xiii (13 ) асрда мамлакатимиз халқларининг мустақиллик учун кураши чингизхон империясининг ташкил топиши

DOC 120,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1353159401_39859.doc xiii асрда мамлакатимиз халқларининг мустақиллик учун кураши чингизхон империясининг ташкил топиши xii асрнинг охирларига қадар муғилистонда купгина кучначи қаблалар яшар эди, улар орасида татар деб аталган кучли бир қабила ажаралиб турар эди, xii асрда европада барча муғулларни татарлар деб атай бошладилар. уруғ ва қабилалар тепасида турувчи нуёнлар (беклар) чорва моллар подасига эга эдилар, яйловлар ва булоқларни бошқарар эдилар; нуёнлар навкарлар дружинасига таянган холда кучманчи чорвадорлар оммаси-қора чувларни, «қора халқни» эксплуатация қилишарди. айрим қабилалар кучли хонлар хокимиятига бирлашган эдилар. 1206 йилда опон дарёси ёқасида булган муғил зодагонлари қурилтойида (йиғилишида) қабила уюшмаларидан бирининг бошлиғи (хон) темучин чингизхон номи билан умуммуғул хони деб эълон қилинди. шу тариқа илк феодал давлати вужудга келди. чингизхон давлатининг бутун ахолиси «туманларга» (10000) мингликлар, юзликлар ва унликларга булиниб, уларга қабила зодагонлари орасидан чиққан йирик феодаллар бошчилик қилишарди. муғуллар уйғур алфавитини қабул қилишди. муғул давлати кучманчи зодагонлар хокимияти мустахкамлашга ёрдам берди. шу билан бир қаторда чингизхон ва муғул …

галланди. хитойга қилинган юришлар истилочиларга хитой харбий техникаси билан таниш ва ундан куп нарсаларни узлаштириб олиш, тайёр қурол-яроқ, қамал қилувчи машиналар ва шу кабиларни олиш имконини берди. хитойга қилинган дастлабки хужумлардан кейин муғул босқинчилари урта осиё, эрон ва закавказьега бостириб кирдилар, сунгра эса русга хужум қилдилар. бу харакатда муғилистон кучманчи ахолисининг куп қисми янгидан-янги бой яйловларни қулга киритди, шу билан бирга илгари бу ерларда кучманчилик қилиб юрган чорвадорларни қириб ташлади, хайдаб юборди ёки улар билан қушилиб кетди. 1219 йилда чингизхон еттисувни тор-мор қилиб, хасис, қурқоқ ва истеъдодсиз хукмрон булган хоразмшох мухаммаднинг давлати территориясига бостириб кирди. шох йирик феодалларга ишонмас ва халқни қуроллантиришдан қурқар эди. мухаммад чингизхонга давлат чегараларида жанг қилишга имкон бермасдан, уз аскарларини шахарларда туплади ва ахолини химоясиз қолдирди. кейинчалик, одатда фақат халқнинг узигина душманга қахрамонларча қаршилик курсатди, махаллий феодаллар ва савдогарлар сотқинлик йули билан шохдан қутилиш учун, уз хаётлари ва бойликларини сақлаб қолиш мақсадида босқинчилар билан тил бириктирдилар. …

ддин шох булди. у хам халққа ишонмас ва босқинчиларга қарши курашиш урнига закавказьега босқинчилик мақсадида хужум қилиш билан шуғулланди. зодагонлар ва савдогарлар ташлаб кетган марв шахрининг ахолиси туркман бук номли киши бошчилигида узоқ вақт мудофаада турдилар. рухонийлар шахар ахолисига хиёнат қилдилар, ахоли қузғолон кутарди. шундан кейин марв ва бутун махаллий ирригация иншоотлари хароб қилинди. тез орада шахар ва унинг вохаси хувиллаб қолди. 1219-1221 йиллар мобайнида чингизхон урта осиёни босиб олди. 1220 йилнинг кузида босқинчилар жаба ва субутой деган саркардалар бошчилигида эронни тор-мор келтириб, озарбайжонга бостириб кирдилар. нахичеван ва бошқа бир қатор шахарлар вайрон қилинди, уларнинг ахолиси эса қириб ташланди. фақат халқ оммаси, масалан, ганжа шахрининг (хозирги қировобод) ахолиси қаршилик курсатди. грузияда подшо георгий iv лаша аскарлари устидан ғалаба қозонган жаба ва субутой ширвоншохлар пойтахти шенахага хужум қилдилар. унинг ахолиси қатъият билан химояда турди, бироқ босқинчилар шахарни эгаллагач, уни талонтарож қилдилар ва ахолининг купчилигини қириб ташладилар. жаба ва субутой дарбанд орқали …

