o’zbekiston tarix fanlarining rivojlanishi ( 60-80 yillar)

DOC 82,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1444143229_61744.doc o’zbekiston tarix fanlarining rivojlanishi ( 60-80 yillar) reja: 1. o’zbekistonda arxeologik va etnografiyaga oid tadqiqotlar. 2. o’rta osiyo xalqlarining xorijiy mamlakatlar bilan tarixiy siyosiy – iqtisodiy va madaniy munosabatlarining o’rganilishi. 3. 80 yillarning ikkinchi yarmida tarix fanining dolzab mummolariga oid bahslar tayanch so’zlar: arxeologik, etnografik kashfiyotlar, ya. g’ulomov, masson. tarix taqazosi shunday buldiki, o’rta osiyo mintaqasida markaziy o’rinni egallovchi o’zbekiston hududi qadim zamonlardan boshlab, o’troq dehqonchilik va ularning chorvador-kuchmanchilar madaniyati bilan o’zaro ta’sirga kirishi jarayoni yuz bergan makonga aylandi. mazkur svelizatsiyalarning moddiy yodgorliklarini o’zbek tuprog’i o’z bag’rida saqlab kelyapdi. biroq, o’zbekistonda arxeologiya fani eng yosh ilmiy sohalardan biridir. shuni qayt etish lozimki, ulkani tadqiq etishga oid birinchi qadamlar xix asrning oxiridan boshlab quyilgan edi. avval bu ish bilan havaskor o’lkashunoslar va kolleksionerlar shug’ullanganlar. faqat bir marta, 1884 yilda bu yerga markazdan arxeolog olim n.i.veselovskiy boshchiligidagi arxeologiya hayati yuborilgan edi. ammo bu hay’at osiyoning xom g’ishtlaridan barpo etilgan murakkab inshootlarida …

ron qilinishi ko’p hollarda mustamlakachi mamuryati tomonidan ham rag’batlantirlar edi ularning bu soxadagi tutgan yo’li geniral –gubernator samsonovning quyidagi suzlarida ham yaqqol o’z ifodasini topgan: “rossiya davlatchiligi nuqtai nazaridan ushbu qadimgi obidalarning tezroq buzilib ketgani yaxshi bo’lar edi”. xix asrning ikkinchi yarmi – xx asrga kelib mahalliy ziyolilardan havaskor ulkashunoslar yetishib chiqa boshladi. ular o’z madaniyati yodgorliklarining katta ahamiyatga ega ekanligi haqidagi haqidagi g’oyaga tobora katta ishonch bilan qarab, uni saqlash va ommalashtirish ishiga butun kuch-g’ayratlarini sarfladilar. mana shunday kishilar sirasidan akrom asqarov, mirza buxoriy, abduraxmon, abu said mag’zun, sattorxon abdulg’afforov kabi ayrim ziyolilar faqat kuhna yodgorliklar, shu jumladan, tangalarni to’plash bilan cheklanmasdan rossiya imperiyasining ilmiy hayotida ham o’ziga xos tarzda ishtirok etdilar. masalan sattorxon rossiyaning kuzga ko’ringan sharqshunoslarining tashabbusi bilan 1876 yilda petrburgda bo’lib utgan sharqshunoslarning iii xalqaro s’ezdiga taklif etilgan turkiston deligatsiyasiga rahbarlik qildi. akrom asqarov “arxeologiya fani yutuqlariga yordam berganligi” uchun rus arxeologiya jamiyatining kumush medali bilan …

shlarida afrosiyob qal’asida boshlagan edi. bu qazishlarni u 1925, 1929-1930 yilarda davom ettiradi. 1925-1928 yilarda m.e.masson ohangaron vodiysida birinchi arxeologik marshrutlarni hamda tuytepa yaqinidagi qazilmalarni, keyinchlik esa termiz atrofidagi ayritom qal’asidagi kazilmalarni amalgam oshirdi. 1934 yilda a.y.yokubovskiy boshchiligida zarafshon vodiysidagi ekspidetsiyasi tashkil etildi. unda o’z-o’zidan yetishgan arxeolog turdi mirg’iyosov faol ishtirok etdi, sungra u respublika tarix muzeyida arxeologiya bo’limini tashkil etdi. biroq, 30-yilarning o’rtalariga qadar hali endigina tug’ilib kelayotgan qadimshunoslik fanida tarixiy jarayonlarning sanasini belgilash masalalarida idealistik tasavvurlar hukmronlik qilar, topilmalarga ham ashyoviy nuqtai nazardan yondoshilar edi. faqat, 1935 yildan boshlab o’rta osiyo arxeologiyasi rivojlanishida chinakam ilmiy yuksalish boshlandi va u eng avvalo tadqiqotlar olib borilayotgan hududlardagi ishlar miqyosini kingayishida, quyilayotgan vazefalarning yuksakligi va erishilgan natijalarning salmoqliligi o’z ifodasini topdi. eng asosiysi, tadqiqotlar sifat jihatidan yanada yuksak saviyaga ko’tarildi va o’z mohiyatiga ko’ra, o’lka shunoslik doirasidan chiqib, multidessiplinarmajmuaviy ekspeditsiyalarni tashkil etish tomon quyilgan qadam bo’ldi. 1936 yilda s.p.tolstovning y.f.g’ulomov faol …

