boburiylar saltanatida davlat boshqaruv tizimi

DOC 41.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1444144588_61766.doc boburiylar saltanatida davlat boshqaruv tizimi (xvi asr – xviii asr boshlari) zaxiriddin muxammad bobur 1526 yilda shimoliy xindistonni bosib asosiy shaxarlar bulgan dexli va agra shaxarlarini egalladi. shu davrdan e`tiboran xindistonda yangi bir sulola – temuriylar saltanatining uzviy davomi xisoblangan boburiylar sulolasiga asos solindi. boburiylar xindistonning goyat katta qismida 180 yildan kuprok muddat davomida juda kuchli ma`muriy boshqaruvni amalga oshirdilar. bu ma`muriy tartib ulardan keyin xam uzok yillargacha uz kuchini saklab turdi. ma`muriyatda arablar va eronliklarning kuchli ta`siri sezildi. birok bu davlatning idora usuli turkiy davlatlar usulidan xam fark qilar edi. boburiy xukmdorlar xindistondagi davlat tizimiga juda katta ijobiy uzgarishlar kiritdilar. sulola asoschisi bobur «podshox» unvonini olgach, uning vorislari xam bu udumni davom ettirdilar. ya`ni boburiy xukmdorlar uzidan boshqa xech kimni ulugvor deb tan olmas edilar. ular uz zamonasining mutlok xukmdori xisoblangan. akbarshox podshoxning obru-e`tiborini yanada mustaxkamladi. u xatto diniy masalalardagi baxs-munozaralarni yakka uzi xal qilish xukukiga xam ega …

yillar) esa barcha dinlarga barobar xurmat nazari bilan karagan. jaxongir (1605-1627) bilan shoxjaxon (1627-1658) xam akbar siyosatiga xam akbar siyosatiga sodik kolganlar. fakat avrangzebgina (1658-1707) akbar siyosatining aksini olib bordi. u davlat boshqaruvida islom dini qonun-koidalariga kattik amal qilgan. umuman aytganda boburiylar sulolasining siyosati ulardan avvalgi dexli sultonlari siyosatidan tamoman fark qilgan. davlat siyosatida ijobiy uzgarishlar yakkol namoyon bulgan. boburiylar saltanatida podsho davlat boshligi xisoblangan. qonun chikaruvchi xam, bosh ijrochi xam, xarbiy sarkarda xam, oxirgi xkmni chikaruvchi xam podshoning uzi edi. shu bilan birga davlat boshqaruvida vazirlarning roli xam katta bulgan. lekin oxirgi xukmni podshoning uzi chikargan. xullas barcha xukuk va xokimiyat podshoning kuli ostida birlashtirilgan. birok podsholar uzlarining eng asosiy burchi deb fukorolar farovonligini nazarda tutar va joxillik xamda o’zboshimchalikka yul kuymas edi. akbar «shoxlarning ulugvorligi ularning adolatliligi va davlatni odilona boshqaruvidadir» degan koidagi kattik amal qilar edi. xatto uta jaxolatparast dindor avrangzeb xam fukorolar ustidan odilona siyosat yuritishni …

qiloti xususida batafsil ma`lumotlar bergan. bu idoraviy usul akbardan keyin xam nisbatan uzgarishsiz sulolaning barcha vaqillari davrida amal qilgan. abul fazlning yozishicha, mamlakat fukorolari turt toifaga bulingan: 1. jangchilar. 2. olimlar va yozuvchilar. 3. san`atkor va savdogarlar. 4. dexkonlar. shuningdek muallif saltanatni turtta tabaka boshqarganini xam aytib utadi. birinchi tabaka numoni davlat bulib, bunga beklar va amirlar kirgan. mazkur tabaka ichida bir kancha mansablar bulgan. masalan, podshox saroyi davlat ishlariga raxbarlik qilgan bu kishilar 13 ta vazirlikda ish olib borganlar, ya`ni 13 ta vazirlik joriy qilingan. ularning xar biri aloxida jabxaga bosh-kosh bulib usha soxaning ishlarini nazorat qilib borganlar. ularning xar biriga bir nechtadan yordamchi biriktirilgan. ikkinchi tabaka avliyoi nusrat-ya`ni zafar yordamchilari deb atalgan. bu nom vazirga va moliyaviy ishlar bilan band bulgan kishilarga berilgan. ya`ni ular vazirlar kul ostida moliyaviy ishlar bilan shugullangan ma`murlarga berilgan. asxobi suxbat deb nomlangan uchinchi tabakaga; podshoning doimiy suxbatida bulib turuvchi kishilar kirgan. ular …

