yozuv, uning paydo bo`lishi, taraqqiyoti va yozuv vositalari

DOC 276.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353396288_39978.doc yozuv,uning paydo bo’lishi,taraqqiyoti va yozuv vositalari yozuv,uning paydo bo`lishi,taraqqiyoti va yozuv vositalari reja: 1. yozuvning paydo bo`lishi uchun turtki bo`lgan omillar. 2. shakldan harfga o`tish uchun zaruriyat. kishilik jamiyati o`z tarixining ko`proq qismini yozuvsiz o`tkazgan. u yozuvga etib kelguncha uzoq yo`lni bosib o`tgan va nutqni yozib olish uchun bir necha ming yil ilgarigina belgilar qo`llanila boshlagan. bu qariyb olti ming yil ilgari, eramizdan oldingi to`rtinchi ming yillikda sodir bo`lgan, deb hisoblaniladi. biroq 1901 yili transilvaniyada, terteriya posyolkasi (ruminiya) yaqinida arxeologlar juda ham ko`p sirli rasm-belgilar chizilgan uchta sopol taxtacha topishdi. bular deyarli etti ming yillik o`tmishga ega yozma yodgorliklar edi. odamning tajribasi va bilimi orta borgan sari unda bilganlarini yodda tutish va boshqalarga berish zarurati tug`ildi. zamonaviy til bilan aytganda, axborotni saqlash va uzatish problemasi kelib chiqdi. bevosita aloqa bog`lash yo`li bilan buni amalga oshirish qiyin emas edi, biroq bu holda inson xotirasining mukammal emasligi tufayli ko`p axborotlar esdan …

rni bildirish uchun, masalan, taxtachalarga kertib shartli belgilar o`yilgan. bu xatcho`plardan har xil shartnomalar tuzishda foydalanilgan. shartnoma tuzishda xatcho`pni bo`yiga qoq o`rtasidan bo`lib, yarmi bir tomonga, ikkinchi yarmi ikkinchi tomonga berilgan. xatcho`p bo`lakchalari birlashtirilganda kertiklar bir-biriga mos kelgan. xatcho`plar kalendar sifatida ham qo`llanilgan (unga kunlar, haftalar soni va xakazolar o`yilgan). ular qarz shartnomalarida tilxat o`rnida ham xizmat qilgan. xotirada uzoq vaqt saqlab turilishi lozim bo`lgan voqealar to`g`risidagi unutilmas ma`lumotlar ro`yxati sifatida ham xatcho`plardan foydalanilgan. to`g`ri hisob-kitob uchun hisoblash tizimchalari qo`llanilgan. ular perulik cho`ponlarda, latin amerikasi va afrikaning boshqa ba`zi xalqlarida hozir ham bor. bir tizimcha ho`kizlarni, boshqa tizimcha sigirlarni sanash uchun xizmat qiladi; bu tizimcha ikki tutamga ajratiladi - bir tutami bilan sog`im sigirlar va boshqa tutami bilan bo`g`oz sigirlar sanaladi. uchinchi tizimcha buzoqlarni sanash uchun ishlatiladi. tizimchadagi tugunlar soni shu cho`ponning podasida necha bosh mol borligini bildiradi. qadimgi xitoylar ham hisob-kitob va yodda saqlash uchun tizimchalardagi tugunlardan foydalanganlar. qadimgi …

veringlar. hozircha ko`prikni qo`riqlanglar va uni mumkin qadar but saqlashga harakat qilinglar. bu bilan menga katta yordam ko`rsatgan bo`lasizlar». tugunlardan iborat kalendardan sibir, gvineya, polineziya, sharqiy afrika xalqlari ham foydalangan. «axborot hassalari» ham o`ziga xos buyum-maktub vazifasini o`tagan. ular qadimgi evropada, qadimgi xitoyda, avstriyalik va afrikalik qabilalar o`rtasida mashhur bo`lgan. boshqa qabilaning elchisi olib kelgan hassa tashrif buyurgan shaxsning vakolatini tasdiqlovchi o`ziga xos hujjat hisoblangan. hassaga kertib belgilar va xotira nishonlari tushirilgan. elchi ularga qarab o`ziga qancha topshiriq berilganini eslagan. kertik-belgilarning joylashishi, ehtimol, ma`lum faktlarni ifoda etgandir. «vampum» kamari (po`tasi) shimoliy amerika hindularining buyumli yozuvi bo`lib, shakli juda ajoyibdir. «vampum» kamari rang barang chig`anoqlar qo`shib to`kilgan bo`ladi yoki chig`anoqlar unga tegishlicha osib qo`yiladi. chig`anoqlarning o`zaro joylashuvi, soni va rangi muayyan ma`noni anglatadi. ba`zan kamarga xabarning mazmunini aniqlashtiruvchi rasmlar ham chizilgan bo`ladi. penna kamari (maktub) xvii asr oxirida muhim siyosiy hujjat hisoblangan vampum ham bizga ma`lum. penna vampumi deb ataluvchi, o`rtasiga …