madaniyati ustidan pardani ochib berdi. moddiy madaniyat san’atning noyob yodgorliklari milodning i-ii asrlariga mansub ayritom haykaltaroshlik frezidir. xii asrga mansub termiz hukmdorlarining saroyi harobalari topildi. turli davrlarga mansub ashyoviy materiallarning butun majmuasi o’rta osiyoning tarixini antic davrdan davrlashtirilishi imkonini berdi. garchi, davrlashtirish guyo o’rta osiyoda quldorlik formasiyasining ochilishi bilan bog’liq ravishta marksistik formasiyali sxemaga asoslangan bo’lsada, unda birinchi marta tarixning eng qadimgi bosqichlari o’zaksini topdi. arxeologiya va san’at tarixining rivojlanishida v.a.shishkin tomonidan varaxsha qal’asidagi saroy harobalarida olib borilgan qazishlar muhim ahamiyatga ega bo’ldi. bu yerda birinchi marta asrlar davomida unutilib ketgan devoriy tasvirlar namunalari topildi. ularda sug’dliklarning arab istilosidan oldingi hayotidan olingan real kurinishlar va mefalogiyaga oid tasvirlar aks etgan edi. ularning ochilishi mazkur san’atning keyinchlik o’zbekistonning ko’plab mintaqalarida topilgan namunalarning dastlabkisi bo’ldi. yirik irrigatsiya obidalari – katta farg’ona kanali, toshkent kanali, kattaqo’rg’on suv ombori qurilishi davomida olib borilgan arxeologik kuzatishlar tufayli natijalar qulga kiritildi. g.v.grigorev tomonidan sirdaryo buyi mintaqasi …

omzodlik desirtatsiyalarini himoya qildilar. shunday qilib, tarix va arxeologiya instituti tashkil etilgunga qadar o’zbekistonda arxeologiyaning mazkur institute dargohida asosiy ilmiy yunalishlardan biri sifatidagi o’rnini oldindan belgilab bergan ulkan arxeologik material, dala tadqiqoti tajribasi tuplangan edi. 1930-1940 yillardagi ekspeditsiyalar tarkibida arxeologiya sohasi olimlarning asosiy uzagi shakillandi, tadqiqotlar metodikasi sayqallantirildi. birinchi mutaxasislarning tayanchi bo’ldi. 1940 yilda o’rta osiyo davlat universitetida arxeologiya kafedrasi tashkil etildi va unga m.e.masson rahbarlik qildi. uning vazefasi yangi arxeolog kadrlarni yetishtirishdan iborat edi. zero, katta ekspeditsiyalarni tashkil etishda bo’ndan mutaxasislarni yetishmasligi, ayniqsa, yaqqol sezilib qolgan edi. kafedraning l.i.albaun, z.ilhomov, v.a.levina-bulatova, o.v.obelchinko singari bitiruvchilari respublikaning shakllanib bo’lgan tadqiqodchilari sinfi tuldirdilar. 1943 yilda yagona fan markazining tuzilishi bilan metodik yondashuvlar va kadrlar tanlashda chinakam sifat o’zgarishlari boshlandi. bu fan markazi o’zbekiston fanlar akademiyasi edi. shu paytdan boshlab, respublikaning fanlar akademiyasi o’zbekistonning ilmiy hazariy muammolarini ishlab chiqishda, yirik majmuaviy ekspeditsiyalarini ishlab chiqishda yetakchi rol uynay boshladi. usha yilinng o’zida uning tarkibida …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbekiston tarix fanlarining rivojlanishi ( 60-80 yillar)"

1444143229_61744.doc o’zbekiston tarix fanlarining rivojlanishi ( 60-80 yillar) reja: 1. o’zbekistonda arxeologik va etnografiyaga oid tadqiqotlar. 2. o’rta osiyo xalqlarining xorijiy mamlakatlar bilan tarixiy siyosiy – iqtisodiy va madaniy munosabatlarining o’rganilishi. 3. 80 yillarning ikkinchi yarmida tarix fanining dolzab mummolariga oid bahslar tayanch so’zlar: arxeologik, etnografik kashfiyotlar, ya. g’ulomov, masson. tarix taqazosi shunday buldiki, o’rta osiyo mintaqasida markaziy o’rinni egallovchi o’zbekiston hududi qadim zamonlardan boshlab, o’troq dehqonchilik va ularning chorvador-kuchmanchilar madaniyati bilan o’zaro ta’sirga kirishi jarayoni yuz bergan makonga aylandi. mazkur svelizatsiyalarning moddiy yodgorliklarini o’zbek tuprog’i o’z bag’rida saqlab kelyapdi. biroq, o’zb...

Формат DOC, 82,5 КБ. Чтобы скачать "o’zbekiston tarix fanlarining rivojlanishi ( 60-80 yillar)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbekiston tarix fanlarining r… DOC Бесплатная загрузка Telegram