xx - аср бошларида хива хонлиги

DOC 252.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1402652123_42954.doc www.arxiv.uz xx - аср бошларида хива хонлиги режа: 1. хива хонлигида жадидлар ҳаракати 2. хива хонлигида сиёсий муносабатларнинг кескинлаши ва уларнинг оқибатлари. хар қандай давлатнинг куч-қудратини, ривож-равноқи, шон-шухратини аввал бошда мамлакат аҳолисининг турмуши, яшаш тарзи, қашшоқ ёки бойлиги белгилайди. эли тўқ бўлган юрт - бойдир. халқи фаровон бўлган давлат қудратлидир. енгилмас қўшин, сон-саноқсиз навкарни тўкин - сочин хонликдагина сақлаш мумкин. демак юрт тинчлигини, улус ободончилигини моҳир саркардалар эмас, улуснинг ижтимоий, иқтисодий аҳволи белгилайди. хон қанчалик одил бўлмасин, қўмондони тадбиркор бўлмасин, эли норози ва оч юрт мутеликка махкумдир. муҳаммад раҳимхон ii (1864-1910) хонлик қилган даврида олдинги хонлар каби хонликни маъмурий бошқариш ишини такомиллаштиришга ҳаракат қилди. хивадаги кўҳна арк ва тошҳовли саройида ишлаб турган қонун чиқарувчи, маъмурий ва суд органи вазифасини бажарган олий кенгашда ички ва ташқи сиёсатнинг муҳим масалалари муҳокама этилиб турган. кенгашда нуфузли аъёнлар — қушбеги, меҳтар, девонбеги, нақиб, шайҳулислом, қозикалон, оталиқ, бий, хоннинг яқин қариндошлари қатнашардилар. хонликда мавжуд …

хивада хоннинг шахсий соқчилари, дарвозабонлар, миршаблар, тунги назоратчилар ҳам бўлган. 1870 йилда хива шаҳрида тахминан 700 дан ортиқ майда ҳунарманд косибларнинг устахонаси бўлган. шу жумладан, шаҳардаги 54 бўёқчилик, 37 та этикдўзлик, 33 махси–кавушдўзлик, 16 та кўнчилик устахоналари хон буюртмаси ва аҳолининг кундалик заруратини қондириш учун ишларди. шаҳарда дўконлари бор 200 дан ортиқ савдогарларнинг 56 нафари баққоллик, 38 таси баззозлик, 32 таси чой ва таммакифурушлик, 15 таси чопонфурушлик қиларди . дегрезлик устахоналари, металл буюмлар ишлаб чиқарадиган усталар, асосан, ҳазораспда тўпланган эди. 1873 йилда россия босқинчиларининг хива хонлигини истило қилишлари учун азалий мустақил давлатда барча шарт-шароитлар пишиб етилганди. аввало узоқ йиллар ёнма-ён бир том остида яшаб келаётган туркий миллатларнинг бошлари қовишмади, улар орасида миллий ва диний низолар мунтазам рўй бериб турди. марказий осиёдаги хонликларнинг тарқоқлиги, етук ва адолатли подшоҳ йшқлиги оҳир оқибатда уч хонликнинг рус хукуматининг тобе қулига айланишга, халқнинг эса икки тамонлама эзилишига олиб келди. петербургдаги оқ подшоҳнинг қўғирчоқ хокимларига айланган …

п пули– ўтлоқлардан фойдалангани учун. отлиқ пули:- ер ва сув учун тукманлардан олинадиган солиқлар шулар жумласига кирарди. бу солиқларни ундириш жараёнида бир неча марта шахсан иштирок қилган амударё бўлими вакили гувохлигича нохолол ва нотўғри тақсимланган солиқларни тўлаш пайтида хон амалдорлари муомилага эмас (таёқ ва қамчиларга кўпроқ суянардилар деб ёзган ) ц.гиал. ссср ф 183 оп 1.д .16.2. хонликдаги деҳқонларнинг бошига тушган солиқ ва мажбуриятлар уларнинг тирикчилиги бир текисда ўтишга таъсир қилар, қашшоқнинг ўрта хол, ўртахолнинг бой бўлишига тўсқинлик қиларди. йил 12 ой далада тер тўккан деҳқон йил охири-хосил хирмонида етиштирган махсулотнинг ярмини турли хил солиқларга бериб ўз оиласини баҳорга қадар боқишга етар етмас дон билан қоларди. кўпинча қиш ойларида дони тугаб бойлардан келажак хосил хисобидан қарз кўтаришга мажбур бўларди. шаҳарда яшовчи ишчиларнинг аҳволи ҳам ўрта хол бўлган. улар руслар тамонидан қуриб ишга туширилган заводларда 13-15 соатлаб ишларди. шу пайтда шаҳардаги заводлар ҳаёти билан танишиб чиққан граф пален шундай деб ёзади:-“ …

