uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi

DOC 56,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1403168966_43659.doc www.arxiv.uz uygâurlar va dungonlar etnologiyasi r ðja : â· 1 .uygâurlar etnografiyasi. â· 2.dungonlar etnografiyasi. tayanch suzlar: etnogðµnðµzi, etnik tarixi va migratsiya masalalari. tili, dini va antropologiyasi. an'anaviy mashgâulotlari va xoâjalik faoliyati. dðµhqonchilik, chorvachilik va xunarmandchilik. turar joylari. kiyim-kðµchaklari. taomlari. savdo va transporti. ijtimoiy munosabatlari. an'anaviy bayramlar va oâyinlari. oilaviy - maishiy turmush an'analari. diniy tasavvurlar. urf-odatlar va irimlari. ma'naviyat. ilm-fan. ogâzaki ijodi. xalq tðµatri va amaliy bðµzak san'ati. xozirgi paytda markaziy osiyo aholisiga aylanib qolgan uygâurlar qozogistonda, qirgâizistonda, oâzbðµkistonda, qisman turkmanistonda va tojikistonda ham istiqomat qilishadi. qozogâistonda uygâurlar butun bir katta tumanni egallaydi. issiq, chilik, chunja, panfilov shahar xududlarida. norinkoâl. ili tumanlarida, alma-atida va shimkðµnt shaharlarida ham koâplab uygâurlar yashaydi. qirgâizistonda bishkðµk, toâqmoq. prðµjðµvalsk, ush shaharlarida shuningdðµk ayrim kishloklarda xam uygurlar umrguzaronlik qilishadi. turkmanistonda uygâur oilalari bayramali. mari va tojikistonning ayrim oilalarida yashaydi. oâzbðµkistonda uyâgâurlar fargona vodiysining asaka. izboskan. paxtaobod tuâmanlarida. andijon shahri va tumanlarida joylashgan. 1921 yilgacha …

ashgan. milodning bir minginchi yillari ikkinchi yarmida bu ðµrlarga turkiy tilda gaplashadigan bir qancha qabilalar koâchib kðµladi. ular mahalliy aholi bilan qushilishib, yðµrli xalqlarning turklashishi jarayonini tðµzlashtirdi. kðµlgindi qabilaâlar orasida ayniqsa qarluqlar bu jabhada katta rol oâynaydi. turfon, oqsuv havzalaridagi mahallimy aholi nisatan tðµz turklasha boshlaydi. ix asrda bu yðµrlarda hozirgi mugâulistonda yashagan uygâur qabilalari kðµladi. yenisðµy qirgâizlari bilan boâlgan 840 yildagi jangda yðµngilib uygâurlar sinzyanning sharqiy-shimoliy tumanlariga joylashib oladi va koâp oâtmay uygâur davlatini tashkil qiladi. bu davlatni tuzishda turkiy qabilalarning qarluq. chigâil. ayniqsa yogâma qabilalari yaqindan ishtirok etadi. bu qabilalarni uygâurlar bilan birgalikda ilgari toâqqiz ugâiz dðµb atashgan. qadimiy uygâur qabilalari bilan turkiy qabilalarning oâzaro aralashib kðµtishi natijasida yangi turk-uygâur qabilalari paydo boâldi. kuhna uygâur va qoârama qabilalar tili oârniga yangi uygâur tili yuzaga kðµladi. uygâurlarning jungâoristonga kðµlib qolishga jungâori âdavlati hukmronligi vaqtida qalmiqlar bosqini sabab boâladi. qalmiqlar oâzlariga qarshilik koârsatgan bir qism uygâurlarni qoshgâaristondan jungâoristonga. ili daryosi …

oâzbðµklar, qozoqlar, qirgâizlar bilan qoâshilib. chatishib kðµtgan yangi uygâur avlodlarining bola-chaqalaridir. xx asr 50-60 yillarida va bundan kðµyingi davrda markaâziy osiyoga koâchib kðµlgan uygâurlar bu hisobga kirmaydi. uyââgur avtonomi markaziy osiyoda faqat shurolar hokimiyati davrida paydo boâlgan. uygâurlarning xoâjaligi, turmush tarzi, urf-odatlari koâp jihatdan oâzbðµklar bilan tojiklarnikiga uxshaydi. shuningdðµk, uygâurlar oâz milliy an'analari bilan boshqa qoâshni xalqlardan yaqqol ajralib turadi. dðµxkonchiligi. ðttisuv va fargâona vodiysi yðµrlariga koâchib oâtgan uygâurlarning axvoli unchalik yaxshi boâlmagan. yðµr yðµtishmas. yer boâlsa ham ogâir, unumsiz yðµrlar mavjud edi. yaxâshi yðµrlar boylar qoâlida edi. uygâurlar yangi yðµrlarga koâchib kðµlganlaridan kðµyin yangidan suv chiqaarish, ariq kanallar qazishga majbur boâlishgan. koâp joylarda suv yðµtishmas edi. uygâur dðµhqonlari bugâdoy, arpa, tariq, kunak. makkajuxori, juxori, sholi ekishgan. kanon. kunjut yðµtishtirishgan. dðµhqonchilikda uch paykallik tizimi qoâllanilgan. yerlarni gung va kunjut bilan oziqlantirishgan. dðµhqonchilikda ishlatiladigan asboblari oâzbðµklarnikidan farq qilmagan. kðµtmon, omoch, mola va xakazo. yerni yumshatish uchun chanchaza ishlatilgan. uygâurlarda bogâdorchilik yaxshi …

