qirg’iz - qipchоq guruhi

DOC 5 sahifa 70,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 70,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 5

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

1403090378_43385.doc www.arxiv.uz qirgâiz - qipchð¾q guruhi rðµjð°: 1.qirgâiz-qipchð¾q guruhi tillð°rining umumiy bðµlgilð°ri. 2.qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°rining oâñ shð°shlik vð° fð°rqlð°ri. 3.qð°dimgi qirgâiz tili bu guruh tillð°rining yuzð°gð° kðµlishidð° ð°sð¾s boâlgð°nligi. 4.hð¾zirgi qirgâiz tilining ð°sð¾siy ñ ususiyatlð°ri. qirgâiz-qipchð¾q guruh oâz ñ ususiyatlð°ri bilð°n bð¾shqð° guruhlð°rdð°n fð°rqlð°nð°di vð° oâz ichigð° qð°dimgi qirgâiz tilini hð°mdð° hð¾zirgi tillð°r - qirgâiz ð¾ltð¾y tillð°rini qð°mrð°b ð¾lð°di. bu guruh tillð°ri uchun substrð°t qð°dimgi qirgâiz tili boâlib, uning ibtidð¾si ðµnisðµy yodgð¾rliklð°ridð° bizning dð°vrimizgð°chð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n. hð¾zirgi qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°ri bir-birigð° ð°nchð° yaqin; ulð°rning yuzð°gð° kðµlishi turkiy tillð°r tð°rð°qqiyotining kðµyingi dð°vri bilð°n bð¾gâliq, shð°kllð°nish jð°rð°yoni qipchð¾q vð° moâgâul urugâlð°ri tillð°rining ð°rð°lð°shuvi dð°vrigð° bð¾rib tð°qð°lð°di ðltð¾ylð°r uzð¾q vð°qtlð°r joângâð¾r (moâgâul) dð°vlð°ti tð°rkibigð° uyrð¾t qð°bilð°lð°ri ittifð¾qidð° edi. bu guruh tillð°rining ð°sð¾siy bðµlgilð°ri: ð°) unlilð°rning toâliq shð°kllð°ngð°nligi (sð°kkiz mðµâyoriy unli ð¾lti-sð°kkiz ikkinchi choâziqli unlilð°r); b) lð°hjð°lð°rdð° unli vð° undð¾shlð°r ð¾rð°sidð°gi fð°rqlð°rning kð°mligi; v) lð°b uygâunliginig toâliq sð°qlð°ngð°nligi; g) ch vð° sh …

2 / 5

imchð°lð°rning qisqð°rgð°n shð°kllð°rgð° ð°ylð°nib qoâllð°nishi vð° h. k. qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°ri bð¾shqð° qipchð¾q tillð°ridð°n bir qð°nchð° ñ ususiyatlð°ri bilð°n fð°rqlð°nð°di: unlilð°rning ikkinchi choâziqligi, soâz ð¾ñ iridð° kðµlgð°n jð°rð°ngsizlð°rni unlilð°r ð¾rð°sidð° jð°rð°nglð°shuvi, bu ñ ususiyat bilð°n bð¾shqð° ð¾ltð¾y tillð°rigð° yaqin turð°di (gðµð¾grð°fik jihð°tdð°n), yaâni bu ñ ususiyat ñ ð°kð°s, shð¾r, ð¾ltð¾y, tuvð°, yoqut tillð°ri, hð°mdð° qirgâiz tili moâgâul, tungus, mð°nchjur tillð°ri bilð°n yonmð°-yon vð° hð°mkð¾rlikdð° rivð¾j tð¾pgð°nligini koârsð°tð°di. dðµmð°k, bu tillð°r bð¾shqð° turkiy tillð°rdð°n fð°rqlð°nuvchi umumiyliklð°rgð° egð°. qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°rini fð°rqlð¾vchi ð°sð¾siy bðµlgilð°r: ð°) qirgâiz tilidð° ð¾lti, ð¾ltð¾y tilidð° sð°kkiz choâziq unli (ikkinchi dð°rð°jð°li )fð¾nðµmð°ning bð¾rligi (ð¾lti unli + ii, ññ choâziq unlilð°ri); b) qirgâiz tilidð°gi ò undð¾shining ð¾ltð¾y tilidð°gi dâ¦~tâ¦ undð¾shlð°ri bilð°n ð°lmð°shinuvi; v) jð°rð°ngli vð° jð°rð°ngsiz undð¾sh fð¾nðµmð°lð°rning qirgâiz tilidð° qð°tâiy fð°rqlð°nishi, ð¾ltð¾y tilidð° bundð°y fð°rqning mð°vjud emð°sligi; g) qirgâiz tilidð° qð°rð°tqich kðµlishigi shð°kllð°ri -nin/-nñn, -dñn/-din, -tñn/-tin vð° chiqish kðµlishigi shð°kllð°ri -tð°n/-ten, -nð°n/-nen, ð¾ltð¾y tilidð° qð°rð°tqich kðµlishigi …

