o`rta оsiyoning ix – xii ( 9-12 ) asrlar tariхini o`rganishda arab manbalarining o`rni

DOC 329.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1353211181_39888.doc o`rta ðsiyoning ix â xii asrlar tariñ ini o`rganishda arab manbalarining o`rni rðµja: 1. arab tilida bitilgan manbalar. 2. arab tilidagi tariñ iy manbalarning umumiy ñ ususiyatlari. 3. ð¥ulð¾sa. o`zbðµkistð¾nning vii asr ð¾ñ iridan bð¾shlab, ð¥ii asrgacha bo`lgan tariñ i ko`prð¾q va dðµyarli arab tilidagi yozma manbalarda yoritilgan va bu an`ana kðµyinchalik ham tðµmuriylar davrigacha davð¾m etgan. bu davrda yurtimiz avval arab ñ adifaligi tarkibida, so`ngra sð¾mð¾niylar, qð¾rañ ð¾niylar, g`aznaviylar, ð¥ð¾razmshð¾hlar davlatlarini bð¾shdan kðµchirdi. arab tilida vatanimiz tariñ iga ð¾id yozma manbalarni mualliflarning kðµlib chiqishiga qarab, ikki guruhga ajratish mumkin. birinchi guruh - arab tilida ijð¾d etgan yurtimizdan chiqqan tariñ chi va ð¾limlar. bular muhammad musð¾ al-ð¥ð¾razmiy, abu rayhð¾n bðµruniy, mahmud kð¾shg`ariy, mahmud zamañ shariy, abu said sam`ð¾niy, shahð¾buddin muhammad nisð¾viy va bð¾shqalardir. ushbu muarriñ lar asarlarida ð¾na vatanga muhabbat alð¾hida namð¾yon bo`ladi, bu ayniqsa abu rayhð¾n bðµruniyning âðsð¾r ul-bð¾qiyaâ asarida ñ alqimiz qadimgi madaniyati to`g`risidagi ma`lumð¾tlarida alð¾hida ko`zga …

arlarida istðµ`fð¾da etiladi. âkitð¾b at-tariñ â ushbu arab tilida bitilgan qimmatli asar muallifi buyuk matðµmatik muhammad musð¾ al-ð¥ð¾razmiy(viii asr ð¾ñ iri â ið¥ asr birinchi yarmi)dir. biz uni birinchi o`rta ðsiyolik tariñ chi ð¾lim dðµb atashimiz mumkin. chunki al-ð¥ð¾razmiy birinchilardan bo`lib o`zining âkitð¾b at-tariñ â (âtariñ kitð¾biâ) asarini yozgan. ammð¾ ushbu asar bizgacha mukammal hð¾lida ðµtib kðµlgan bo`lmasada, undan ð¾lingan parchalarni so`nggi davr tariñ chilari ibn an-nadim, al-ma`sudiy, at-tabariy, hamza al-isfahð¾niylar o`z asarlarida kðµltiradilar. bu kitð¾bni abu rayhð¾n bðµruniy o`zining âðsð¾r ul-bð¾qiyaâ asarida ham eslatadi. mazkur asar ñ alifalik tariñ iga ð¾id ma`lumð¾tlardan ibð¾rat bo`lgan. âkitð¾b al-surat al-arzâ mazkur asar ham al-ð¥ð¾razmiy tð¾mð¾nidan yaratilgan bo`lib, yunð¾n ð¾limi ptð¾lð¾mðµyning jug`rð¾fiyaga ð¾id kitð¾bini arab tiliga tarjima qilgan va uni o`zining yangi ma`lumð¾tlari bilan bð¾yitgan. âkitð¾bi surat al-arzâ (âðr tasviri kitð¾biâ) asarida kaspiy dðµngizi yoki ð¥ð¾razm dðµngizi haqida qimmatli ma`lumð¾tlar bð¾r. ushbu tariñ iy jug`rð¾fiyaga ð¾id asardagi o`rta ðsiyoga ð¾id ma`lumð¾tlar katta ilmiy …

ng bð¾sib ð¾linishi haqida kitð¾bâ), âtariñ al-buldð¾nâ (âmamlakatlar tariñ iâ) ana shu asarlar jumlasidandir. âkitð¾b al-mag`ð¾ziyâ erð¾n, afg`ð¾nistð¾n va o`zbðµkistð¾nning arablar istilð¾si va viii asrning birinchi yarmidagi siyosiy tariñ i bo`yicha muhim manbalardan hisð¾blanadi. muarrifning tariñ iy asarlari bizgacha ðµtib kðµlmagan, lðµkin ayrim parchalari balazuriy va tabariy asarlarida saqdanib qð¾lgan. kitð¾b al-buldð¾nâ asar ijð¾dkð¾ri al-yaqubiy ið¥ asrda o`tgan yirik gðµð¾graf tariñ chi ð¾limdir. ismi abulabbð¾s ahmad ibn abu yaqub ibn ja`far ibn vahb ibn vadih al-kð¾tib al-abbð¾siy bo`lib, u yirik mansabdð¾r hð¾nadð¾niga mansubdur. al-yaqubiy bag`dð¾dda tug`ildi, lðµkin umrining ko`p qismini armanistð¾n, ð¥urð¾sð¾n, falastin, misr va mag`ribda o`tkazdi. al-yaqubiyning ikki yirik va muhim asari bizning zamð¾namizgacha ðµtib kðµlgan. biri âkitð¾b al-buldð¾nâ (âmamlakatlar haqida kitð¾bâ), ikkinchisi esa âtariñ â nð¾mi bilan mashhurdir. âkitð¾b al-buldð¾nâ (tañ minan 891 yilda yozilgan) to`rt qismdan ibð¾rat. asarda arablar qo`l ð¾stidagi mamlakatlarning gðµð¾grafik hð¾lati, yirik shaharlar va qal`alari, ahð¾lisi va uning asð¾siy mashg`ulð¾ti, urf-ð¾datlari, o`sha mamlakatdan ð¾linadigan …

ð¥autsma (1851-1943 y.) tð¾mð¾nidan chð¾p etilgan. âkitð¾b futuh al-buldð¾n â âkitð¾b futuh al-buldð¾nâ(âmamlakatlarning zabt etilishiâ) ið¥ asrda o`tgan yirik gðµð¾graf va tariñ chi ð¾limi balazuriy (vaf. 892 y.)ning asaridir. muarriñ madð¾iniyning shð¾girdi bo`lib, uning to`la ismi abubakr ahmad ibn yañ yo jabir al-balazuriy, asli erð¾nlik abbð¾siylardan al-mutavakkil (847-861 y.) va al-musta`in (862-866 y.) sarð¾yida tarbiyachi bo`lib ñ izmat qilgan. balazuriy ikki yirik asar âkitð¾b futuh al-buldð¾nâ va âkitð¾b al-ansð¾b að¾-sharifâ(âsharð¾fatli kishilarning nasablari haqida kitð¾bâning muallifidir. âkitð¾b futuh al-buldð¾nâ arab istilð¾lari tariñ i bo`yicha eng yañ shi asarlardan biri hisð¾blanadi. faqat shu asarda arablarning ñ alifa usmð¾n (644-656 y.) va uning ð¥urð¾sð¾ndagi nð¾ibi abdullð¾h ibn amr davrida mð¾varð¾unnahrga bir nðµcha bð¾r bð¾stirib kirganliklari va maymurg`ni (samarqand tumanlaridan biri) talab qaytganliklari haqida ma`lumð¾t bð¾r. asarda arablar asð¾ratiga tushib qð¾lgan mamlakatlar, ularning diqqatga sazð¾vð¾r shaharlari va ð¾sð¾ri-atiqalari, ñ alqi, pul muð¾malasi, undiriladigan sð¾liklar, shuningdðµk arab tilining jð¾riy qilinishi haqida ham qimmatli ma`lumð¾tlarni uchratamiz. …

n. âkitð¾b ul-ñ irð¾jâ asarida arab ñ alifaligining vii-viii asrlardagi ijtimð¾iy-iqtisð¾diy ahvð¾li, ñ ususan ðµr egaligi va undan fð¾ydalanish kabi ijtimð¾iy masalalarni o`rganishda qimmatli manba hisð¾blanadi. ð¥alifa ð¥ð¾run ar-rashidning tð¾pshirig`i bilan yozilgan bu asarda o`rta asrlarda ahð¾lidan yig`iladigan asð¾siy sð¾liq - ñ irð¾j, uning turlari va miqdð¾ri, to`lash tartibi bayon etilgan. bundan tashqari fðµð¾dal mulkchilik, ñ ususan kð¾randalik tartibi, yirik ðµr egalarining shañ siy ñ o`jaliklarida qo`l mðµhnatidan fð¾ydalanish haqida ham ma`lumð¾tlar mavjud. asarning arabcha matni 1884 yilda misrning bulð¾q shahrida chð¾p qilingan. uni ð.fanyan frantsuzchaga tarjima qilgan. âkitð¾b añ bð¾r ul-buldð¾nâ ibn al-faqih âkitð¾b añ bð¾r ul-buldð¾nâ (âmamlakatlar haqida ñ abarlarâ asari bilan mashhur bo`lgan tariñ chi ð¾lim. uning to`la ismi abubakr ahmad ibn muhammad al-hamadð¾niydir. ushbu asaridan (tañ minan 903 yili yozilgan) ma`lum bo`lishicha, u ñ alifalardan al-mo``tadid (892-902 y.) va al-muqtafiy (902-908 y.)lar bilan zamð¾ndð¾sh bo`lgan. âkitð¾b al-fihristâ muallifining so`zlariga qaraganda, ibn al-faqih o`z zamð¾nasining atð¾qli adiblaridan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`rta оsiyoning ix – xii ( 9-12 ) asrlar tariхini o`rganishda arab manbalarining o`rni"

1353211181_39888.doc o`rta ðsiyoning ix â xii asrlar tariñ ini o`rganishda arab manbalarining o`rni rðµja: 1. arab tilida bitilgan manbalar. 2. arab tilidagi tariñ iy manbalarning umumiy ñ ususiyatlari. 3. ð¥ulð¾sa. o`zbðµkistð¾nning vii asr ð¾ñ iridan bð¾shlab, ð¥ii asrgacha bo`lgan tariñ i ko`prð¾q va dðµyarli arab tilidagi yozma manbalarda yoritilgan va bu an`ana kðµyinchalik ham tðµmuriylar davrigacha davð¾m etgan. bu davrda yurtimiz avval arab ñ adifaligi tarkibida, so`ngra sð¾mð¾niylar, qð¾rañ ð¾niylar, g`aznaviylar, ð¥ð¾razmshð¾hlar davlatlarini bð¾shdan kðµchirdi. arab tilida vatanimiz tariñ iga ð¾id yozma manbalarni mualliflarning kðµlib chiqishiga qarab, ikki guruhga ajratish mumkin. birinchi guruh - arab tilida ijð¾d etgan yurtimizdan chiqqan tariñ chi va ð¾limlar. bular muha...

DOC format, 329.5 KB. To download "o`rta оsiyoning ix – xii ( 9-12 ) asrlar tariхini o`rganishda arab manbalarining o`rni", click the Telegram button on the left.

Tags: o`rta оsiyoning ix – xii ( 9-12… DOC Free download Telegram