ўрта осиё ва қозоғистон худудидаги илк ер мулкчилик муносабатлари тарихи

DOC 61,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353507651_40093.doc www.arxiv.uz режа: 1. эфталийлар кидарийлар, хионийлар. давлатларида сиёсий ижтимоийғ иқтисодий тузум.в. диний эътиқод ва маданият. 2.vi-vii асрларда хоразм, сўғд ва фарғона давлат ташкилоти. ижтимоийғиқтисодий тузум. в. маданий хаёт. 3.турк хоқонлиги 4.туркашлар давлати. канишканинг ворислари бўлмиш хувишка ва васудева (васишка) номли шохлар канишка сиёсатини давом эттирадилар. буроқ, улар ўрта осиёдан узоқлашиб, хиндистон подшоҳлари бўладилар ва кушонлар маданиятини хиндлаштирадилар. иии асрдан хиндистондаги кушон подшолари суғддаги кушон подшолари билан сиёсий жихатдан боғлиқ бўлмай қолган даврдан бошлабоқ бу подшохликнинг инқирозга юз тутиши эхтимолга яқин. бу даврда хоразм ажралиб чиқди ва мустақил бўлиб олди. жанубуй эрон сосонийлари марғиёнани тортиб олади. ив аср охирида кушонлар давлати хионийлар давлати деб хам, кидарийлар деб, эфталитлар деб аталувчи қабулалар ёки халқларнинг хужуми остида узилғкесил халокатга учрайди. кушон давлатининг эмирилиш даври хақида бузда хеч қандай факт ёзма манбаларда сақланиб, бузгача етиб келган эмас. фақат археологик қазиш ишларигина ўрта осиё тарихида кам ўрганилган бу даврни ойдинлаштириши мумкин. эрамизнинг ив асри …

га учраб, ўз ўрнини эфталитларга бўшатиб берадилар. манбаларнинг кўрсатишича, кидарийлар хиндистонга чекиниб, гупта давлатини ўзларига бўйсиндирадилар. 477 йилда ганхара вилоятидан хитойга ўз элчиларини ҳам юборади. в асрнинг ўрталарида ўрта осиёга шиддат билан кириб келган кўчманчи ёзма манбаларда эфтал, хефтал, хейтал, абутал, идал, тетал кабу номлар билан тилга олинади. эфтал деган ном илк бор в асрга оид арман манбаларида учрайди. бу ном аслида эфталон деб юритилган қабула номидан олинган. вахшунвар бошлиқ эфталитлар давлати ташкил топгач, бу этноним қабула номидан давлат номига кўчган. тарих фанда эфталийларнинг келиб чиқиши хақида хозиргача ягона фикр мавжуд эмас. бир қанча олимларнинг, тадқиқотчиларнинг фикрларига кўра эфталийлар маҳаллий халқлардан, бошқалари хоразмдан, яна бирлари эсамассагетларнинг етита уруғи орасидаги етакчи қабила бўлганлигини таъкидлайдилар. эфталитларнинг ўрта осиёга юриши в асрнинг ўрталарида бошланади. қисқа вақт ичида чағаниён, тохаристон ва бадахшон бўйсиндирилади. бур зарба билан суғддаги хионийлар хукмронлигига чек қўйилади. ярта осиёда эфталитлар хукмронлиги ўрнатилади. в асрнинг 50ғйилларида эфталитлар давлати нихоятда кучаяди. уларнинг …

инган бўлсағда, сосонийлар йил сайин кумуш хисобуда муайян белгиланган божни тўлаб турди. хитой манбаларида эфталийлар юэчжиларнинг бир тармоғи ёки кангюй авлодлари сифатида талқин этилади. охирги маълумотларга кўра эфталийларнинг ватани бақтрияғтохаристон худудлари бўлган. юнон манбаларида ёзилишича, эфталийлар ягона подшо бошқарувига, ривожланган обод фуқаролик жамиятга эга бўлишган. ички ва ташқи муносабатларда адолат улар учун асосий мезон саналган. эфталларда патриархат бошқаруви тартиби жахатлари устун бўлган. шунингдек, эфталларнинг ҳарбий қўшинлари энг қудратли қўшинлардан хисобланган. эфталийлар давлати худудий жихатдан ўрта осиёнинг асосий қисми, шарқий туркистон ва шимолий хиндистон ҳамда гандхара вилоятлари устидан хукумронлик қилган. эфталийлар давлатидаги асосий шаҳарлар сўғдиёна шаҳарларидан иборат бўлиб, улар орасида кушония (каттақўрон яқинида), ривдад, пойканд, талликон, термиз, гургон, варахша каби шахарлар эфталийлар хукумронлиги йилларида алохида ахамиятга эга бўлган шаҳарлар саналган ва иқтисодий жихатдан анча тараққий этган. в асрдан бошлаб самарқанд ҳам тараққий эта бошлади. бу вақтда давлатнинг сиёсий маркази пойканд шахри, хукмдорлар қароргохи эса варахша шахри бўлганлиги тахмин қилинади. эфталийлар йирик …

