шох валилуллох

DOC 52.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403172962_43695.doc www.arxiv.uz шох валилуллох (1703 - 1762) шох валилуллох амир хусрав дехлавий каби хиндистонда ўрта аср даврида форсийзабон адабиётининг ривожига беқиёс хисса қўшган буюк адиб ва мутафаккирдир. ўрта аср даврида хиндистонда исломни ислох қилиш ва уни кенг тарғиб қилишда шох валилуллохнинг хизмати буюкдир. амир хусрав дехлавий хиндистонда ўрта аср даврида форсий забон адабиётининг ривожига беқиёс хисса қўшган буюк адиб бўлиб қолди. шох валилуллох (1703-1762) у дунёга келганда бобурийлар сулоласининг қуёши ботаётган эди. инглиз коланизаторлари хиндистонга бостириб киргач, 1717 йили бобурийлар томонидан улар кенг имтиёзлар олабошладилар. xviii асрда бошланган антифеодал харакатлар бобурийлар сулоласига қарши кўтарилган харакатга айланди. қишлоқларда бошланган антифеодал харакатлар қарши кўтарилган шахардаги савдогар ва хунармандларнинг харакатлари билан қўшилиб кетган эди. бу харкатлар диний тоифачилик доирасидан чиқиб кетмаганди. муслмон хукмронларнинг ўртасида ўша даврда қарама-қарши гурухлар хам пайдо бўлганди. муслмон бойлари ўртасидаги ички низолар ташқаридан бўлаётган қаршиликларга бардош бера олмай қола бошлади. 1738 -1739 йиллари эрон подшохи нодиршохнинг юришлари, афғонистон подшохи …

бағалларнинг болаларини ўқитиш учун подшох томонидан моддий ёрдам бериларди. шох валиуллохнинг қарашлари асосида қуръон ва хадис таълимотлари ётади. хадисларнинг билимдони араб рухонийлари хисобланарди. шунинг учун у маккага бориб, рухонийлардан хадисларни ўрганади. бу ерда қадимги олимларнинг араб тилига қилинган таржималари ва шархлари билан танишган. унинг ғояларининг кучи шунда эдики у ўрта аср жамиятнинг гуллаган даврга қайтишга даъват этган эди. у ўзининг хаёт мақсадини хиндистонда муслмон жамоаларининг мавқеини мустахкамлашда кўрди. у фалсафа ва илохиёт хақида 50 дан ортиқ асарлар ёзиб қолдирган. асарларининг хар бирида мухим ижтимоий муомилаларни тахлил қилади. исломни қайта тиклашда шох валиуллох дастлаб жамиятни қайта тарбиялаш зарур деб хисоблайди. бунинг учун дастлабки исломни хар қандай ёлғон яшиқдан ва турли хатоликлардан тозалаш керак дейди. хар бир муслмон киши рухий кучларни бевосита «соф манбалар»дан яъни қуръони каримдан ва хадиси шарифдан олиш имкониятига эга бўлмоғи лозим, деган фикрни олға суради. валиуллох бобурийлар сулоласи давридаги ижтимоий-иқтисодий, сиёсий тузимни тиклашни истарди. бунга эришиш учун у …

кинчи қисми эса мусулмон ахлоқга бағишланган. инсон ўз-ўзини тарбиялаши, унинг жамиятда тутган ўрни, ахлоқи ва тарбиясига бағишланган. асарда шунингдек давлатни қандай бошқариш тўғрисида, турли ижтимоий гурухларнинг ахволлари хақида фикр юритади. шунингдек урушлар ва давлатни қандай химоя қилиш тўғрисидаги фикрлари келтирилади. шох валиуллох дин тўғрисида ўз фикрини давом этдириб, диннинг мохияти барча халқлар учун бирдир дейди. монотеистик динлар ягона асосга эгадир «эътиқод барчада бир, фарқи эса фақат қабул қилинган диний қонунларда ва расм русмлардадир». диннинг мохияти оламнинг мохияти билан айнандир. фалсафанинг вазифаси ана шу мохиятни очишдан иборатдир. унинг ижодининг марказида сўфий таълимот ётади у, антропоморфизмга қарши чиқади. оллохга кўз,қулоқ каби атрибутларни бериш нотўғридир. у худони табиатга сингдириб юборган пантеистик таълимотдан иборат. унинг таълимотида шунингдек, «тасаввуф» таълимоти хақида сўфийларнинг «тариқат» номли алохида билим ётади. бу билим борлиқнинг сирларини очиб беришга қодир дейди у. валиуллох шунингдек сўфийлар илгари сурган пантизмни мутассиб диндорларнинг оламнинг иккиламчи ва олий рухий борлиқни алохида мавжудлиги ва қуйи моддий …

ги хаёти хақидаги ғам ёйиши инсоннинг бу дунё хаёти хақида ғам ейиш ётади. инсон фақат оллохнинг бандаси балки шунингдек жамиятнинг аъзосидир. шунинг учун барча яхшиликларнинг мезони ижтимоий фароаонликдир. бунинг асосида адолат ётади, одиллик инсоннинг оилада, жамиятда, ташқи қиёфасида номоён бўлади. хаётнинг ноз-неъматлари оқилона тақсимланиши лозим. адолатсиз тақсимланиш катта гунох дейди валиуллох. хар бир мехнат қилувчи ижтимоий, моддий томондан таъминланган бўлиши лозим. бусиз жамият вайрон бўлади. давлат сиёсати ижтимоий масъулиятни хис қилиши керак. акс холда иқтисодий бухронларга дуч келади. валиуллох жамият аъзоларини қайта тарбиялаш керак дейди. бу қуйдагича амалга оширилади. 1. дехқончиликни ва хунармандчиликни ривожлантириш. 2. ўртача солиқни жорий этиш. 3. давлат ихтиёридаги ерни кўпайтириш. 4. жогирдорларга ерларни ижарага беришни йўқ қилиш. 5. давлат қонунига бўйсунмаган жогирдорларни мулкдан, яъни ердан махрум қилиш. 6. армияни кучайтириш. 7. халол кишиларни қозиликка сайлаш. 8. хокимни халқ томонидан сайлаш. хоким албатта бўлиш керак. бўлмаса жамоалар ўртасида урушларбўлаверади, - дейди шох валиуллох. давлат сиёсати унинг фикрича, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "шох валилуллох"

1403172962_43695.doc www.arxiv.uz шох валилуллох (1703 - 1762) шох валилуллох амир хусрав дехлавий каби хиндистонда ўрта аср даврида форсийзабон адабиётининг ривожига беқиёс хисса қўшган буюк адиб ва мутафаккирдир. ўрта аср даврида хиндистонда исломни ислох қилиш ва уни кенг тарғиб қилишда шох валилуллохнинг хизмати буюкдир. амир хусрав дехлавий хиндистонда ўрта аср даврида форсий забон адабиётининг ривожига беқиёс хисса қўшган буюк адиб бўлиб қолди. шох валилуллох (1703-1762) у дунёга келганда бобурийлар сулоласининг қуёши ботаётган эди. инглиз коланизаторлари хиндистонга бостириб киргач, 1717 йили бобурийлар томонидан улар кенг имтиёзлар олабошладилар. xviii асрда бошланган антифеодал харакатлар бобурийлар сулоласига қарши кўтарилган харакатга айланди. қишлоқларда бошланган антифеодал ха...

DOC format, 52.0 KB. To download "шох валилуллох", click the Telegram button on the left.

Tags: шох валилуллох DOC Free download Telegram