uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr

DOC 69.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664043202.doc uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr uyg`onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr reja: 1.yevropada uyg`onish davrining vujudga kelish sabab va oqibatlari. 2.uyg`onish davrining rivojlanish bosqichlari. 3.yevropada uyg`onish davrida fan va texnika taraqqiyoti. 1.uyg`onish davri, renessans — g`arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlarning madaniyat tarixida o`rta asr madaniyatidan yangi davr madaniyatiga o`tish davri. taxm. 14—16- asrlarni o`z ichiga oladi. «uyg`onish» termini 16-asr italyan gumanistlari, xususan rassom va tarixchi jovanni vazari (1511—74) asarlarida mohiyatini ochib berolmaydi va yangi madaniyat mazmunini faqat antik merosni «tiriltirish» b-n cheklab qo`yadi. shunga qaramay bu termin fanda ham shartli ravishda qabul qilingan. g`arbiy yevropa uyg`ronish davrida ijtimoiy-falsafiy fikrlarning rivojlanishi. uyg`onish davri yevropada xiv asrning iskinchi yarmidan to xvii asrning boshlarigacha bo`lgan davrni o`z ichiga oladi. bu davrga kelib, ko`pchilik mamlakatlarda asta-sekinlik bilan eski ishlab chiqarish munosabatlarining o`rniga yangi ishlab chiqarish munosabatlari kurtak shaklida vujudga kela boshlagan edi. bu esa …

isbatan oldinga tashlangan katta qadam edi. savdo, sudxo`rlik, hunarmandchilik manufakturalaridan juda katta foyda kelar edi. natijada bank egalari, savdogarlar, sanoatchilardan iborat mavqeli, tabaqa vujudga keldiki, ular italiyaning venetsiya, genuya, florentsiya shaharlarida feodallar ustidan g`alaba qozonib, siyosiy hokimiyatni qo`lga oldilar. shuningdek, sanoatning rivoji g`arbiy yevropada xv—xvi asrlardagi qator geografik va texnik kashfiyotlar bilan ham bog`liq. amerikaga va hindistonga dengiz yo`lining ochilishi, magellanning butun dunyo bo`ylab sayohati shunga olib keldiki, bir necha asrlar davomida o`zgarmas deb hisoblagan yer kurrasining chegarasini buzib yubordi. ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi bu o`zgarishlar, geografik va texnik kashfiyotlar yevropa xalqining bu davrdagi ma`naviy hayotida ham tub o`zgarishlarga olib keldi. jumladan, bu davrda cherkovning ma`naviy hokimiyati xristian dini negizida vujudga kelgan islohchilik harakatlari ta`sirida ham singdirilgan edi. bu islohchilik harakatlarida feodalizm quroli bo`lgan rim-katolik cherkovi ta`siridan qutulishga harakat qilayotgan, tobora mustahkamlanib borayotgan yangi tabaqalarning intilishlari aks etardi. cherkov ma`naviy hokimiyatining zaiflanishiga faqat turli islohotchilik harakatlari ta`sir qilibgina qolmay, balki cherkov, din …

tuqlarni o`zida mujassamlashtirgan edi. bu madaniyatning eng asosiy mohiyatlaridan biri - asrlar davomida feodal zo`ra-vonlik va cherkov tomonidan inkor etilgan inson shaxsining manfaatlari va huquqlarini himoya qilgan gumanizm edi, chunki u har tomonlama rivojlangan inson shaxsi haqida gapirsa ham, butun xalqni nazarda tutmas edi. balki uning ayrim, nisbatan cheklangan tabaqasi haqida gapirardi. ikkinchidan, bu gumanizm insonni feodal zo`ravonlikdan, cherkov hukmronligidan ozod qilish haqida orzu qilsa ham, umuman, insonni ijtimoiy ozod qilish masalasini qo`ymagan, ya`ni keng mehnatkashlar ommasini ijtimoiy ozodlikka olib chiqishni xayoliga ham keltirmagan edi. shuning uchun bu gumanizm o`z moxiyati jihatidan tor doiradagi gumanizm ediki, uning asosiy xususiyati invidualizm, raqobat kabi tamoyillardan iborat edi. ammo shunga qaramasdan, madaniyatdagi bu yangi oqim o`sha davrda ilg`or tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlanishida katta ahamiyatga ega bo`ldi. xv—xvi asrlardan fan tobora iloxiyot bilan o`z aloqasini uza boshlaydi. asta-sekin mustaqil rivojlanish yo`liga o`tib din, cherkovga qarshi chiqa boshlaydi. o`sha paytda jamiyatning ilg`or tabaqalari texnikaning …

