амир темур давлати. темур тузуклари ва хозирги замон

DOC 113,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402660537_42977.doc www.arxiv.uz амир темур давлати. темур тузуклари ва ҳозирги замон режа: 1. амир темур давлатининг ташкил топиши. 2. амир темурнинг ички ва ташқи сиёсати 3. “темур тузуклари” – адолатли ҳамда кучли давлат барпо этишда муҳим қонун – қоидалар сифатида. ягона марказлашган қудратли мамлакатда ҳаёт кечириш халқ оммаси қиёфасида яққол сезиларди. турли ижтимоий қатлам ва гуруҳларга мансуб аҳоли истагини ҳис қила оладиган идрокли ва кучли иродага эга шахсгина бу вазифани ҳал қила олар эди. шундай шахсгина ёйилган ва тарқоқ ҳолдаги кучларни ягона бир оқимга йўналтира олиши мумкин эди. у энг аввало ҳарбий истеъдод ва қобилиятга эга бўлиши талаб этилган. мана шундай сифатларга эга бўлган шахс амир темур ибн тарағай баҳодир эди. бизнинг вазифамиз, ушбу шахснинг тарих саҳнасига криб келиши ва унинг қудратли империясини бошқаришини кўрсатиш. унинг “тузуклар”ини қонун – қоида мажмун сифатида эканлигини кўрсатиш. 7 мавзудаги билимларнинг эгалланганлик даражасини аниқлаш учун таянч тушунчалар: “марказлашган давлат”, “ерга эгалик, савдо – сотиқ ва …

и, гўдакларни шафқатсиз дўппослашди, ҳомиладорларнинг қорнини ёриб, болаларини ўлдиришди” – деб ёзган эди. xiv асрнинг биринчи ярмида ўрта осиё учта мўғул давлати томонидан бўлиб олинган эди. унинг шимоли – ғарбий қисми олтин ўрда (жўжи улуси)га қараган (хоразмнинг шимолий қисми ҳам урганч шаҳри билан бирга унинг, таркибига кирган). 1312 – 40 йилларда бу ерда ўзбек хон ҳукмронлик қилган. унинг маркази янги сарой (сарой берка) бўлган; жанубий – ғарбий қисми (хуросон, шимолий эрон) хулагийлар давлати таркибига кирган; шарқий қисми – мовароуннахр, еттисув, шарқий туркистон чиғатой улусини ташкил этган. бироқ бу улусларга бўлинган давлатларнинг кўпчилиги энди мустақиллик учун кураш олиб боришар, маҳаллий зодагонлар ҳокимиятини ўз қўлларига олишга интилиши натижасида мўғуллар империяси парчалана бошлаган эди. мўғул хонлари ҳам тез – тез алмаштирилар эди. масалан, кебекхон 1318 – 1326 йилларда, 1326 йили элжигитей ва тува – темур, 1326 – 34 йилларда оловиддин тармаширин хукмрон бўлган. кебекхон ўз потахтини моворауннахрга (насафга) уўчирган биринчи муғул хони эди. …

туркий тил сарой тилига айланиб қолган эди. мўғул хонларнинг ўзаро низолари, саройлардаги фитна ва фисқу – фасодлар уларнинг обрў – эътиборини тушириб, мавқеларни пасайтириб юборди. маҳаллий аҳоли энди уларга қарши бош кўтариб чиқа бошладилар. маъмурий ислоҳотлар туфайли мамлакатнинг туманларга бўлиниб кетиши туркий зодагонларнинг мустақилликга интилишига ёрдам берди. йирик уруғлар бошлиқлари туманларга ҳокимлика қила бошладилар. масалан, барлос уруғи қашқадарё воҳасини, жалойирлар хўжанд тумани бошқарувини қўлга киритадилар. xiv асрнинг 50 – йилларига келиб чиғатой давлати бир қатор мустақил бекликларга бўлиниб кетди. ўрта осиёда ер эгалиги муғул ҳукмдорлари даврида тўрт турга бўлинган: давлат (девон) ерлари, мулкий ерлар, вақф ва деҳқон ерлари. деҳқонларнинг нисбатан озгина қисми хусусий (мулкий) ерларга эга бўлиб, асосий омма ижарага ер олишган. мўғуллар деҳқонлар билан бир қаторда ҳунармандларга ҳам зулм ўтказишган. уларнинг аҳволи қулларникидан деярли фарқ қилмаган. нисбатан мустақил ҳунармандлар ва савдогарлар гуруҳлари ҳам бўлиб, улар фақат давлат қарамига солиқ тўлашган холос. шундай қилиб, муғуллар босиб олган ерлар каби моворауннахр …

