Back

rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi

DOCX 5 pages 18.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1662368080.docx [bookmark: _goback]rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi reja: 1. ilk dehqon va chorvadorlar. 2. hayvonlarning honakilashtirish. 3. mehnat qurollari. 4. jamoalararo va qabilalararo mehnat taqsimoti dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishi hamda uning tarqalishi ibtidoiy va hamma davr jamiyati uchun tarixi iqtisodiy hayoti uchun benihoya, cheksiz ahamiyat kasb etgan vokelikdir. ibtidoiy davr xo’jalik hayotining eng buyuuk yutug’i ham neolit davrida kelib chiqdi. dehqonchilik va chorvachilikning kelib chiqishi jamiyatning bundan keyingi rivojlanishida katta rol’ o’ynadi. dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishini o’rganish eng qiyin. ayni vaqtda eng sharafli masala bo’libyu ko’pdan beri jahon olimlarini e`tiborini o’ziga tortib keladi. xo’jalikning bu ikki buyuk tarmog’ini kelib chiqish haqida olimlar orasida tortishuv mavjud. ibtidoiy dehqonchilikning vujudga kelishi olimlar orasida dehqonchilik, ibtidoiy dehqonchilikning kelib chiqishi orinyak-solyutr davrida paydo bo’la boshlagan, degan fikr ham mavjud. albatta dehqonchilikning orniyak-solyutr davrida vujudga kelgan, deyish mubolag’adan boshqa narsa emas. xo’jalikning bu murakkab sohasi kishilik jamiyatining ancha keyingi davrlarida vujudga kelgan. …
2 / 5
keladi. shu davrda ya`ni 11-8 ming yilliklarga mansub bo’lgan yuksak darajadagi termachilik yoki ilk dehqonchilik markazlari palastin. iordaniya, iroq va yaqin sharqning qator oblastlaridan toprilgan. mazkur joylardagi mezolit qarorgohlarini arheologik jihatdan kavlangan vaqtda toshdan suyakdan yasalgan motiga, yorg’uchoq, hovoncha, uning dastasi va donni yanchish uchun kerak bulgan toshdan yasalgan mehnat qurollari topilgan. dehqonchilikning eng dastlabki vujudga kelgan joyi masalasida olimlar orasida monotsentrik va politsentrik nazariyalar majud. monosentritlarning fikriyaa dehqonchilikning dastlabki uchog’i old osiyo bo’lib, xo’jalikning bu yangi tarmog’i mazkur joydan shimoliy sharqiy afrikaga, janubiy sharkiy evropaga, o’rta, janubiysharqiy, va janubiy osiyoga, okeaniyaga va markaziy hamda janubiy amerikaga tarqalgan. lekin bu fikr xaqiqatga to’g’ri kelmaydi. xaqiqatdan ham so’ngi va xozirgi vaqtda to’plangan dalillar monotsentristlarning fikri noto’g’ri ekanligini isbotlab berdi. to’plangan arxeologik dalillar har tomonlama polotsentrik nazariyani vujudga kelishiga sabab bo’ldi. politsentrik nazariyaga muvofiq ibtidoiy dehqonchilikning markazlari bir erda bo’lmay, balki subtropik iqlimi o’lkalarning bir necha joyida turli davrlarda mustaqil tarzda vujudga …
3 / 5