лаш заводи қурдирди. бундан бироз олдин, 1888 йилда “большая ярославская мануфактура” савдо–саноат ширкати вакили и.д.кузин хон қабулида бўлиб, пахта тозалаш заводи қуриш учун рухсат олганди. шу мақсадда янги урганчлик ёқуб иброҳимбойдан 2,5 таноб ер сотиб олиниб, пахта тозалаш ва мой заводи қурила бошланди. буғ билан ишлайдиган ва ақшдан келтирилган 5 та жин, 2 та ярим автомат тарзда ишловчи пресс билан жиҳозланган корхона 25 минг пуд пахтани тозалаш қувватига эга бўлганди . 1891 йилда хивада ҳусусий пахта тозалаш заводи қурилди. 1893 йилда ҳазорасплик маҳаллий мадраҳимбой ҳам ҳусусий пахта тозалаш заводи қурди. заводга 3 та жин ускунаси, 1 та пресловчи дасгоҳ, 2 та электр энергияси етказиб берувчи дизел ўрнатилган эди . хива хонлигидаги экин майдонларининг аксариятини дон экинлари, биринчи навбатда жўҳори эгаллаган. пахта етиштиришга эса эътибор руслар истилосидан кейин сезирларли даражада қаратила бошланди. аммо хонликда азалдан экилиб келинаётган пахтанинг “ғўза” деб номланган миср навидан олинган ҳом–ашё россия тўқимачилик корхоналари дастгоҳларига тўғри келмади. …

либ ёки ёрлиқ билан берилган. хон ўз ерларини мулкдорларга ва ижарачи деҳқонлар (батрак, мардикор, коранда, беватан,) га фойдаланиш учун маълум муддатга берарди. хонликда диний муассасалар, масжид, мадраса, қабристон ва муқаддас жойларга хон, амалдорларга ажратилган вақф ерлар мавжуд эди. улардан солиқ деярлик олинмас ва ерсиз, от-уловсиз деҳқонлар ишлатилиб, даромад қилинарди. ер майдонлари ҳажмига қараб қишлоқда яшаётган мулкдорлар аъло, авсат ва адно деган гуруҳларга ажратилган. солиқ солишда 10 танобдан ортиқ ерга эга бўлган “аъло” мулк эгалари йилига 3 тилла, 10 танобгача ери бўлган “авсат” мулки эагаларига 2 тилла ва 5 танобгача ери бўлган “адно” мулки эгаларига 1 тилла тўлаш мажбурияти юкланган. ижарачилар 15 таноб ердан 34 танга, 10 таноб учун — 22,6 ва ниҳоят 5 танобгача ер учун — 11,3 танга миқдорида солиқ тўлаганлар . ўтроқ ва чорвадор аҳолиси хирож (ер солиғи) ва закот (чорва-мол) солиғи тўлашга мажбур эдилар. бундан ташқари, жузья (жон бошига), савдо солиғи (тамға), боғ солиғи (танабана) каби солиқлар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xx - аср бошларида хива хонлиги"

1402652123_42954.doc www.arxiv.uz xx - аср бошларида хива хонлиги режа: 1. хива хонлигида жадидлар ҳаракати 2. хива хонлигида сиёсий муносабатларнинг кескинлаши ва уларнинг оқибатлари. хар қандай давлатнинг куч-қудратини, ривож-равноқи, шон-шухратини аввал бошда мамлакат аҳолисининг турмуши, яшаш тарзи, қашшоқ ёки бойлиги белгилайди. эли тўқ бўлган юрт - бойдир. халқи фаровон бўлган давлат қудратлидир. енгилмас қўшин, сон-саноқсиз навкарни тўкин - сочин хонликдагина сақлаш мумкин. демак юрт тинчлигини, улус ободончилигини моҳир саркардалар эмас, улуснинг ижтимоий, иқтисодий аҳволи белгилайди. хон қанчалик одил бўлмасин, қўмондони тадбиркор бўлмасин, эли норози ва оч юрт мутеликка махкумдир. муҳаммад раҳимхон ii (1864-1910) хонлик қилган даврида олдинги хонлар каби хонликни маъмурий бошқари...

DOC format, 252.5 KB. To download "xx - аср бошларида хива хонлиги", click the Telegram button on the left.

Tags: xx - аср бошларида хива хонлиги DOC Free download Telegram