xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot

DOC 43,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403258563_44157.doc www.arxiv.uz xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot reja: 1.kirish 2. xvi-xviii asrlarda naxshab 3. keshda siyosiy va madaniy hayot oârta asrlarga kelib qashqadaryo vohasining yangi poytaxti qulay joyda - qashqadaryoning chap qirgâogâi boâylab yastangan keng hududda shakllana boshladi. daryo bu yerda sharqqa tomon yoânalgan boâlib, goâyo tekislikni uch tomondan qurshab olgandek tuyular edi. bu shahar qoldiqlari hozirgi qarshi shahridan 5 kilometr shimoli-gâarbda, yerqoârgâon qalâasidan 1,5 kilometr janubda joylashgan boâlib, shulluktepa shahristoni deb ataladi. ilk oârta asrlarda bu yerga qadimgi poytaxtdan zodagon va hunarmandlar - temirchilar, toâquvchi va quruvchilar koâchib kelgan. vii-viii asrlarda ularning ustaxonalari bosh qalâani sharq va janubdan himoyalab, daryo qirgâogâigacha choâzilgan va asta-sekin qashqadaryoning chap qirgâogâidagi burilish joyini toâliq egallagan. bu davrda qalâa devorlari jiddiy ravishda mudofaa ahamiyatini yoâqotadi. shaharning ichki tuzilishi oâzgaradi. shubhasiz, saroy - hukmdor taxti va xazina, qamoqxona va harbiy gornizon joylashgan inshoot uning tarkibiy qismi boâlib qolavergan. biroq x asr …

a tomon oâsib borgan. avvalgi davrlarda ilk shaharning sharqiy chegarasi hisoblangan daryo bu davrda janubdan shimolga tomon rabotning oârtasidan oâtgan. agar shahriston va rabotning shimoliy kismini â«hukumat uyiâ» va zodagonlar hovlilari egallagan boâlsa, uning asosiy qismi, ayniqsa, markaziy va janubiy hududlarini koâplab hunarmandchilik mavzelari egallagan. temirchilar mavzelari daryo boâylab gâarbga tomon to istehkomgacha davom etgan va xiii asr boshlarigacha mavjud boâlgan. ulardan janubda, temirchilik ustaxonalariga tutashgan holda, daryo sohili boâylab misgar ustalar va bronza quyuvchilar, zargarlar mavzelari joylashgan. bu yerdan misni yakuniy tozalash ishlari bajariladigan ustaxona topilgan. bu yerda mis qoldiqlari hamda metall quyish jarayoni bilan bogâliq belgilar ham uchraydi. shuningdek, sopol suv quvurlari, kuduq qoldiqlari ham kuzatilgan. ular bu yerda vaqt-vaqti bilan suv tanqisligi roây berib turganini yana bir bor eslatadi. temirdan yasalgan mehnat qurollari qurilish va duradgorlik ishlarida keng qoâllangan. ehtimol, bu sohalar nasafda keng rivojlangan boâlsa kerak. balki shaharning gâarbdagi darvozasi shu sababli â«najjorlikâ» deb atalgan. nasafda …

zilsoy konlarida yirik hajmda qazib olingan, bu yerdagi oân beshtacha qazilma orasida 0,7 kilometr maydondagi ulkan karer markaziy oârinni egallaydi. ruda shu yerning oâzida boyitilgan va unga ishlov berilgan. shu sababli daryo oâzani boâylab boyitish va metall quyish joylari va chiqindilar saqlanib qolgan koâp dalalar bor. buyerda temir buyumlar, tozalanmagan mis, qoârgâoshinli-kumushli quyilma olingan, soânggi tozalash va ishlov berish ustalar tomonidan shahar markazlarida, birinchi navbatda, nasafning oâzida amalga oshirilgan. janubi-gâarbiy rabotda kulolchilik ustaxonalari ochilgan. nasaf kulollari yuqori sifatli maxsulot - sirlangan tovoq va laganlar, oâyma naqshli idishlar hamda sirli va oâymakor naqshlarni birlashtirgan antiqa idishlar ishlab chiqargan. hunarmandlar mavzelari bilan istehkom oârtasidagi keng maydonlarni alohida tovarlarni sotishga ixtisoslashtirilgan bozorlar egallagan. tarixchi samâoniy oâz asarida bozor maydoniga olib chiquvchi zargarlar koâchasini, xon az-boziddin karvonsaroyini, yaâni matolar bilan savdo qilish karvonsaroyini, mevalar sotiladigan jubak bozorchasini taâriflaydi. shuningdek, uning asarlarida hatto eski-tuski narsalar bozori (xanuk), bozorchadagi kichik karvonsaroy (suvoyqa) va mohduz raboti, non …