ига қўшиб олинди. сарбадорлар давлатида икки оқим – муросачилар (мўғуллардан озод бўлиш учун курашган майда ер эгалари) ва сўл оқим (мол мулкни тенг тақсимлаш учун курашган хунармандлар ва камбағал деҳқонлар) ўртасида ҳокимият учун тўхтовсиз кураш борган. сабардорлар ҳаракати тепасида эътиборли, билмдон кишилар туришган. улар ўз танга пулларини зарб қилишган. аҳолидан олинадиган солиқлар камайтирилган, жузья солиғи бекор қилинган, қулларга енгиллик берилган. сабардорлар ҳаракати ҳулагийлар ҳукмдори абусаид вафотидан кейин мамлакатда ниҳоятда беқарорлик ҳолатини вужудга келтирди. бу ҳаракат моворауннахрга ҳам ёйила бошлади. туркий аҳолининг етакчи қисмлари курашган фаол аралаш бошладилар. бу даврга келиб туркий амирлар ҳолкимиятни қўлга олиш учун фаол ҳаракат қила бошладилар. шундай амирлардан бири қовоғон эди. фосих ҳавобий “мужмал – и фасиҳий” номли асарида қозағон билан илк тўқнашувини 1345 – 46 йиллар оралиғида деб кўрсатади. бу жангда қозонхон ғолибкелган. фосих ҳавофийнинг гувоҳлик беришича иккинчи жангда 1347 йил бошлари қозағон ғолиб чиқиб, чиғатой авлодининг сўнгги авлоди қозонхон шаҳид бўлган. натижада мовароуннахрда чиғатой …

он, хожи барлос ҳам бўлиб, у ҳокимият учун курашда қулай имкониятлардан фойдаланиб қолишга интилган. бу курашда абдуллоҳ енгилиб андараб тарафга қочади. моворауннахр ҳокимияти баён сулдуз қўлига ўтди. у кеш ва қарши беклигини хожи барлос ихтиёрига беради. кеш беклигининг тоғли ва тоғ олди воҳаларида яшаган барлос уруғлари анча эътиборли бўлиб, бу уруғдан кўплаб беклар ва амирлар етишган. амир темур ҳам шу уруғдан бўлиб, хожи барлос унинг амакиси бўлган. “темур тузуклари” дан ёзилишда амир темур ибн тарағай баҳодир 736 сичқон йилида, швабон ойининг 25 кунида (милодий 1336 йил 9 апрелда) шаҳрисабз (кеш) дан 13 чақирим бўлган хўжа илғор қишлоғида тўғилган. отаси тарағай барлос уруғининг нуфузли, художўй бекларидан бўлган. у сиёсий курашларга ва мамлакат ҳаётига бефарқ қарамаган. муғуллар ҳокимияти анча мустаҳкам бўлган шарқий туркистонда 1348 йили ҳокимият қўлга киритилган. туғлуқ темир моворауннахрда бфўлаётган воқеаларга бефарқ қараб тура олмаган. у 1359 йили мустақиллик учун курашаётган барлосларнинг танобини тортиб қўйиш учун моворауннахрга қўшин тортади. туғлуқ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "амир темур давлати. темур тузуклари ва хозирги замон"

1402660537_42977.doc www.arxiv.uz амир темур давлати. темур тузуклари ва ҳозирги замон режа: 1. амир темур давлатининг ташкил топиши. 2. амир темурнинг ички ва ташқи сиёсати 3. “темур тузуклари” – адолатли ҳамда кучли давлат барпо этишда муҳим қонун – қоидалар сифатида. ягона марказлашган қудратли мамлакатда ҳаёт кечириш халқ оммаси қиёфасида яққол сезиларди. турли ижтимоий қатлам ва гуруҳларга мансуб аҳоли истагини ҳис қила оладиган идрокли ва кучли иродага эга шахсгина бу вазифани ҳал қила олар эди. шундай шахсгина ёйилган ва тарқоқ ҳолдаги кучларни ягона бир оқимга йўналтира олиши мумкин эди. у энг аввало ҳарбий истеъдод ва қобилиятга эга бўлиши талаб этилган. мана шундай сифатларга эга бўлган шахс амир темур ибн тарағай баҳодир эди. бизнинг вазифамиз, ушбу шахснинг тарих саҳнасига криб...

Формат DOC, 113,5 КБ. Чтобы скачать "амир темур давлати. темур тузуклари ва хозирги замон", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: амир темур давлати. темур тузук… DOC Бесплатная загрузка Telegram