g-barang tizimchalar esa ancha murakkab xabarlar uchun qo`llanilgan. hindlarda har bir rang muayyan ma`noni: qora rang - baxtsizlikni, o`limni, binafsharang - xavf-xatafni yoki dushmanlikni, qizil rang - urushni, oq rang - tinchlikni, sariq rang - oltinni, yashil rang - don-dunni bildirgan. hindlar turli ranglarni va tugunlarni turlicha qo`shib ishlatib har xil xabarlarni bildirish imkoniyatiga ega bo`lganlar. ba`zi olimlar, kipuga qonunlar majmui, xronikalar, xatto she`rlar yozilgan bo`lishi mumkin, degan fikrni aytmokdalar. boshqa olimlar esa murakkab yozuvlarni tugunlar va rangba-rang tizimcha yordamida amalga oshirish mumkin emas demoqdalar. hozirgi vaqtda ham ishlatish qulay bo`lgan joylarda signalizatsiya uchun buyumli yozuv printsipidan foydalanilmoqda; masalan, suv yo`llarida xatarli joylarni ko`rsatib turadigan suzg`ich - bakenlar, mayoqlar va signal bayroqchalari - dengizda, svetofor va semaforlar - quruqlikdagi yo`llarda, signal lampochkalari - xar xil priborlarda qo`llaniladi. bularing hammasi «axborot hassalari» va perulik cho`ponlarning tizimchalariga «qarindosh»dir. buyumli yozuv o`zining asosiy vazifasini bajara olmadi: insoniyatniig to`plangan bilimlarni saqlab, yodlab qoladigan o`ziga …

linadi, ammo piktogramma bo`linmaydi. piktogramma harakatni, voqea-hodisani tasvirlaydi, lekin og`zaki tilni, buyumlarning nomlarini mutlaqo aks ettirmaydi. piktogramma nimani tasvirlasa o`shani ifodalaydi, unda simvolika yo`q. shuning uchun piktogrammani har bir kishi, qanday tilda gapirishdan qat`i nazar, sharhlab berishi mumkin. piktogrammalar ov haqidagi ma`lumotlarni, ro`zg`or ishlari bilan bog`lik, yozuvlarni, jangovar yurishlar, bosqinchiliklar, to`qnashuvlar to`g`risidagi xabarlarni, kuf-suflarni (ular ayniqsa shimoliy amerika hindulari o`rtasida, shuningdek indoneziyada ko`p tarqalgan), siyosiy shartnomalarni, arznomalarni, ultimatumlar va sevgi maktublarini o`z ichiga olgan. piktogrammalarni izohlash uchun eng qulayi she`riy formadir. erliklardan biri qiroat bilan o`qigan bunday she`rning har satri ayrim rasmni ifodalaydi. piktografiya ibtidoiy san`at quchog`ida vujudga keldi. olimlar insonlarning bundan 40—10 ming yil ilgari qadimgi paleolit davrida chizgan rasmlarini topishgan. qadimgi odam toshni o`yib naqsh solgan, suyakka belgilar o`ygan, g`or devorlariga hayvonlar: bizon, mamont, ohular, karkidon, otlar, bug`ular yoki odamlar tasvirini bo`yoqlar bilan chizgan. bu bilan u go`yo dunyoni bilib olgan va tasvirlagan. evropada eramizdan oldingi to`qqizinchi-oltinchi ming …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yozuv, uning paydo bo`lishi, taraqqiyoti va yozuv vositalari"

1353396288_39978.doc yozuv,uning paydo bo’lishi,taraqqiyoti va yozuv vositalari yozuv,uning paydo bo`lishi,taraqqiyoti va yozuv vositalari reja: 1. yozuvning paydo bo`lishi uchun turtki bo`lgan omillar. 2. shakldan harfga o`tish uchun zaruriyat. kishilik jamiyati o`z tarixining ko`proq qismini yozuvsiz o`tkazgan. u yozuvga etib kelguncha uzoq yo`lni bosib o`tgan va nutqni yozib olish uchun bir necha ming yil ilgarigina belgilar qo`llanila boshlagan. bu qariyb olti ming yil ilgari, eramizdan oldingi to`rtinchi ming yillikda sodir bo`lgan, deb hisoblaniladi. biroq 1901 yili transilvaniyada, terteriya posyolkasi (ruminiya) yaqinida arxeologlar juda ham ko`p sirli rasm-belgilar chizilgan uchta sopol taxtacha topishdi. bular deyarli etti ming yillik o`tmishga ega yozma yodgorliklar edi. odamnin...

DOC format, 276.5 KB. To download "yozuv, uning paydo bo`lishi, taraqqiyoti va yozuv vositalari", click the Telegram button on the left.

Tags: yozuv, uning paydo bo`lishi, ta… DOC Free download Telegram