. олти князь улдирилди. галич ва волинь князлари қочиб қутилдилар. шундан кейин душман жангда қатнашмаган князлар лагерини ураб олди. қамал уч кун давом этди, сунгра князлар, таслим булишга розилик билдирдилар, чунки муғуллар уларнинг қушинини қуйиб юборишга ваъда берган эдилар. душман уз ваъдасини қасддан бузиб рус қушинини қириб ташлади. рус қалкага мағлубиятга учради, уз тарқоқлиги азобини тортди. бироқ душманлар хам холсизланиб қолган эдилар. улар киевга юриш учун журъат қилолмай шарқ томонга кетиб қолдилар. 1235 йилдан бошлаб чингизхоннинг улимидан кейин (1227) босқинчилар шимолий озарбойхон, грузия ва арманистонни забт этишга киришдилар. қаттиқ мудафаадан кейин ганжа шахри олинди ва талонтарож қилинди: шахар бир неча йил хувиллаб қолди. закавказье шахарларини олиш учун ичтилочиларга турт йил кифоя қилди. 1235 йилда янги империянинг пойтахти қорақумда қурилтой европани забт этиш учун ғарбга юриш бошлашга қарор қилди. босқинчилар армиясига чингизхоннинг невараси-ботузон бошчилик қилди; тажрибали саркардалар субутой билан бурандай у билан бирга эдилар. 1238 йилнинг февралига босқинчиларнинг асосий кучлари владимирга …

шахарлар қайта тикланди. ярослав смоленск остонасидан литвалик босқинчиларни хайдаб чиқарди; князнинг курсатмасига кура унинг уғли александр новгород ерида бир қатор тадбирларни амалга оширди, орденга ва литваликларга қарши курашга тайёргарлик курди. 1239 йилда ботухон русга яна юриш бошлади. у переяслав южний, чернигов, глуховга хужум қилди; унинг тудалари мордва ва муром ерларига бостириб кириб, клязьма дарёсига етиб келди. бу юришда буйсундирилган халқларнинг қушинлари хам иштирок этиши лозим эди. ботухон шундай қилишга мажбур булган эди, чунки русга қилинган юришлар вақтида куп талофат курган эди. киевликлар володя дмитр бошчилигида уз шахарини қахрамонона химоя қилдилар. бироқ кечқурунга бориб, душман шахарга ёпирилиб кирди. тунда киевликлар янги деворлар қурдилар шундан кейин «буюк жанг» қайта бошланди. 1240 йил 6 декабрда киев қулга киритилди ва тор-мор қилинди. унинг химоячилари ва купгина ахолиси қириб ташланди, минглаб киевликлар асир олиниб, қул қилинди. ботухон ярадор булган дмитрини жасурлиги учун улдиришга рухсат бермади. киев олингач, босқинчиларнинг ғарбий европага юриши юошланди. уларнинг карпатгача булган …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"xiii (13 ) асрда мамлакатимиз халқларининг мустақиллик учун кураши чингизхон империясининг ташкил топиши" haqida

1353159401_39859.doc xiii асрда мамлакатимиз халқларининг мустақиллик учун кураши чингизхон империясининг ташкил топиши xii асрнинг охирларига қадар муғилистонда купгина кучначи қаблалар яшар эди, улар орасида татар деб аталган кучли бир қабила ажаралиб турар эди, xii асрда европада барча муғулларни татарлар деб атай бошладилар. уруғ ва қабилалар тепасида турувчи нуёнлар (беклар) чорва моллар подасига эга эдилар, яйловлар ва булоқларни бошқарар эдилар; нуёнлар навкарлар дружинасига таянган холда кучманчи чорвадорлар оммаси-қора чувларни, «қора халқни» эксплуатация қилишарди. айрим қабилалар кучли хонлар хокимиятига бирлашган эдилар. 1206 йилда опон дарёси ёқасида булган муғил зодагонлари қурилтойида (йиғилишида) қабила уюшмаларидан бирининг бошлиғи (хон) темучин чингизхон номи билан умумму...

DOC format, 120,0 KB. "xiii (13 ) асрда мамлакатимиз халқларининг мустақиллик учун кураши чингизхон империясининг ташкил топиши"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: xiii (13 ) асрда мамлакатимиз х… DOC Bepul yuklash Telegram