turlarning paydo bo`lishi mavzusidagi dars ishlanmasi

PPTX 29 стр. 5,0 МБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,0 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

biologiya 10 - sinf 10-sinflarda “turlarning paydo bo`lishi.” mavzusida 1 soatlik dars ishlanmasi tabiatda yangi turlarning hosil bo‘lish jarayoni mitatsiyalarga boy bo‘lgan populatsiyalarda boshlanadi. olimlar tur paydo bo‘lishini uchta asosiy usulini farq qiladilar. ikkinchi usulda ikki xil turga oid organizmlar chatishishi natijasida uchinchi turning kelib chiqishi kuzatiladi. uchinchi usul belgilarining ajralishi – divergensiya bilan bog‘liq birinchi usulda turlar soni oshmagan holda bir tur o‘rnini ikkinchi yangi tur egallaydi. individlar bir tur doirasida har xil populatsiyalarga mansub bo‘lsa va erkin chatishib, nasl bersa, tur yaxlit va butun hisoblanadi. yangi tur hosil bo‘lishi uchun esa populatsiyalar orasida alohidalanish yuzaga chiqishi kerak. alohidalashgan populatsiyalarning belgi va xossalari orasidagi farqlar kuchayib boradi, yangi turlarning paydo bo‘lishiga olib keladi. turlarning paydo bo‘lishini tushuntirishda ikkita qiyinchilik uchraydi: tur paydo bo‘lishining uzoq muddatli ekanligi va tajribada o‘rganishning qiyinligi tur paydo bo‘lishining har xil organizmlarda turlicha bo‘lishi bilan izohlanadi. yashash sharoitining o‘zgarishi bilan tabiiy tanlanish tufayli bir turga …

2 / 29

a, o‘zaro bog‘liq bo‘lgan genlar, xromosomalar majmuasini buzib, yangi genofondini vujudga keltirish orqali amalga oshadi. tur paydo bo‘lishining tiplari ikki xil yo‘nalishda kechadi allopatrik yoki geograﬁ k tur paydo bo‘lishi. simpatrik yoki ekologik tur paydo bo‘lishi. tur paydo bo‘lishining birinchi turida geograﬁk to‘siqlarning paydo bo‘lishi, ikkin chi turida reproduktiv to‘siqlarning paydo bo‘lishi populatsiyalar o‘rtasida genlar almashinuvining to‘xtashiga sabab bo‘ladi. a – allopatrik tur paydo bo‘lishi; b – simpatrik tur paydo bo‘lishi. *allopatrik yo‘nalish yoki geograﬁ k alohidalanish bilan tur paydo bo‘lishi. tur areali kengayganda yoki yirik geologik jarayonlar: qit’alarning surilishi, tog‘ hosil bo‘lishi, suv to‘siqlari natijasida bir nechta alohidalashgan populatsiyalar paydo bo‘ladi. populatsiyalardagi irsiy o‘zgarishlar, yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish natijasida asta-sekin populatsiyalardagi gen tarkibida farq paydo bo‘la boshlaydi. bu jarayon yangi tur hosil bo‘lishiga olib keladi. qirg‘ovullarning xiva yettisoy murg‘ob kavkaz manjur yapon kenja turlari xuddi shu yo‘l bilan kelib chiqqan. galapagos orollaridagi tog‘ vyuroklari ham har bir …

