yer tipidagi planetalarning fizik tabiatlari. (merkuriy, vinera, yer, oy).

DOC 192,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1663000470.doc yer tipidagi planetalarning fizik tabiatlari. (merkuriy, vinera, yer, oy). merkuriy (utorud) reja: 1. venera (zuhra) 2. yer — planeta 3. mars (mirrix). 4. yupiter (mushtariy). 5. saturn. 6. uran. 7. neptun. quyosh sistemasidagi to'qqizta planeta ichida quyoshga eng yaqini merkuriy bo'lib, qadimda uni arablar utorud deb atashgan. utorudning orbitasi boshqa planetalarnikidan farq qilib, cho'zinchoq ellips shaklidadir. shuning uchun ham bu planetaning quyoshdan uzoqligi 0,31 dan to 0,47 astronomik birlikkacha o'zgarib turadi. planetaning quyoshdan o'rtacha uzoqligi 58 million kilometrni tashkil qiladi. merkuriyning diametri 4880 kilometr bo'lib, uning sirtida tortish kuchi yemikidan 2,6 marta kam. boshqacha aytganda, og'irligi yerda 80 kilogramm bo'lgan odam merkuriyda atigi 30 kilogramm chiqadi. merkuriy o(z orbitasi bo'ylab sekundiga o'rtacha 48 kilometr tezlik bilan harakatlanib, quyosh atrofini 88 kunda to'la aylanib chiqadi. merkuriy sirtining kunduzgi o'rtacha temperaturasi +345 gra-dusgacha (selsiy shkalasida) ko'tarilgani holda, kechasi -180 gradusgacha pasayadi. biroq shuni aytish kerakki, planeta sirtining mayda tuprog'i issiqlikni yomon …

ali merkuriy (yer massasining 5,5 protsentiga teng) sirtining bu qadar yuqori temperaturagacha (ekvatorda +420 °c gacha) qizishi planeta atmosferasinins asosiy qismini uni tashlab ketishiga sabab bo'lgan deb qaraladi. planeta atmosferasi asosan geliydan tashkil topgan bo'lib, bosimi yer sirtida bu gaz beradigan bosimdan 200 milliard marta kichiklik qiladi. planeta sirtidagi barcha gazlarning bosimi esa yernikidan yarim million martacha kam. merkuriyga yaqin «qarindosh» oy tuprog'ida mikroorganizmlarmng yo'qligi, iqlim sharoitiga ko'ra, oynikidan ham keskinligi bilan farq qiluvchi merkuriyda hayot bo'lishi uchun sharoit yo'q deb dadil aytishga to'la imkon beradi. merkuriyning yo'ldoshi yo'q. venera (zuhra) qadim rim mifologiyasida sevgi xudosining nomi bilan yuriti-ladigan bu planetaning quyoshdan o'rtacha uzoqligi 108 million kilometrdir. venera (o'zbekcha nomi zuhra) orbitasi bo'ylab sekundiga 35 kilometr tezlik bilan harakatlanib, 225 kunda quyosh atrofida bir marta to'la aylanib ulguradi. ravshanligi jihatidan quyosh va oydan keyin turadigan bu planeta juda qadimdan kishilar diqqatini o'ziga tortib, qo'zg'almas yulduzlar fonida harakatlanishi birinchi bo'lib sezilgan …

hiqadi. planeta atmosferasining kimoviy tarkibi, bosimi va tempera-turasiga tegishli aniq ma'lumotlar bu planetaga « sayohat» qilgan sobiq ittifoq va aqsh planetalararo avtomatik stansiyalari yordamida olindi. birinchi bo'lib, 1961- yili 12- fevralda, veneraga sobiq ittifoqning «venera-1» avtomatik stansiyasi yo'l olib, 97-kuni u planetadan 100 ming kilometr naridan o'tdi. veneraning yerga yaqin kelgan holatlarida ungacha masofa 40 million kilometrdan kam bo'lmasligini e'tiborga olsak, «venera-1» planetamiz «qo'sh-nisi»ga qanchalik yaqin borganini tasavvur etish qiyin bo'lmaydi. 1967-yilda uchirilgan «venera-4» stansiyasida esa birinchi marta qo'ndiriluvchi apparat ishga tushirildi. bu apparat planeta atmosferasining 25 kilometrli qalin qatlamini o'tish paytida planeta atmosferasiga tegishli ma'lumotlarni yerga uzatib turdi. shuningdek, bu apparatga o'rnatilgan magnitometr yordamidagi o'tkazilgan o'lchashlar venerada magnit maydon deyarli yo'qligini ma'lum qildi. 1970- yilda uchirilgan «venera-7» ning qo'ndiruvchi apparati muvaffaqiyat bilan venera sirtiga ohista qo'ndirildi va 23 minut davomida undagi atmosferaning bosimi, temperaturasi va tarkibiga tegishli ma'lumotlarni o'lchab turdi. 74- rasm. veneraning «venera-9» va «venera-10» ka lari tomonidan …