llarini, tabiat hodisalarini tekshirishda tajribaviy usulni ishlab chiqish vazifasi turardi. bir tizimga so-lingan tajribaviy fan xuddi shu vaqtdan boshlab paydo bo`la boshladi. xulosa va isbotlarini, matnlarni solishtirish va sillogistika asosiga qurgan sxolastik usulga qarama-qarshi tajribaviy tabiatshunoslik har qanday xulosa va isbotlarni tajribaviy kuzatish va tajribaviy tekshirishni talab qilardi. tabiatni tajribaviy tekshirish bilim manbaigina hisoblanmasdan, balki u yoki bu tabiiy-ilmiy xulosalarning to`g`riligining mezoni ham deb hisoblana boshlandi. sxolastlar tabiat hodisalariga hech qanday murojaat qilmasdan, aristotel asarlari matnlarini va o`z fanlarining boshqa avtoritetlari (nufuz)ga murojaat qilish asosida bahs yuritardi. tabiatshunos-olim esa, tegishli javobni qadimgalarning asarlaridan emas, borliqning o`zidan, tabiatdan, hayotdan qidirgan. uyg`onish davri yangi davr arafasida o`ziga xos qadriyatlarga ega bo`lgan g`oyaviy va madaniy rivojlanishni o`z ichiga olgan tarixiy jarayondir. evropaning rivojlangan mamlakatlarida xii va xiii asrlarda savdo va xunarmandchilik rivoji bilan shaharlarda o`sish va ishlab chiqarish jadal tus oldi. shaharlar shunday kuchga aylandiki, ular tufayli eski tuzum o`z iqtisodiy rivojining yuqori …

avvalo eng rivojlangan mamlakatlarda yuz berdi. dastlab uning beshigi italiya bo`lgan. uyg`onish jarayonining birinchi davri «italiya hodisasi» bo`lgan, faqat ikkinchi davrga kelibgina, yevropaga tarqalgan. uyg`onish davri mafkurasining yalovbardorlari shaharning oliy tabaqalari, meshchanlar, monastir va cherkov ziyolilari edi. ular shaxar aholisining o`rta va quyi tabaqalari bilan raqobatda bo`lganlar, kambag`al va faqirlarga nafrat bilan qaraganlar. u davrda hali meshchanlar va dvoryanlar o`rtasida qarama-qarshilik mavjud emasdi. aksincha, dvoryanlar hatto cherkovning oliy vakillari va meshchanlar tabaqalariga xayrixohlik bilan qaraganlar. ularning hayot tarzi o`ziga jalb qilgan. uyg`onish davri mafkurasi ikki yo`nalishda bo`lgan. bir tomondan antifeodal, ikkinchi tomondan esa antiplebey xarakterda bo`lgan. meshchanlarning yuqori tabaqalari davlat apparati va cherkovni isloh qilish yo`li bilan tovar-pul munosabatlarini kengaytirish va mustahkamlashga harakat qilganlar. shuning uchun ham bu harakatni «renessans» deb ataganlar. renessans iborasi — qayta tirilish, ya`ni antik madaniyat, fan, falsa-faning yangidan qayta tirilishi, jonlanishi ma`nosini anglatadi. lekin bu ibora tarixiy jarayon mazmuni va asosiy xususiyatining lug`aviy ma`nosini aks …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr"

1664043202.doc uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr uyg`onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr reja: 1.yevropada uyg`onish davrining vujudga kelish sabab va oqibatlari. 2.uyg`onish davrining rivojlanish bosqichlari. 3.yevropada uyg`onish davrida fan va texnika taraqqiyoti. 1.uyg`onish davri, renessans — g`arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlarning madaniyat tarixida o`rta asr madaniyatidan yangi davr madaniyatiga o`tish davri. taxm. 14—16- asrlarni o`z ichiga oladi. «uyg`onish» termini 16-asr italyan gumanistlari, xususan rassom va tarixchi jovanni vazari (1511—74) asarlarida mohiyatini ochib berolmaydi va yangi madaniyat mazmunini faqat antik merosni «tiriltirish» b-n cheklab qo`yadi. shunga qaramay bu termin fanda...

DOC format, 69.5 KB. To download "uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr", click the Telegram button on the left.

Tags: uyg’onish davri xiv-xvi asrlar … DOC Free download Telegram

uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "uyg’onish davri xiv-xvi asrlar yevropada ilmiy bilimlar rivojida уаngi davr"

Similar files