voyi o’simliklarni madaniylashtirish bilan bog’liqdir. bu yovvoyi ekinlarni madaniylashtirib ekish, o’zlashtirish albatta sekinlik bilan amalga oshirilgan. buning uchun ibtidoiy kishilar uzoq vaqt sar-matonat ko’ratib mehnat qilganlar. bu sohada odamlar qanchadan-qancha yutuq va muvffaqiyatsizlikka uchraganlar. lekin oqibat natijada ibtidoiy dehqonlari ibtidoiy jamoa tuzimining oxirlariga kelib xozir bizga ma`lum bo’lgan qishloq xo’jalik ekinlarining asosiy qismini madaniylashtirib bo’lgan edilar. ibtidoiy kishilar shubhasiz xilma-hil hayvonlar orasida yashab kelganlar. ibtidoiy inson yovvoyi hayvonlarni avlodi, go’shtini ovqat sifatida iste`mol qildi, terisidan kiyim, polos va boshpana sifatida foydalandilar. suyaklardan har hil mehnat va jangovar qurollar yasadi. tabitda yovvoyi hayvonlarning turlari ko’p. ibtidoiy inson o’z atrofidagi yovvoyi hayvonarlarni o’rgandi. tinimsiz kuzatish natijasida hayvonlarning xulq-atvori o’rganildi va ularning ba`zilari asta-sekin qo’lga o’rgatilib, honakilashtirila boshladi. ibtidoiy odam tomonidan eng dastlabki qo’lga o’rgatilib honakilashtirilgan hayvon itdir. bu mezolit davriga to’g’ri keladi. hayvon turlarining qo’lga o’rgatilishi va honakilashirilishining nisbiy tarzda bo’lsa ham o’troqlikni talab etar, ovchi va qabilalarning doimiyko’chib yurishiga monelik ko’rsatar …
4 / 5
™ldi. yovvoyi hayvonlarni qo’lga o’rgatilishi va ulaning uy hayvonlariga aylantirish haqida xilma-xil fikr va mulohazalar bor. shubhasiz yovvoyi hayvonlarni qo’lga o’rgatish va xonakilashtirishning negizi ovchilik bilan bog’liq bo’lgan. ammo shuni unutmaslik kerakki, mayda va yirik shoxlik qoramollar mezolit davridayoq qo’lga o’rgatilaboshlagan. hayvonlarning qo’lga o’rgatish va ularni xonakilashtirish masalasida ham olimlar orasida monotsentrik va politsentrik qarashlar mavjud. monotsentritlarning fikricha dastlab yirik shohlik qoramol, cho’chqa, eshak, yakka o’rkachli tuya old osiyoda qo’lga o’rgatilib xonakilashtirilgan so’ng shu erdan er yuzining boshqa boshqa joylariga ham tarqalgan. politsentristlarning fikricha xar xil hayvon turlari er yuzining turdi joylarida birbiridan mustaqil ravishda odamlar tomonidan avval qo’lga o’rgatilib so’ng xonakilashtirilgan. yovvoyi hayvon turlarini qo’lga o’rgatish va ulani xonkilashtirish bilan ibtidoiy chorvachilikka asos solishdi. it, cho’chqa, echkilar sharqiy, o’rta g’arbiy, janubiy osiyoda, g’arbiy janubiy, eropada va afrikada qo’lga o’rgatilib xonakilashtirilgan bo’lsa kerak. chunki mazkur xayvonda xozir ham keng tarqalgan qadimda ham ko’p bo’lgan osiyo, evropa va afrikada, shak osiyoning …
5 / 5
rdan mesopotamiya, kichik osiyo falastin, misr arabiston, afrikaga, evropaga va undan keyinroq amerikaga va dunyoning boshqa joylariga tarqalgan. ot va eshakni biri-biri bilan chatishtirilishi natijasida sun`iy duragay xachir olish ibtidoiy davrga borib taqaldi. bu murakkab duragaylash g’arbiy osiyoda vujudga kelgan bo’lsa kerak. tuyaning bir turi hisoblangan urkachsiz lama va uning kenja turi al’naka amerikda qo’lga o’rgatilib honakilashtirilgan. shunday qilib, xozirgi vaqtda bizga ma`lum bo’gan uy hayvonlarining deyarli hamma turlari ibtidoiy davrda qo’lga o’rgatilib, honakilashtirilgan va ibtiodiy chorvachilik shu tariqa vujudga kelgan. dehqonchilik va chorvachilikning taraqqiy etishi ibtidoiy kishilarning iqtisodiy hayotda katta rol’ o’ynab, jamiyatda notekis rivojlanish kuchayishiga sabab bo’lgan. bu