қодлар ҳилма хил бўлган. эфталийлар хукмронлик қинлган худуларда зардўштийлик ва буддизм, айрим шахарларда несторианлар ва яхудийлар жамоалари диний эътиқодлари ҳам мавжуд бўлган. эфталийлар қисман буддавийликка эътиқод қилсаларда оташпарастликдаги маъбудаларга, буд ва санамларга сиғиниши устунроқ бўлган. хар куни тонгда улар қуёшга сиғинганлар. эфталийларда кушон ёзувининг ривож топган шаклини кўриш мумкин. эфталлар ёзуви ўзининг шакли билан қисман бошқалардан фарқ қилган ва сўзлар чапдан ўнгга қараб ўқилган. алифбосида 25 та харф бўлган. шунингдек сўғд ёзуви ва сўғд тили ҳам айрим худудларда етакчилик қилган. ви аср ўрталарига келиб, эфталлар давлати инқирозга учрай бошлади. ви аср ўрталарида ўрта осиёда турк хоқонлиги хукумронлиги ўрнатилди. ви асрнинг 60ғ70 йилларига келиб эса, ўрта осиёда жумладан ўзбекистон худудларида бир неча мустақил, расман хоқонликка бўйсунувчи давлатлар шаклланди. зарафшон, қашқадарё ва амударё хавзаларида 9 та алохида мулкий худуд мавжуд бўлган. манбаларда ёзилишича бу мулкларнинг барчаси кан (самарқанд сўғдининг хитойча номи) сулоласига бўйсунган. булар маймурғ, иштихон, кушония, бухоро, нақшаб, амул, андхой ва …

ақил эди. мамлакатда африғий ҳохлар сулоласи шохлари хукумронлик қилганлар. виғвииасрларда хоразмда иқтисодий инқироз хукм сурган бўлишига қарамай у шарқий европа давлатлари билан мунтазам савдо алоқалари олиб борган. хоразм маданияти эса ўз қиёфасини сақлаб қолган ҳеч қандай ташқи таъсирига учрамаган. сўғдиёна худудлари хозирги панжикентдан карманагача бўлган худудлардан иборат бўлган. бу вақтда бухоро мустақил давлат сифатида ажралиб чиқди ва бухорхудотлар бошчилигида яшай бошлади. фарғона кан сиёсий иттифоқидан мустақил бўлиб, афшин томонидан бошқарилган ва тянғшань халқлари билан ўзаро алоқада бўлган. виғвии асрларда сўғдиёна, хоразм ва фарғона ва уларга қарашли тарихийғгеографик худудларда дехқончилик ва боғдорчилик, узумчилик ва пахта етиштириш,уй чорвачилиги еткачи ўрин тутган. иқтисодий хаётнинг мухим сохалари саналган хунармандчилик ва савдоғсотиқ яхши тараққий этган. дехқончилик сунъий суғоришга асосланган. араблар босқинига қадар суғориш тизими яхши тараққий этган ва бу ерга келган араблар ҳам обод ва кўкаламзор боғғроғлар, далаларни кўриб, хайратда қолганлар. самарқанд шахрини сув билан таъминлайдигансуғориш тармоғидан ташқари кушониянинг нарпай, бухоро воҳасининг шопурком, самарқанд атрофининг …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўрта осиё ва қозоғистон худудидаги илк ер мулкчилик муносабатлари тарихи"

1353507651_40093.doc www.arxiv.uz режа: 1. эфталийлар кидарийлар, хионийлар. давлатларида сиёсий ижтимоийғ иқтисодий тузум.в. диний эътиқод ва маданият. 2.vi-vii асрларда хоразм, сўғд ва фарғона давлат ташкилоти. ижтимоийғиқтисодий тузум. в. маданий хаёт. 3.турк хоқонлиги 4.туркашлар давлати. канишканинг ворислари бўлмиш хувишка ва васудева (васишка) номли шохлар канишка сиёсатини давом эттирадилар. буроқ, улар ўрта осиёдан узоқлашиб, хиндистон подшоҳлари бўладилар ва кушонлар маданиятини хиндлаштирадилар. иии асрдан хиндистондаги кушон подшолари суғддаги кушон подшолари билан сиёсий жихатдан боғлиқ бўлмай қолган даврдан бошлабоқ бу подшохликнинг инқирозга юз тутиши эхтимолга яқин. бу даврда хоразм ажралиб чиқди ва мустақил бўлиб олди. жанубуй эрон сосонийлари марғиёнани тортиб олади. ив а...

Формат DOC, 61,0 КБ. Чтобы скачать "ўрта осиё ва қозоғистон худудидаги илк ер мулкчилик муносабатлари тарихи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўрта осиё ва қозоғистон худудид… DOC Бесплатная загрузка Telegram