xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot

DOC 43,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403258563_44157.doc xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot www.arxiv.uz xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot reja: 1.kirish 2. xvi-xviii asrlarda naxshab 3. keshda siyosiy va madaniy hayot o‘rta asrlarga kelib qashqadaryo vohasining yangi poytaxti qulay joyda - qashqadaryoning chap qirg‘og‘i bo‘ylab yastangan keng hududda shakllana boshladi. daryo bu yerda sharqqa tomon yo‘nalgan bo‘lib, go‘yo tekislikni uch tomondan qurshab olgandek tuyular edi. bu shahar qoldiqlari hozirgi qarshi shahridan 5 kilometr shimoli-g‘arbda, yerqo‘rg‘on qal’asidan 1,5 kilometr janubda joylashgan bo‘lib, shulluktepa shahristoni deb ataladi. ilk o‘rta asrlarda bu yerga qadimgi poytaxtdan zodagon va hunarmandlar - temirchilar, to‘quvchi va quruvchilar ko‘chib kelgan. vii-viii asrlarda ularning ustaxonalari bosh qal’ani sharq va janubdan himoyalab, daryo qirg‘og‘igacha cho‘zilgan va asta-sekin qashqadaryoning chap qirg‘og‘idagi burilish joyini to‘liq egallagan. bu davrda qal’a devorlari jiddiy ravishda mudofaa ahamiyatini yo‘qotadi. shaharning ichki tuzilishi o‘zgaradi. shubhasiz, saroy - hukmdor taxti va xazina, qamoqxona va harbiy gornizon joylashgan …

. avvalgi davrlarda ilk shaharning sharqiy chegarasi hisoblangan daryo bu davrda janubdan shimolga tomon rabotning o‘rtasidan o‘tgan. agar shahriston va rabotning shimoliy kismini «hukumat uyi» va zodagonlar hovlilari egallagan bo‘lsa, uning asosiy qismi, ayniqsa, markaziy va janubiy hududlarini ko‘plab hunarmandchilik mavzelari egallagan. temirchilar mavzelari daryo bo‘ylab g‘arbga tomon to istehkomgacha davom etgan va xiii asr boshlarigacha mavjud bo‘lgan. ulardan janubda, temirchilik ustaxonalariga tutashgan holda, daryo sohili bo‘ylab misgar ustalar va bronza quyuvchilar, zargarlar mavzelari joylashgan. bu yerdan misni yakuniy tozalash ishlari bajariladigan ustaxona topilgan. bu yerda mis qoldiqlari hamda metall quyish jarayoni bilan bog‘liq belgilar ham uchraydi. shuningdek, sopol suv quvurlari, kuduq qoldiqlari ham kuzatilgan. ular bu yerda vaqt-vaqti bilan suv tanqisligi ro‘y berib turganini yana bir bor eslatadi. temirdan yasalgan mehnat qurollari qurilish va duradgorlik ishlarida keng qo‘llangan. ehtimol, bu sohalar nasafda keng rivojlangan bo‘lsa kerak. balki shaharning g‘arbdagi darvozasi shu sababli «najjorlik» deb atalgan. nasafda qadimdan mis va …

a qazilma orasida 0,7 kilometr maydondagi ulkan karer markaziy o‘rinni egallaydi. ruda shu yerning o‘zida boyitilgan va unga ishlov berilgan. shu sababli daryo o‘zani bo‘ylab boyitish va metall quyish joylari va chiqindilar saqlanib qolgan ko‘p dalalar bor. buyerda temir buyumlar, tozalanmagan mis, qo‘rg‘oshinli-kumushli quyilma olingan, so‘nggi tozalash va ishlov berish ustalar tomonidan shahar markazlarida, birinchi navbatda, nasafning o‘zida amalga oshirilgan. janubi-g‘arbiy rabotda kulolchilik ustaxonalari ochilgan. nasaf kulollari yuqori sifatli maxsulot - sirlangan tovoq va laganlar, o‘yma naqshli idishlar hamda sirli va o‘ymakor naqshlarni birlashtirgan antiqa idishlar ishlab chiqargan. hunarmandlar mavzelari bilan istehkom o‘rtasidagi keng maydonlarni alohida tovarlarni sotishga ixtisoslashtirilgan bozorlar egallagan. tarixchi sam’oniy o‘z asarida bozor maydoniga olib chiquvchi zargarlar ko‘chasini, xon az-boziddin karvonsaroyini, ya’ni matolar bilan savdo qilish karvonsaroyini, mevalar sotiladigan jubak bozorchasini ta’riflaydi. shuningdek, uning asarlarida hatto eski-tuski narsalar bozori (xanuk), bozorchadagi kichik karvonsaroy (suvoyqa) va mohduz raboti, non yopish va sotish do‘konchasi ham eslatib o‘tilgan. bu ta’riflar …

