хаммурапи конунлари

DOC 41,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1353504767_40080.doc www.arxiv.uz режа: 1.манбанинг умумий тафсифи 2.конунда хўжалик юритишнинг турли шаклларининг акс этиши. 3.бобил подшолиги ижтимоий таркибининг акс этилиши. 4.ижтимоий муносабатларнинг реконструкцияси. 5.кадимги бобил жамияти ҳукукининг асосий жиҳатлари. бобил (вавилон) месопатамиянинг жанубий кисмида эр ав 2-минг йилликнинг бошларидан, эр ав 538-йилгача хукм сурган кадимий давлатдир. эр ав 1894-1595, айрим манбаларда (эр ав 1894-1518)4 йилларда кадимги бобилда аморийлар5 сулоласи мустахкамланиб олган. бу сулола подшоларидан хаммурапи (эр ав 1792-1750) моҳир сиёсатчи ва саркарда булиб, у харбий ва дипломатик йўл билан ўз подшолигининг дастлабки 35 йилида оссурия, месопатамиянинг жанубий ва ўрта кисмини бобилга тобе эттирган. хаммурапи даврида товар-пул муносабатлари ривожланган, хусусий кулдорлар хужалиги кучайган, давлатнинг марказлашуви ва подшо ҳокимиятининг мустахкамланиш жараёни ўсган6. бобилда марказлашган давлат куриб, бутун мамлакат бир марказдан идора килинган ва бутун олий ҳокимият-конун чикарувчи, ижро этувчи органлар, суд ишларини идора килиш ва динний ҳокимият-ҳаммаси факат подшо кулида бўлган. унинг даврида бобил энг кудратли давлатга айланган7 . хамураппи тарихда конунлар тузувчи …
2
о сотик, кулчилик, ижтимоий-иктисодий муносабатларни тартибга солишга каратилган “хаммурапи конунлари” тўплами битилган диорит ёдгорлиги бизгача етиб келган. хаммурапи конунлари 1901-1902 йилларда жениульяк бошчилигидаги француз археологик экспедицияси томонидан кадимги элам давлатининг пойтахти суза шаҳрини казиш чоғида топилган. бу конунлар миххат ёзувида кора базальт12 тош устуни сатҳига ўйиб ёзилган13. бу устиннинг юкори кисмида куёш, ҳакикт ва адолат худоси шамаш тахти олдида турган ҳамда унинг кулидан олий суд ҳокимлиги белгиси чўкмор ва чамбарни тантанали равишда олаётган подшонинг ўзини тасвирлайдиган бўртма шакллар билан безатилган. устиннинг колган ҳамма жойига 282 та моддадан иборат конунлар тўплами битилган14 бу диорит ёдгорлик тошини эр ав 1155-1115 йиллар орасида элам подшолари бобилни талаши натижасида ўлжа сифатида суза шаҳрига олиб кетган ва эламик ғолиб ҳокон матннинг бир кисмини ўчириб, унинг ўрнига зафар ёзувини битишга амр этади.1 бунинг натижасида матн кисман шикастланган ва 282 модданинг 5 та устинчага ёзилган 35 моддаси кириб ташланган бўлиб, 247 моддаси сакланиб колган. кейинчалик ўчирилган моддалар …
3
кисмида подшо ўзининг ҳалк олдидаги хизматларини келтиради,бу конунларни келгусида бажарадиган подшоларни ҳурматлаш, уларни бажармаган ёки бекор килмокчи булган подшоларни лаънатлаш лозимлиги тўғрисида гапирилади4. хаммурапи конунларига караганда мамлакатнинг бутун аҳолиси конун билан курикланадиган эркин кишиларга ҳамда молдек ва мулк деб ҳисобланадиган, тамомила ҳўжайин ихтиёрида бўлган кулларга кескин суратда бўлинган ва шу билан бирга аҳоли ҳаёти ва фаолиятининг жуда хилма-хил соҳларини камраб олади5. уни