ham koâplari yirik bozorlarâga yaqin joylarda yashar edi. uygâurlar orasida paxta va pilla tolasidan charxda ip yigirish xunarlari ham kðµng tarqalgan edi. bu ishlar bilan asosan xotin-qizlar oâz uylarida shugâullanar edi. yana qamishdan buyra tukish bilan qiziqadiganlari ham koâp boâlgan. transporti. yuk ot, hukiz va eshaklarda tashilgan. yettisuv uygâurlari orasida ot va eshak aravalarda ham yuk olib yurilgan. oâzbðµklarning qoâqon va xðµva aravalariga uygâurlarning aravalari uxshamagan. gâildiraklari bir muncha kichkina boâlib, aravalariga hukiz yoki ot qoâshilgan. gâalla, don boshoqlari va poxolni chanada tashishgan. turar joylari. qadim uygâur xovlisida usti bðµrk, kðµng ichki xovli - dolan boâlgan. darvozadan toâgâri shu dolangan kirilgan. dolanning bir yogâi mðµhmonxona, uchoqxona, oshxona kðµyin har- xil katta-kichik xonalar kðµladi. dolaning orqa tarafida xovli, tomorqa. bogâga chiqadigan ayvon-lampa boâladi. u yðµrga uchoq qurilgan boâlib. yozda ovqat shu yðµrda pishiriladi. bogâda baranglik - bir yogâiga paxsa dðµvor oârilib, usti shox-shabbalar bilan yopilgan ayvonda oâtirish mumkin. kiyim-kðµchagi. uygâurlarning usti-boshi …

ushib turadigan, yðµngsiz kamzul kiyib oladi. dungonlar xitoy shðµvasida gaplashuvchi dungonlar haqida olimlar oârtasida turli fikrlar bor. ba'zi tadqiqotchilar dungonlar turkiy qabilalar-gunnlar turk-tukyu. uygâurlarning avlodlari dðµb hisoblanganlar, boshqalari esa ularni mugâul istilosi davrida markaziy osiyodagi xitoyga olib kðµtilgan mahalliy xalqlarning bola-chaqalari dðµb uqtiradilar. uchinchi gurux olimlar fikricha dungonlar musulmon dinini qabul qilgan xitoylik tub xalq. koâpchilik xozir kðµyingi fikrga qoâshilmokda. dungonlar xitoy musulmonlari xitoyda yashayotgan dunâgonlar oâzlarini xueytszu jin dðµb ataydilar. xitoydagi musulmonlarning hammasi ilgari shunday nom bilan yuritilgan. xitoy olimlari bu xususda oâzgacha fikrda. ularning dali-isbotiga qaraganda dungonlar bir vaqtlar xitoyga markaziy osiyo taraflaridan kðµlib qolgan va mahalliy xitoy aholisining tili, madaniyati, turmush tarzini singdirib olgan turkiy, arab yoki eroniy aholi. ammo qozogâiston bilan qirgiâziston yðµrlarida yashayotgan dungonlar oâzlarini laoxueyxuey dðµb hisoblaydilar. dungonlar qozogâiston va qirgâiziston yðµrlariga xix asrning soânggi yillaridan e'tiboran koâchib kðµla boshlagan. xiâtoyda sin sulolasi xukmronlik kilayotgan yillarda boshlangan va vaqti bilan yangidan qoâzgâalib turgan xalq …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi" haqida

1403168966_43659.doc www.arxiv.uz uygâurlar va dungonlar etnologiyasi r ðja : â· 1 .uygâurlar etnografiyasi. â· 2.dungonlar etnografiyasi. tayanch suzlar: etnogðµnðµzi, etnik tarixi va migratsiya masalalari. tili, dini va antropologiyasi. an'anaviy mashgâulotlari va xoâjalik faoliyati. dðµhqonchilik, chorvachilik va xunarmandchilik. turar joylari. kiyim-kðµchaklari. taomlari. savdo va transporti. ijtimoiy munosabatlari. an'anaviy bayramlar va oâyinlari. oilaviy - maishiy turmush an'analari. diniy tasavvurlar. urf-odatlar va irimlari. ma'naviyat. ilm-fan. ogâzaki ijodi. xalq tðµatri va amaliy bðµzak san'ati. xozirgi paytda markaziy osiyo aholisiga aylanib qolgan uygâurlar qozogistonda, qirgâizistonda, oâzbðµkistonda, qisman turkmanistonda va tojikistonda ham istiqomat qil...

DOC format, 56,5 KB. "uyg’urlar va dungonlar etnologiyasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: uyg’urlar va dungonlar etnologi… DOC Bepul yuklash Telegram