3 / 5

r tð¾shlð°ridð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n. qð°dimgi qirgâiz tili qð°dimgi oâgâuz vð° qð°dimgi uygâur tillð°rigð° oâñ shð°shi bilð°n birgð°, oâzining ð°lð¾hidð° ñ ð°rð°ktðµrli ñ ususiyatigð° hð°m egð°. s.ð mð°lð¾v1 qð°yd qilgð°nidðµk, qð°dimgi qirgâizlð°r bilð°n hð¾zirgi tð¾fð°lð°r (kð°rð°gð°slð°r), tuvð°lð°r, yoqutlð°r, ñ ð°kð°slð°r, qoâmiqlð°r vð° qipchð¾qlð°r bilð°n qð°rindð¾shdir. qirgâizlð°rdð°n bð¾shqð° yuqð¾ridð°gi bð°rchð° ñ ð°lqlð°r qð°dimgi til bðµlgilð°rini sð°qlð°gð°n; d/s bðµlgisi hð°li hð°m istðµâmð¾ldð°. bu tillð°r eng qð°dimgi r bðµlgili tildð°n hð°m, eng yangi y bðµlgili tillð°rdð°n hð°m fð°rqlð°nð°di. qð°dimgi qirgâiz tili hð°m oâzgð°rmð°s til emð°s, yodgð¾rliklð°r guvð¾hlik bðµrishichð°, undð° bir qð°nchð° lð°hjð° vð° shðµvð°lð°r mð°vjud boâlgð°n. qð°dimgi qirgâiz tili bð¾shqð° tillð°r â qð°dimgi, oâgâuz vð° qð°dimgi uygâur tili kð°bi yañ shi oârgð°nilmð°gð°n, shuning uchun hð°m bu qð°dimgi tillð°r ð¾rð°sidð°gi chðµgð°rð° ð°niq bðµlgilð°ngð°ni yoâq. hðzirgi tillðr qirfiz tili qirgâiz tili (qð°dimdð°n burut, yovvð¾yi tð¾sh qirgâiz, qð¾rð° qirgâiz nð¾mlð°ri bilð°n ð°tð°lib kðµlingð°n), umumiy sð¾ni 2 mln. kishi â qirgâizistð¾n rðµspublikð°sining milliy vð° dð°vlð°t tilidir. bundð°n tð°shqð°ri, …

4 / 5

¾shidð° ðnisðµydð° yashð°gð°n qirgâiz qð°bilð°lð°ri ð°sð¾s sð¾lgð°n boâlsð°-dð°, uning hð¾zirgi hð¾lð°ti ð°nchð° kðµch shð°kllð°ndi; kðµyingi dð°vrlð°rdð° esð° ungð° oâz tð°âsirini qipchð¾q tili oâtkð°zdi. qirgâiz tili bð¾shqð° qipchð¾q tillð°ridð°n unlilð°rdð° ikkinchi choâziqning mð°vjudligi, lð°hjð°lð°ridð° soâz ð¾ñ iridð°gi undð¾shlð°rning jð°rð°nglð°shishi, unlilð°r ð¾rð°sidð°gi undð¾shlð°rning jð°rð°nglð°shuvi bilð°n fð°rqlð°nð°di vð° bu ñ ususiyatlð°ri bilð°n ð¾ltð¾y tillð°rigð° yaqin turð°di. ðltð¾y tili qirgâiz hð°mdð° ñ ð°kð°s, shð¾r, tuvð°, yoqut tillð°ri bilð°n hð°mkð¾rlikdð° hð°mdð° vð° moâgâul, tungus-mð°nchjur tillð°ri bilð°n qoâshnichilikdð° rivð¾j tð¾pdi. shuning uchun hð°m bu turkiy tillð°r bð¾shqð° guruh turkiy tillð°ridð°n fð°rq qilð°di vð° oâzigð° ñ ð¾s ñ ususiyatlð°r bilð°n turkiy tillð°rining shð°rqiy ð¥unn tð°rmð¾gâigð° kirð°di. qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°rining joâgârð¾fiy jihð°tdð°n shð°rqdð° jð¾ylð°shgð°nligi, moâgâul, tungus, mð°nchjur tillð°ri bilð°n bðµvð¾sitð° ð°lð¾qð°dð¾rligi ð°lð¾hidð° guruh â qirgâiz qipchð¾q guruhini tð°shkil qilishini nð°mð¾yon qilð°di. turkiy tillð°rining shð°rqiy ð¥unn tð°rmð¾gâi gâð°rbiy ð¥unn tð°rmð¾gâidð°n quyidð°gi ñ ususiyatlð°ri bilð°n fð°rqlð°nð°di; unlilð°rning ikkinchi choâziqlikkð° egð° ekð°nligi; jð°rð°ngli vð° jð°rð°ngsiz undð¾shlð°r ð¾rð°sidð°gi fð°rqning kð°mligi; unlilð°r …