lgan. manbalarda shaharning qator boshqa masjidlari ham tilga olinadi. ular orasida bayon ko‘chasidagi buyuk muhaddis imom buxoriy yashagan va ibodat qilgan masjid ham bor. shaharning shimoli-g‘arbiy qismida, an-najjoriya (buxoro) darvozasi yonida shahardan tashqaridagi hayit masjidi - namozgoh joylashgan. umuman olganda, x-xii asrlarda nasaf keng aloqalarga ega yirik taraqqiy etgan viloyat mar-kazi, ertapishar meva va sabzavotlari yaqin va uzoq bozorlarda qadrli bo‘lgan boy voha sifatida namoyon bo‘ladi. xiii asrning boshida, o‘rta osiyo mo‘g‘ul istilochilari tomonidan bosib olingach, naxshabning yashil dalalari chingizxon tomonidan qo‘shinlar dam oladigan va boshqa o‘lkalarga ko‘chib o‘tiladigan manzil sifatida tanlangan. naxshabning ko‘chmanchi qabilalar yashaydigan dasht hududlarida ham hayot barq urib rivojlangan. bu yerda koraxoniylar va saljuqiylar davrida xonlar uchrashuvlari bo‘lib o‘tgan. keyingi yillarda naxshab movarounnahrning chig‘atoy ulusi beklari yashaydigan markazga aylangan. 1310 yilda bu yerda eson buka, 1321 yilda kepakxon dafn etilgan. u poytaxt yaqinida qarshi deb nomlangan yirik saroy qurdirgan, uning atrofida zodagonlar uylari, hunarmandlar mavzelari va …

asida kimki qarshini egallasa, movarounnahrni boshqaradi, degan aqida ham paydo bo‘ladi. keyinchalik ham amir temur shaharning muhim ahamiyatga ega ekanini hisobga olib, u yerda doimiy harbiy qo‘shin joylashtirib, mudofaa inshootlari holatini kuzatib boradi. biroq 1387 yili, amir temurning kavkazorti, iroqning shimoliy hududlariga amalga oshirgan uch yillik harbiy yurishlari paytida (1386-1388), oltin urda hokimi to‘xtamish movarounnahr hududiga hujum qiladi. bu hujum vaqtida qarshi va uning g‘arb tomonida joylashgan qal’a-saroy - zanjirsaroy katta talafot ko‘radi. amir temur va temuriylar davrida qarshi qashkadaryo vohasnning yirik savdo va hunarmandlik markaziga aylanadi. 1499 yili shayboniyxon movarounnahrga bostirib kiradi va buxoroni, so‘ngra samarqandni qo‘lga kiritadi. 1500 yilning qishida shayboniyxon o‘z qo‘shini bilan qarshiga yurish qiladi, lekin uni qo‘lga kirita olmaydi. shu yilning yozida esa ikki oylik qamaldan so‘ng shahar taslim bo‘ladi. shayboniyxon bobur bilan samarqand uchun bo‘lgan jangdagi g‘alabasidan keyingina qarshida mustahkam o‘rnashib oladi. shayboniyxonning o‘limidan so‘ng (1510) movarounnahrning asosiy shahri hisoblaigan samarqandni bobur uchinchi marta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot"

1403258563_44157.doc xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot www.arxiv.uz xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot reja: 1.kirish 2. xvi-xviii asrlarda naxshab 3. keshda siyosiy va madaniy hayot o‘rta asrlarga kelib qashqadaryo vohasining yangi poytaxti qulay joyda - qashqadaryoning chap qirg‘og‘i bo‘ylab yastangan keng hududda shakllana boshladi. daryo bu yerda sharqqa tomon yo‘nalgan bo‘lib, go‘yo tekislikni uch tomondan qurshab olgandek tuyular edi. bu shahar qoldiqlari hozirgi qarshi shahridan 5 kilometr shimoli-g‘arbda, yerqo‘rg‘on qal’asidan 1,5 kilometr janubda joylashgan bo‘lib, shulluktepa shahristoni deb ataladi. ilk o‘rta asrlarda bu yerga qadimgi poytaxtdan zodagon va hunarmandlar - temirchilar, to‘quvchi va quruvchilar ko‘chib kelgan....

Формат DOC, 43,0 КБ. Чтобы скачать "xvi-xviii asrlarda naxshab va keshda siyosiy va madaniy hayot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi-xviii asrlarda naxshab va k… DOC Бесплатная загрузка Telegram