mol, bu paytda eski masjid ham ishlagandir, lekin u jomelik mavqeini yoâqotgan va xii asrda oâz bunyodkori muazza nomi bilan atalgan. manbalarda shaharning qator boshqa masjidlari ham tilga olinadi. ular orasida bayon koâchasidagi buyuk muhaddis imom buxoriy yashagan va ibodat qilgan masjid ham bor. shaharning shimoli-gâarbiy qismida, an-najjoriya (buxoro) darvozasi yonida shahardan tashqaridagi hayit masjidi - namozgoh joylashgan. umuman olganda, x-xii asrlarda nasaf keng aloqalarga ega yirik taraqqiy etgan viloyat mar-kazi, ertapishar meva va sabzavotlari yaqin va uzoq bozorlarda qadrli boâlgan boy voha sifatida namoyon boâladi. xiii asrning boshida, oârta osiyo moâgâul istilochilari tomonidan bosib olingach, naxshabning yashil dalalari chingizxon tomonidan qoâshinlar dam oladigan va boshqa oâlkalarga koâchib oâtiladigan manzil sifatida tanlangan. naxshabning koâchmanchi qabilalar yashaydigan dasht hududlarida ham hayot barq urib rivojlangan. bu yerda koraxoniylar va saljuqiylar davrida xonlar uchrashuvlari boâlib oâtgan. keyingi yillarda naxshab movarounnahrning chigâatoy ulusi beklari yashaydigan markazga aylangan. 1310 yilda bu yerda eson buka, 1321 …

izki, qarshi chigâatoy xonlarining roziligisiz (tegishli yorliqsiz) amir temur hokimiyati oârnatilgan birinchi shahar hisoblanadi. shu tufayli ham oârta asr musulmon hukmdorlari orasida kimki qarshini egallasa, movarounnahrni boshqaradi, degan aqida ham paydo boâladi. keyinchalik ham amir temur shaharning muhim ahamiyatga ega ekanini hisobga olib, u yerda doimiy harbiy qoâshin joylashtirib, mudofaa inshootlari holatini kuzatib boradi. biroq 1387 yili, amir temurning kavkazorti, iroqning shimoliy hududlariga amalga oshirgan uch yillik harbiy yurishlari paytida (1386-1388), oltin urda hokimi toâxtamish movarounnahr hududiga hujum qiladi. bu hujum vaqtida qarshi va uning gâarb tomonida joylashgan qalâa-saroy - zanjirsaroy katta talafot koâradi. amir temur va temuriylar davrida qarshi qashkadaryo vohasnning yirik savdo va hunarmandlik markaziga aylanadi. 1499 yili shayboniyxon movarounnahrga bostirib kiradi va buxoroni, soângra samarqandni qoâlga kiritadi. 1500 yilning qishida shayboniyxon oâz qoâshini bilan qarshiga yurish qiladi, lekin uni qoâlga kirita olmaydi. shu yilning yozida esa ikki oylik qamaldan soâng shahar taslim boâladi. shayboniyxon bobur bilan samarqand …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot"

1403258563_44157.doc www.arxiv.uz xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot reja: 1.kirish 2. xvi-xviii asrlarda naxshab 3. keshda siyosiy va madaniy hayot oârta asrlarga kelib qashqadaryo vohasining yangi poytaxti qulay joyda - qashqadaryoning chap qirgâogâi boâylab yastangan keng hududda shakllana boshladi. daryo bu yerda sharqqa tomon yoânalgan boâlib, goâyo tekislikni uch tomondan qurshab olgandek tuyular edi. bu shahar qoldiqlari hozirgi qarshi shahridan 5 kilometr shimoli-gâarbda, yerqoârgâon qalâasidan 1,5 kilometr janubda joylashgan boâlib, shulluktepa shahristoni deb ataladi. ilk oârta asrlarda bu yerga qadimgi poytaxtdan zodagon va hunarmandlar - temirchilar, toâquvchi va quruvchilar koâchib kelgan. vii-viii asrlarda ularning usta...

Формат DOC, 43,0 КБ. Чтобы скачать "xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi-xviii asrlarda naxshab va k… DOC Бесплатная загрузка Telegram