qadimgi misr kalendari

DOC 53.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664043744.doc qadimgi misr kalendari qadimgi misr kalendari reja: 1.qadimgi misrning tabiati va aholisi 2.qadimgi misrda ilm-fan va madaniyat 3.misrda quyosh kalendarining yaratilishi qadimgi shamsiy kalendarlardan biri er.av. taxminan tо`rt minginchi yillarda misrda yaratilgan. nil soxilida joylashgan misr о`sha vaqtlarda dunyodagi eng rivojlangan va qudratli davlat edi. misrliklar kalendari kishilarning mexnat va ijtimoiy faoliyati tufayli tabiiy, mavsumiy kalendari zaminida yaratilgan. qadimgi misrning butun xо`jalik hayotida nil asosiy rol о`ynagan. nil suvining toshishi bilan mamlakatdagi barcha dehqonchilik ishlari bog`liq bо`lgan. shuning uchun misrliklar yangi yilni nil toshqinidan boshlab hisoblashgan. toshqinning boshlanish vaqtini esa misrliklar osmondagi sotis yulduzi yordamida aniqlashni о`rganganlar. nilning toshishini va uning xabarchisi sotisning osmonda birinchi marta paydo bо`lishini kutish vaqtni – aniqrog`i kunlarni hamda yillik tabiiy mavsumlarni hisoblash extiyojini keltirib chiqardi. shunday qilib, misrliklar osmonda sotisning birinchi marta ertalab kо`rinishigacha о`tgan kunlarni hisoblashni о`rgandilar. bu kunlar tashkil etgan vaqt ayni vaqtda nilning ikki toshqini о`rtasidagi, shuningdek, ikki yozgi quyosh …

iy bu kalendar haqida shunday yozadi: “qibtiylar”, ya`ni qadimgi misrliklar boshqa biror millatning haftani ishlatishda eronlik, sugdlik va xorazmliklarga ergashgani bizga ma`lum emas. chunki qibtiylar, biz vuqorida aytgandek, to mamlakatni ag`ustus ibn yuujis (rim imperatori avgust er. av. 30 yildan - eramizning 14 – yili) egallaganicha о`ttiz kunni nom - banom ishlatganlar. (“qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”). har bir oy 10 kundan iborat bо`lgan katta haftaga va har biri 5 kundan iborat bо`lgan oltita kichik haftaga bо`lingan. yil har biri tо`rt oydan iborat 3 ta faslga ham bо`lingan edi. ular nil toshish, urug` qadash va yig`im-terim mavsumlaridan iborat bо`lgan. misr qоhinlari sotis yulduzining chiqishhini kuzatishni yana kо`p yillar davom ettirib, shamsiy yilining uzunligini aniqlashga va uni 365 kundan iborat, deb belgilashga muvaffak bо`lganlar. quyosh yilining bu kо`shimcha besh kuni yilning xech qaysi oyida qо`shilmagan. beruniy yana davom ettiradi: “qibtiylar ortiqcha besh kunni abug`amno” deb ataydilar. bu sо`zning tarjimasi “kichik oy” demakdir. …

. natijada misrliklarning yangi yili (tut oyining birinchi kuni) asta - sekin boshqa barcha oylarga ham tо`gri kelib borardi. shuning uchun misrliklar yili keyinchalik “sayoq”, kо`chib yuruvchi yulduz deb nom olgan. misrliklarning kalendar yili tropik yildan deyarli soat (ya`ni 0, 25 kun) qisqa bо`lganligi sababli sotis yulduzining ertalabki birinchi kо`rinishi har tо`rt yilda rosa bir sutkaga kechiqar edi. bunday farq 120 yilda bir oyni tashkil etardi. shuning uchun misr kalendari bо`yicha quyosh turish kuni borgan sari keyingi oylarda, yilning boshlanishi esa tobora keyingi fasllarda (avval baxorga, sо`ng qishga, kuzga, yozga va yana baxorga) tо`gri kelib borgan. kalendar yilining boshlanishi 1460 yilda hamma fasllarni bir marta aylanib chiqadi yoki tropik yil bilan kalendar yili о`rtasidagi xato 1460 yilda bir yilni tashkil etadi. (365x4=1460). ana shuncha vaqt ichida misr kalendari bо`yicha 1461 yil о`tgan bо`ladi. shu davrdan boshlab yangi yilning boshlanishi, yana sotisning ertalabki birinchi kо`rinishi va yozgi quyosh turishi kuniga tо`gri …