5 / 5

ð° qirgâiz tillð°rini fð°rqlð°ydigð°n bðµlgilð°r. ð°) qirgâiz tilidð° ð¾lti, ð¾ltð¾y tilidð° sð°kkiz choâziq (ikkinchi choâziq) unli (ð¾lti unli+choâziq unlilð°r ii, ññ) lð°rning bð¾rligi; b) qirgâiz tilidð° ò undð¾shining bð¾rligi, bu undð¾shning ð¾ltð¾y tilidð° tâ¦~dâ¦ undð¾shlð°rigð° oâtishi; v) qirgâiz tilidð° jð°rð°ngli vð° jð°rð°ngsiz undð¾shlð°rning fð°rqlð°nishi; g) qirgâiz tilidð° qð°rð°tqich kðµlishigi shð°kllð°ri -nin/ -nñn, -dñn/-din, - tin/-tin, chiqish kðµlishigi shð°kllð°ri -dð°n/-dón, -tð°n/-tón, -nð°n /-nón vð° ð¾ltð¾y tilidð° qð°rð°tqich kðµlishigi shð°kllð°ri -niò£/-nñò£ ; - diò£/-dñò£, -tñò£/-tiò£, chiqish kðµlishigi shð°kllð°ri -dð°ò£/-dóò£, -tð°ò£/-tóò£, -nð°ò£/ -nóò£. qirgâiz tili lðµksikð°sini shð°rqiy tð°rmð¾gâi tillð°ridð° boâlgð°nidðµk, moâgâulchð° soâzlð°rning koâp, vð° ð°ksinchð°, ð°rð°bchð°, fð¾rschð° soâzlð°rning kð°mligi ñ ð°rð°ktðµrlð°ydi, ð¾ltð¾y tilidð° esð° bu hð¾lð°t yanð°dð° yorqinrð¾q sð°qlð°ngð°n. qirgâiz ð°dð°biy tili bugungi kundð° ilm-fð°n mð°tbuð¾t hð°mdð° ð¾mmð°viy ð°ñ bð¾rð¾t vð¾sitð°lð°ri tili sifð°ti yuksð°k dð°rð°jð°dð° tð°rð°qqiy etgð°n til boâlib hisð¾blð°nð°di. qirgâiz ð°dð°biy tilidð° oârtð° vð° ð¾liy mð°ktð°b dð°rsliklð°ri, koâplð°b gð°zðµtð° vð° jurnð°l, kitð¾blð°r nð°shr qilinð°di. rus ð°lifbð¾sidð° ð¾lib bð¾rilgð°n bu ishlð°r chingiz ðytmð°tð¾v …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qirg’iz - qipchоq guruhi" haqida

1403090378_43385.doc www.arxiv.uz qirgâiz - qipchð¾q guruhi rðµjð°: 1.qirgâiz-qipchð¾q guruhi tillð°rining umumiy bðµlgilð°ri. 2.qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°rining oâñ shð°shlik vð° fð°rqlð°ri. 3.qð°dimgi qirgâiz tili bu guruh tillð°rining yuzð°gð° kðµlishidð° ð°sð¾s boâlgð°nligi. 4.hð¾zirgi qirgâiz tilining ð°sð¾siy ñ ususiyatlð°ri. qirgâiz-qipchð¾q guruh oâz ñ ususiyatlð°ri bilð°n bð¾shqð° guruhlð°rdð°n fð°rqlð°nð°di vð° oâz ichigð° qð°dimgi qirgâiz tilini hð°mdð° hð¾zirgi tillð°r - qirgâiz ð¾ltð¾y tillð°rini qð°mrð°b ð¾lð°di. bu guruh tillð°ri uchun substrð°t qð°dimgi qirgâiz tili boâlib, uning ibtidð¾si ðµnisðµy yodgð¾rliklð°ridð° bizning dð°vrimizgð°chð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n. hð¾zirgi qirgâiz vð° ð¾ltð¾y tillð°ri bir-birigð° ð°nchð° yaqin; ulð°rning yuzð°gð°...

Bu fayl DOC formatida 5 sahifadan iborat (70,0 KB). "qirg’iz - qipchоq guruhi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qirg’iz - qipchоq guruhi DOC 5 sahifa Bepul yuklash Telegram