3 / 29

bo‘lishi simpatrik yo‘nalishda tur paydo bo‘lishi ajdod tur areali doirasida alohidalanish sodir bo‘lishi bilan bog‘liq. alohidalashgan populatsiyalar ajdod tur bilan bir arealda tarqalgan bo‘ladi. odatda alohidalashgan individlar guruhi ajdod tur vakillaridan urchish muddati yoki yashash joyi, yoxud jinsiy jihatdan farq qilishi bilan ajralib turadi. filippinda 10 ming yil oldin paydo bo‘lgan lanao ko‘lida yagona bitta ajdod baliq turidan simpatrik yo‘nalish bilan 18 ta baliq turi, yonsuzar qisqichbaqa turkumining bir ajdod turidan 250 ta yangi tur paydo bo‘lgani ma’lum. shu singari sim- patrik yo‘nalishdagi yangi turlarning paydo bo‘ lishi ekologik alohidalanish natijasi ekanligidan dalolat beradi. katta chittak (bog‘larda yirik hasharotlar) ekologik alohidalanish natijasida umumiy areal doirasida chittaklarning 5 turi kelib chiqqan. moskovka chittagi (hasharotlar tu- xumlari va qurtlari) lazorevka chittagi (daraxt, butalar po‘stlog‘i orasidagi mayda hasharotlar) kokilchali chittak (o‘simlik urug‘lari) xromosoma va genom mutatsiyalari, duragaylash natijasida yangi turlarning hosil bo‘lishi ham simpatrik tur hosil bo‘lish yo‘nalishiga misol bo‘ladi. ba’zi hollarda hujayraning …

4 / 29

simlik turlari duragaylash yo‘li bilan paydo bo‘lgan. chunonchi, olxo‘ri olcha bilan tog‘olchaning chatishishidan so‘ng xromo- somalar sonining ikki hissa ortishi natijasida kelib chiqqan. olchada xromosomaning gaploid to‘plami 16, tog‘olchada esa 8, demak, ularda hosil bo‘lgan duragay da xromosomaning gaploid to‘plami 24 ga teng. olimlarning ﬁkricha, xromosomaning gaploid to‘plami 13 bo‘lgan herbatseum turini boshqa 13 xromosomali turi bilan o‘zaro chatishib, so‘ng duragay xromosoma to‘plamining ikki hissa ortishi hisobiga 52 xromosoma to‘plamga ega bo‘lgan xirzutum, barbadenze g‘o‘za turlari kelib chiqqan deb faraz qilinadi. uyga vazifa darslikdagi berilgan mavzuni o`qib o`rganish, unda uchragan tayanch so`zlarni taxlil qilib, mavzuga oid rasmlarni chizish mavzu so`ngidagi berilgan jadvalni to`ldirib kelish. e’tiboringiz uchun rahmat! image7.png image8.png image9.jpg image10.png image11.png image12.png image13.jpg image14.png image15.jpg image16.jpg image17.png image18.png image19.png image20.png image21.jpg image22.jpg image23.jpg image3.png image4.png

5 / 29

turlarning paydo bo`lishi mavzusidagi dars ishlanmasi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turlarning paydo bo`lishi mavzusidagi dars ishlanmasi"

biologiya 10 - sinf 10-sinflarda “turlarning paydo bo`lishi.” mavzusida 1 soatlik dars ishlanmasi tabiatda yangi turlarning hosil bo‘lish jarayoni mitatsiyalarga boy bo‘lgan populatsiyalarda boshlanadi. olimlar tur paydo bo‘lishini uchta asosiy usulini farq qiladilar. ikkinchi usulda ikki xil turga oid organizmlar chatishishi natijasida uchinchi turning kelib chiqishi kuzatiladi. uchinchi usul belgilarining ajralishi – divergensiya bilan bog‘liq birinchi usulda turlar soni oshmagan holda bir tur o‘rnini ikkinchi yangi tur egallaydi. individlar bir tur doirasida har xil populatsiyalarga mansub bo‘lsa va erkin chatishib, nasl bersa, tur yaxlit va butun hisoblanadi. yangi tur hosil bo‘lishi uchun esa populatsiyalar orasida alohidalanish yuzaga chiqishi kerak. alohidalashgan populatsiyalarning...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (5,0 МБ). Чтобы скачать "turlarning paydo bo`lishi mavzusidagi dars ishlanmasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turlarning paydo bo`lishi mavzu… PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram