“ibtidoiy jamiyat tarixi” fanining tarixshunosligi

DOCX 27.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662367976.docx “ibtidoiy jamiyat tarixi” fanining tarixshunosligi reja: 1. yozma manbalar va rasmlar. 2. demokrit, lukretsiy kar insoniyat rivojlanishining kuzatishlari. 3. evropa sayohatchilari xix asrda ibtidoiy jamoa to’g’risida ma`lumotlarto’planishi va ularni umumlashtirish. qadimgi va o’rta asrlarda ibtidoiy davr haqidagi tushunchalar. ibtidoiy jamiyat tarixi bashariyat tarixining ajralmas qismini tashkil etadi. u tarixc fanining boshqa sohalariga nisbatan ancha yosh bo’lib, xix asrning ikkinchi yarimlaridan vujudga keldi va yuz yildan beri mustaqil fan sifatida rivojlanmoqda. lekin bu degan so’z ilgari odamlar insonning jamiyati tarixining bu dastlabki davri haqida hech qanday tushunchalarga ega emas edilar, degan fikr kelib chiqmasligi kerak. o’zining uzoq o’tmishiga qiziqish kishilarda ular taraqqiyotining dastlabki bosqiyalaridayoq vujudga kelgan. shu narsa ravshanki, etnograflar, tilshunoslar, adabiyotshunoslar va boshqa fan sohiblari tomonidan o’rganilgan xalq, qabila, elatlarda ularning uzoq o’tmishi, ajdodlarining ajoyib-g’aroyib qahramonligi, urug’, qabila va xalqlarning kelib chiqishi ularning turmush tarzi haqida juda ko’p og’zaki rivoyat va afsonalar saqlanib kelayotganligi hisobga olingan. o’zaro qo’shni bo’lib …

. bu tasavvurlar keyinchalik turli xil shakllarda uzoq vaqt davom etdi. qadimgi mualliflar xususan demokratik ibtidoiy jamoa tuzumi davriga baho berib, ibtidoiy davr kishilari hech qanday oltin asrda yashagan emaslar, qadimgi zamon kishisi ham tirikchilik qiyinchiliklari, tabiat bilan kurash qiynchiliklari ostida ko’p ezilib azob tortgan deb ta`kidlangan edi. ibtidoiy jamiyat tarixi haqidagi dastlabki ilmiy bilimlar diniy qobiqqa o’ralib, afsonaviy tarzda bayon etilgan. lekin ularda haqiqat kurtaklari bo’rtib turar edi. qadimgi mesopotamiya, misr, hindiston, o’rta osiyo, xitoy va qadimgi sharqning boshqa o’lkalarida yaratilgan qator dostonlar, hikoyalar, qo’shiqlar va xalq og’zaki ijodiyotida kishilikning ibtidoiy davri haqida ba`zi ma`lumotlar uchraydi. bu borada qadimgi grek, rim va bobillik tarixchilari tomonidan qayd qilingan ma`lumotlar qimmatlidir. qadimgi davr tarixchilari tasavvurida madaniylashgan dunyo faqat o’rta yer dengizi atrofidagi mamlakatlar bilan chegaralanib, undan tashqaridagi bepoyon yerlarda esa ular “varvarlar” deb atalgan qabilalar yashagan. mazkur qabilalarning ko’pchiligi hali ibtidoiy jamoa tuzumi sharoitida yashar edilar. varvarlarning turmush tarzi rim va …

r varvar qabilalarining ba`zilarida umumiy mulk mavjud bo’lib, ona nasabidan qarindoshlik hisobi barqarorligini payqaganlar. xususan, gerodot laqaylarda ona urug’i tartibi hukmron bo’lib, ular qayliqlarni xotin-qizlarning o’zlari tanlaydilar, sarmat xotin-qizlari juda mag’rur, jangovar bo’lib, o’z dushmanini o’ldirgach, turmushga chiqadilar. old osiyo xalqlari haqida yozgan qadimgi tarixchilar orasida alenksandr makedonskiy va dastlabki salavkiylar sulolasining zamondoshi er.avva. iv-iii asrlarda yashagan grek tilini yaxshi bilgan bobillik tarixchi berosning xizmatlari ham alohida o’rin tutadi. uni grek tilida bobil tarixi va mifologiyasi ocherkidan iborat katta tarixiy asar yozganligi ma`lum. afsuski, beros yaratgan bu asar zamonamizgacha saqlanib qolmagan. beros asarining iosif flaviy va boshqa tarixchilarning asarlarida keltirilgan parchalari va tsitatalarigina bizning zamonamizgacha yetib kelgan. beros asarlaridan qolgan mazkur parchalarda ibtidoiy zamonlarga oid ma`lumotlar ham uchraydi. qadimgi davr, xususan, grek va rimlik mualliflar orasida insoniyatning bu ilk davri to’g’risidagi yagona fikr bo’lmagan albatta. eramizdan avvalgi viii-vii asrlarda grek shoiri gesiod o’zining “mehnat va kunlar” poeziyasida insoniyat tarixining ilk …

da, lekin haqqoniy fikrlar uchraydi. demokratning fikricha, yer yuzidagi dastlabki odamlar dag’al, qo’pol va vahshiyona suratda hayot kechirganlar, yemish qidirib o’tloqlarda ko’chib yurganlar. ular yerda mavjud bo’lgan tabiiy ozuqalar va daraxtlardagi yovvoyi mevalar bilan ovqatlanganlar. oziq- ovqat topish, yog’in-sochin va vahshiy hayvonlardan saqlanish zarurati, kishilarni tabiatning turli-tuman hodisalari bilan kurashish usullarini qidirib topishga majbur etgan, albatta. demokrit qarashlarining davomchisi qadimgi rim filosofi va mashhur shoiri lukretsiy kar (99-55) “buyumlarning xislati haqida” nomli poemasida kishilikning eng qadimgi yovvoyilik holatidan olov, kiyim-bosh, turar-joy va boshqa narsalarning kashf qilishigacha bo’lgan taraqqiyot manzarasi qisqacha, lekin haqqoniylik bilan bayon qilingan. lukretsiy kar demokrit kabi odamlarning muxtojlik, zaruriyat tufayli qilgan kashfiyotlarini izohlab ko’rsatgan va o’sha vaqtda hudoning odamni yaratganligi hamda kishilik jamiyati tarixining tongida “oltin asr” mavjud bo’lganligi haqida tarqalgan afsonalarni tanqid qilgan. lukretsiy karning muhim xizmatlaridan biri shuki, u mehnat qurollarini qanday buyumlardan yasalganiga asoslangan holda kishilik tarixini tosh, mis, bronza va temir davrlariga bo’lishni …

orasida keng tashviqot qila boshladilar. mazkur afsona xudoning xoxishi bilan dunyoda paydo bo’lgan birinchi odamlar hayoti to’g’risidagi yahudiylar o’zlashtirib olgan shumer afsonasiga asoslanadi. odam ato va momo havo haqidagi afsona keyinchalik islom dinining asosiy kitobi bo’lgan «qur’on» ga ham kiritilgan. ayrim afsonalarda ibtidoiy odamlar it boshli, boshsiz, shuningdek ko’kragida ko’zlari bo’lgan maxluqlar qiyofasida tasvirlab ko’rsatilgan. xiii asrda yashagan ruhoniy foma akfinskiy tuzgan traktatda olam va odamning yaratilishi ilmga zid barcha yolg’on afsonalar va be’mani davolar bilan tuzatilib yuborilgan ekan. garchi o’rta asrlarda din homiylari ilmiy bilimlarni xususan, ibtidoiy jamiyat haqidagi ilg’or g’oyalarni har tomonlama bo’g’ishga harakat qilmasin, yer va unda yashagan xalqlar haqidagi bilim asta sekinlik bilan bo’lsa ham olg’a qadam tashladi. sharqning mashhur olimlari evropa va osiyo xalqlari haqida juda ko’p ma’lumot yozib qoldirishgan. xususan, abu rayhon beruniyning «osori boqiya», «xindiston» xitoy geografi chan-chunning (xiii asr) asarlari va yilnomalarida sharq xalqlari, qabilalari, xaqida ularning urf-odati, turmushi, mashg’uloti va madaniyatiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "“ibtidoiy jamiyat tarixi” fanining tarixshunosligi"

1662367976.docx “ibtidoiy jamiyat tarixi” fanining tarixshunosligi reja: 1. yozma manbalar va rasmlar. 2. demokrit, lukretsiy kar insoniyat rivojlanishining kuzatishlari. 3. evropa sayohatchilari xix asrda ibtidoiy jamoa to’g’risida ma`lumotlarto’planishi va ularni umumlashtirish. qadimgi va o’rta asrlarda ibtidoiy davr haqidagi tushunchalar. ibtidoiy jamiyat tarixi bashariyat tarixining ajralmas qismini tashkil etadi. u tarixc fanining boshqa sohalariga nisbatan ancha yosh bo’lib, xix asrning ikkinchi yarimlaridan vujudga keldi va yuz yildan beri mustaqil fan sifatida rivojlanmoqda. lekin bu degan so’z ilgari odamlar insonning jamiyati tarixining bu dastlabki davri haqida hech qanday tushunchalarga ega emas edilar, degan fikr kelib chiqmasligi kerak. o’zining uzoq o’tmishiga qiziqish kish...

DOCX format, 27.1 KB. To download "“ibtidoiy jamiyat tarixi” fanining tarixshunosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: “ibtidoiy jamiyat tarixi” fanin… DOCX Free download Telegram