a kasamyod qilar edilar. mavzu misr kalendari tarixi, nil daryosi haqida ketar ekan, buyuk vatandoshimiz axmad kasir farg`oniyning misrda nil daryosi suvini о`lchaydigan asbob yasaganligini aytib о`tish lozim. evergetning amalga oshmagan islohoti. deyarli yuz yil mukaddam 1866 yili arxeologlar nil soxilidagi kanop shaxrining qadimiy ibodatxonasi qoldiqlarini kovlash vaqtida bir toshtaxtaga duch keldilar. unga misr iyerogliflari bilan va ustiga yunoncha qilib yozilgan kо`p ming yillik qadimgi misr tarixining sо`ngi davriga tegishli, kalendar tarixi uchun ham ahamiyatli hujjat ekan. ulkan misr davlatini forslar zabt etadi, sо`ng u aleksandr makedonskiy davlatining tarkibiga о`tadi. eramizdan avval 331 yili kanop yaqinida barpo etilgan shahar mashxur lashkarboshi sharafiga aleksandriya (iskandariya) deb ataladi. piramidalar mamlakatiga esa aleksandr makedonskiy lashkarboshilardan birining nomi bilan ataluvchi yangi hukmdorlar sulolasi - ptolemeylar sulolasi boshlanadi. aleksandriya misrning poytaxti va butun qadimgi dunyoning madaniy, savdo va ilm - fan markaziga aylanadi. misr astronomlaridan biri podsho ptolemey iii evergetga misr kalendari tuzatishni quyosh yilidan …

bu farmoni aslida kalendar tuzumiga kabisa yilini joriy etish yо`lidagi birinchi о`rinish edi. agar mazkur dekret amalga oshirilsa misrliklar yilining о`rtacha uzunligi 365, 25 kunni tashkil etgan bо`lur edi. xuddi ana shuncha vaqt oradan yana ikki asr о`tganidan keyin dunyodagi boshqa bir mamlakatda joriy etilgan unliy kalendarining bir yiliga roppa - rosa teng bо`lgan. biroq bu kalendar islohoti ruxoniylarning qarshiligi tufayli о`z vaqtida hayotga tadbiq etilmay qolgan. qadimgi misr kalendar yili “adashilgan yil” sifatida yana kо`p yillar saqlanib turgan. evergetning kanop dekretidan sо`ng ikki yuz yildan ziyod vaqt о`tgan, misr yana chet elliklar tomonidan zabt etiladi. bu safar misr rimliklar qо`liga о`tdi. rim imperatori avgust eramizdan avval 26 yili aleksandriyada xuddi everget taklif qilgan kalendarni joriy etadi. bu tuzatilgan misr kalendari juda oddiy, sodda foydalanish uchun nixoyatda kulay kalendar edi. bu kalendar bо`yicha yil 30 kunlik bir - biriga teng 12 ta oydan va 5 ta yoki 6 ta (kabisa …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi misr kalendari"

1664043744.doc qadimgi misr kalendari qadimgi misr kalendari reja: 1.qadimgi misrning tabiati va aholisi 2.qadimgi misrda ilm-fan va madaniyat 3.misrda quyosh kalendarining yaratilishi qadimgi shamsiy kalendarlardan biri er.av. taxminan tо`rt minginchi yillarda misrda yaratilgan. nil soxilida joylashgan misr о`sha vaqtlarda dunyodagi eng rivojlangan va qudratli davlat edi. misrliklar kalendari kishilarning mexnat va ijtimoiy faoliyati tufayli tabiiy, mavsumiy kalendari zaminida yaratilgan. qadimgi misrning butun xо`jalik hayotida nil asosiy rol о`ynagan. nil suvining toshishi bilan mamlakatdagi barcha dehqonchilik ishlari bog`liq bо`lgan. shuning uchun misrliklar yangi yilni nil toshqinidan boshlab hisoblashgan. toshqinning boshlanish vaqtini esa misrliklar osmondagi sotis yulduzi yordamid...

DOC format, 53.0 KB. To download "qadimgi misr kalendari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi misr kalendari DOC Free download Telegram