etdi. viloyat ma`muriyati boshligi «nizom», «sipoxsolar» yoki «shu`baxor» deb atalgan. xar bir viloyatning bosh shaxari bulgan. viloyat ma`muriy idoralari xam xuddi markaziy ma`muriy idoralar tizimiga mos ravishda kurilgan. shu`baxor –bu mansab viloyat xokimi degan xukukni berardi. davlat tizimida uning lavozimi yukori xisoblanib, usha viloyatlardan unga katta mulk ajratilgan. u viloyat xududida tenglikni ta`minlashi, kul ostidagi fukorolar turmush sharoitini yaxshilashi, davlatga karshi isyonlarni bostirish, jinoyatchilarni jazolash, turli obodonchilik va kurilish ishlarini olib borishi va viloyat xududidan solik yigib olishga raxbarlik qilishi lozim bulgan. viloyatdagi barcha amaldorlar uning taklifiga binoan tayinlangan va lavozimdan chetlashtirilgan. viloyatlarning moliyaviy ishlariga devonbegi boshchilik qilgan. bu lavozim egasi markaziy devonbegi taklifiga binoan podshox tomonidan tayinlangan. mansab buyicha u viloyatda shu`badordan keyingi urinda to’rgan. viloyatlar boshqarishni kulaylashtirish uchun bir necha sarkarlarga ya`ni tumanlarga ajratilgan. xar bir tuman esa bir necha parganalarga bulingan. sarkar va pargana boshliklari viloya boshligi-shu`badorga buysunsa xam, ularni lavozimiga podshoning uzi tayinlangan. boburiylar saltanatida shaxarlar …

avrida lashkar mansabdorlari 66 ta darajaga bulingan. eng kuyi darajada dexboshilar-ya`ni unboshilar, eng yukori darajada esa daxxazoriy-ya`ni un ming kishilik kushin kumondoni to’rgan. boburiylar davlatida 5 mingdan ortik lashkarga fakat podsho xonadoni a`zolari va shaxzodalarigina kumondonlik qilganlar. boburiylar davlatining byudjeti asosan xar-xil soliklardan xosil bulgan. davlatning eng katta foyda manbasi er va er maxsulotlari soligi edi. bundan boshqa byudjet manbalariga kul zarb qilish ishlari, xadiyalar, tuz konlari, bojxonava manapoliyalar, juz`ya sogligi va boshqa bir kancha maxalliy soliklar kirgan. boburiylar davlatida er ikki turga: xolisa-ya`ni to’g’ridan-to’g’ri podshoga yoki xazinaga daromad keltiruvchi erlar va xizmati evaziga turli kishilarga berilgan jogir erlarga bulingan. jogir erlar ba`zan ikto xam deyilgan. davlatda pul muomalasi xam juda yaxshi yulga kuyilgan. jami 26 xil tanga pul zarb qilingan. eng yukori qimmatga ega bulgan va oltindan zarb qilingan pul birligi «shaxanshoxi» deb atalgan. kumush pul birligi «rujiya», mis pullar esa «dom» deb atalgan. boburiy shoxlarning asosiy burcha adolatli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "boburiylar saltanatida davlat boshqaruv tizimi"

1444144588_61766.doc boburiylar saltanatida davlat boshqaruv tizimi (xvi asr – xviii asr boshlari) zaxiriddin muxammad bobur 1526 yilda shimoliy xindistonni bosib asosiy shaxarlar bulgan dexli va agra shaxarlarini egalladi. shu davrdan e`tiboran xindistonda yangi bir sulola – temuriylar saltanatining uzviy davomi xisoblangan boburiylar sulolasiga asos solindi. boburiylar xindistonning goyat katta qismida 180 yildan kuprok muddat davomida juda kuchli ma`muriy boshqaruvni amalga oshirdilar. bu ma`muriy tartib ulardan keyin xam uzok yillargacha uz kuchini saklab turdi. ma`muriyatda arablar va eronliklarning kuchli ta`siri sezildi. birok bu davlatning idora usuli turkiy davlatlar usulidan xam fark qilar edi. boburiy xukmdorlar xindistondagi davlat tizimiga juda katta ijobiy uzgarishlar kiritdi...

DOC format, 41.0 KB. To download "boburiylar saltanatida davlat boshqaruv tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: boburiylar saltanatida davlat b… DOC Free download Telegram