куйидагича таксимлаш мумкин. хаммурапи конунларининг 1-5 моддаларида суд ва суд жараёнларининг айрим масалаларига бағишланган. бу моддалар судларда ҳукмрон бўлган ўзбошимчаликларга, суиистеъмолчиликларга, буровларни ноўрин айиблашларга карши каратилган. бу шундан дарак берадики бобилда судяларни ва гувоҳларни сотиб олиш, порахўрлик каби ҳоллар хам кенг таркалган. хуллас 1-5 моддалар кодекснинг асосий кисми бошидаги ўзига хос мукаддима сифатида берилган. ундан сўнг мулкка бағишланган жуда катта бўлим бошланади, бу алоҳида ажратиб кўрсатилмасада, кодекснинг 6-120 моддалари мулк ва у билан боғлик муносабатларни тартибга солади. бунга мулкни ҳимоя килишга тааллукли, жумладан, ўғирлик, талончилик учун жазолар ўрнатувчи, …
4
а бериш ҳакидаги ва сузанғич ҳўкиз учун эгасиинг жавобгарлиги ҳакидаги кишлок хужалик ишчилари, ҳунармандлар, чупонлар ҳакидаги кишлок хужалик асбобларини ўғирлаганлик учун жазолар ҳакидаги, эшакларни, араваларни, кемаларни ижарага олиш ҳакидаги ва ниҳоят, куллар ҳакидаги моддалар келтирилган.шундай килиб, ҳукук тармоклари бўйича унинг тузилиши куйидагичадир: 1) суд; 2) мулк; 3) никоҳ ва оила; 4) шахсни ҳимоя килиш; 5) меҳнат ва меҳнат куроллари6. хаммурапи конунлари кулдорчилик тузумини, ва хусусий мулкчиликни акс эттируви биринчи йирик ва машҳур конунлар тўплами бўлган. шу сабабли конунларда уруғдошлик тизимииннг колдиклари сакланиб колган. масалан, жазоларнинг жуда оғир ва шафкатсизлиги, талион тамойили1 нинг сакланиб колганлиги, орталия2 усулининг кўлланилиши ва бошкалар айнан уруғдошлик тузумига ҳос бўлиб, улар конунларда тўлик сакланиб колган3. хаммурапи конунлари ўзининг тўлалиги нуктаи назаридан ва катъийлиги буйича мукаммал эмас, улар жамият ҳаётининг ҳамма томонларини тулик камраб олмаган, аммо месопатамиянинг энг муҳим ҳукукий хужжати - икки дарё оралиғидаги энг йирик давлат-кадимги бобил подшоси хаммурапи конунлари, кадимги давр ҳукукий карашларининг ва …
5
хаммурапи конунлари - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хаммурапи конунлари"

1353504767_40080.doc www.arxiv.uz режа: 1.манбанинг умумий тафсифи 2.конунда хўжалик юритишнинг турли шаклларининг акс этиши. 3.бобил подшолиги ижтимоий таркибининг акс этилиши. 4.ижтимоий муносабатларнинг реконструкцияси. 5.кадимги бобил жамияти ҳукукининг асосий жиҳатлари. бобил (вавилон) месопатамиянинг жанубий кисмида эр ав 2-минг йилликнинг бошларидан, эр ав 538-йилгача хукм сурган кадимий давлатдир. эр ав 1894-1595, айрим манбаларда (эр ав 1894-1518)4 йилларда кадимги бобилда аморийлар5 сулоласи мустахкамланиб олган. бу сулола подшоларидан хаммурапи (эр ав 1792-1750) моҳир сиёсатчи ва саркарда булиб, у харбий ва дипломатик йўл билан ўз подшолигининг дастлабки 35 йилида оссурия, месопатамиянинг жанубий ва ўрта кисмини бобилга тобе эттирган. хаммурапи даврида товар-пул муносабатлари ри...

Формат DOC, 41,5 КБ. Чтобы скачать "хаммурапи конунлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хаммурапи конунлари DOC Бесплатная загрузка Telegram