a-11» va «venera-12» stansiyalari bo'lsa, qolgan ikkitasi aqsh ning «pioner-venera-1» va «pioner-venera-2» stansiyalaridi. uzoq yillar davomida olimlar «boshini qotirgan» planetaning asosiy «tilsimi» - uning sirtiga tegishli yuqori temperaturasi bo'ldi. darhaqiqat, yerga nisbatan quyoshga juda ham yaqin bo'lmagan va qalin atmosfera bilan qoplangan venera sirtida temperaturaning bu qadar yuqori (+480 °c) bo'lishining sababi nimada, degan tabiiy savol tug'iladi. gap shundaki, planetaning qalin atmosferasi orqali qisqa to'lqinli quyosh nurlanishining juda kam miqdori uning sirtiga yetib, uni qizdiradi. natijada planeta sirti infraqizil diapazonda nurlana boshlaydi. bunday issiqlik nurlanishi,planeta sirtini tark etib, atmosfera orqali kosmik bo'shliqqa intiladi. biroq co2 ga boy bunday atmosfera venera sirtining kosmik bo'shliqni «ko'z-lagan» issiqlik nurlanishlarining chiqib ketishiga deyarli yo'l ber-maydi. natijada «parnik effekt» deyiluvchi bu effekt planeta sirtining qattiq qizishiga olib keladi. xulosa qilib shuni aytish mumkinki, garchi oxirgi yillarda «tong yulduzbga tegishli talay kashfiyotlar qilingan bo'lsa-da, biroq u bilan bog'iiq ko'p jumboqlar hali o'z yechimini topishi uchun navbat …

kil qiladi. yerning o'rtacha zichligi har kub santimetrida 5,5 grammga teng bo'lib, massasi taxminan 6 * 1024 kilogramm. planetamizning atmosferasi rninglab kilometr balandlikkacha cho'zilib, og'irligi qariyb 5 ming 160 trillion tonna keladi! bunday qalin atmosfera yerda hayotning paydo bo'lishi va rivojlanishida muhim rol o'ynagan. xususan, 20-30 kilometr chamasi balandlikda joylashgan ozon qat-lami quyoshning qisqa to'lqinli ultrabinafsha nurlarini kuchli yutib, barcha tirik jonivorlarni, jumla-dan odamzodni bunday nurlarning xavfli ta'siridan asraydi. atmosferaning 21 protsentiga yaqinini kislorod, taxminan 78 protsentini azot, qolgan qismini esa boshqa gazlar: argon, karbonat angidrid va suv bug'lari tashkil qiladi. ver gidrosferasiga (yer yuzidagi qattiq, suyuq va gaz holatidagi suvlarning majmuasi) ko'ra, boshqa planetalardan keskin farq qiladi. unda faqat suyuq holatdagi suvning hajmi 1 million 370 ming trillion (1,37- 1018) kub metr bo'lib, umumiy maydoni 3 ming 610 milliard kvadrat metrga teng. boshqacha aytganda, u yer sirtining qariyb 71% ini tashkil qiladi. quruqlikning o'rtacha balandligi dengiz sathidan 875 metr …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"yer tipidagi planetalarning fizik tabiatlari. (merkuriy, vinera, yer, oy)." haqida

1663000470.doc yer tipidagi planetalarning fizik tabiatlari. (merkuriy, vinera, yer, oy). merkuriy (utorud) reja: 1. venera (zuhra) 2. yer — planeta 3. mars (mirrix). 4. yupiter (mushtariy). 5. saturn. 6. uran. 7. neptun. quyosh sistemasidagi to'qqizta planeta ichida quyoshga eng yaqini merkuriy bo'lib, qadimda uni arablar utorud deb atashgan. utorudning orbitasi boshqa planetalarnikidan farq qilib, cho'zinchoq ellips shaklidadir. shuning uchun ham bu planetaning quyoshdan uzoqligi 0,31 dan to 0,47 astronomik birlikkacha o'zgarib turadi. planetaning quyoshdan o'rtacha uzoqligi 58 million kilometrni tashkil qiladi. merkuriyning diametri 4880 kilometr bo'lib, uning sirtida tortish kuchi yemikidan 2,6 marta kam. boshqacha aytganda, og'irligi yerda 80 kilogramm bo'lgan odam merkuriyda atigi 30...

DOC format, 192,0 KB. "yer tipidagi planetalarning fizik tabiatlari. (merkuriy, vinera, yer, oy)."ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: yer tipidagi planetalarning fiz… DOC Bepul yuklash Telegram