holat ibtidoiy jamoa tuzilishining oxirlarda mulkiy tengsizlik va tabaqalar vujudga kelayotgan vaqtda yanada yoqqolroq ko’zga tashlanadi. neolik davrining ikkinchi yarimidan boshlab ishlab chiqarish kuchlarining yanada rivojlanishi urug’chilik jamiyatining yangi tashkilotga patriarxatga lotincha pater (ota) o’tishga majbur etgan. yuqorida ta`kidlab o’tkanimizdek matriarxat va patriarxat urug’chilik jamiyati tashkilotining ikki uzviy tarixiy shakllarini …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi"

1662368080.docx [bookmark: _goback]rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi reja: 1. ilk dehqon va chorvadorlar. 2. hayvonlarning honakilashtirish. 3. mehnat qurollari. 4. jamoalararo va qabilalararo mehnat taqsimoti dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishi hamda uning tarqalishi ibtidoiy va hamma davr jamiyati uchun tarixi iqtisodiy hayoti uchun benihoya, cheksiz ahamiyat kasb etgan vokelikdir. ibtidoiy davr xo’jalik hayotining eng buyuuk yutug’i ham neolit davrida kelib chiqdi. dehqonchilik va chorvachilikning kelib chiqishi jamiyatning bundan keyingi rivojlanishida katta rol’ o’ynadi. dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishini o’rganish eng qiyin. ayni vaqtda eng sharafli masala bo’libyu ko’pdan beri jahon olimlarini e`tiborini o’ziga t...

This file contains 5 pages in DOCX format (18.5 KB). To download "rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlangan ibtidoiy jamoada is… DOCX 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
ibtidoiy jamoada pedagogika va ta’limning ildizlari — PPTX PPTX
ibtidoiy jamoada pedagogika va ta’limning ildizlari
6 pages 499.4 KB
sanoat ishlab chiqarishning kelajagi — PPTX PPTX
sanoat ishlab chiqarishning kelajagi
18 pages 74.8 KB
ishlab chiqarishning ijtimoiy xarajatlari — PPT PPT
ishlab chiqarishning ijtimoiy xarajatlari
16 pages 1.5 MB
ishlab chiqarishning biologik omillari — DOCX DOCX
ishlab chiqarishning biologik omillari
16 pages 34.7 KB
ishlab chiqarishning iqtisodiy vaijtimoiysamaradorligi — PPTX PPTX
ishlab chiqarishning iqtisodiy vaijtimoiysamaradorligi
12 pages 7.6 MB
pedagogika tarixi fani sifatida ibtidoiy jamoada tarbiya — PPTX PPTX
pedagogika tarixi fani sifatida ibtidoiy jamoada tarbiya
30 pages 2.5 MB
pedagogika tarixi fan sifatida. ibtidoiy jamoada tarbiya. — PPTX PPTX
pedagogika tarixi fan sifatida. ibtidoiy jamoada tarbiya.
10 pages 587.7 KB
pedagogika tarixi fan sifatida. ibtidoiy jamoada tarbiya — PPT PPT
pedagogika tarixi fan sifatida. ibtidoiy jamoada tarbiya
37 pages 4.1 MB
taqdimotlarni ishlab chiqarishning instrumental vositasi — PPTX PPTX
taqdimotlarni ishlab chiqarishning instrumental vositasi
6 pages 246.0 KB
sanoat ishlab chiqarishning asosiy tarmoqlari — PPTX PPTX
sanoat ishlab chiqarishning asosiy tarmoqlari
18 pages 74.7 KB
zamonaviy ishlab chiqarishning energetika menejmenti — DOCX DOCX
zamonaviy ishlab chiqarishning energetika menejmenti
14 pages 38.9 KB
vodorod ishlab chiqarishning texnologik sxemalari — PPT PPT
vodorod ishlab chiqarishning texnologik sxemalari
16 pages 786.6 KB