kalendar va uning tarixi. kalendar turlari

DOC 5 pages 132.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 132.5 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664045788.doc kalendar va uning tarixi. kalendar turlari reja: 1. kalendar va uning tarixi 2. kalendar turlari 3. shamsiy kalendarlar 4. qamariy va qamariy â shamsiy kalendarlar 5. musulmon va grigoriy kalendarlari sanalarining mos tushishi bizni ð¾`rab turgan dunyo doimo harakatda, rivojlanishda. unda xech narsa abadiy va ð¾`zgarmas emas, hammasi harakatlanadi va ð¾`zgaradi. barcha ð¾`zgarishlar ma`lum vaqtda rð¾`y beradi. vaqtning muxim xususiyati uning ortga qaytmasligidadir. insoniyat jamiyatining butun hayoti vaqt bilan bog`liqdir. tabiat qonunlari asosida kun va tun, yil vaqtlari doimiy almashinib turadi. oyning yer atrofidagi harakatida, shuningdek, yerning quyosh atrofidagi harakatida sodir bð¾`ladi. bu xodisalar vaqtning ma`lum ð¾`lchov birliklari â sutka, oy va yil, turli kalendarlar tizimiga asos soldi. kalendar bizning doimiy yordamchimizdir. unga hammamiz deyarli har kuni va har qadamda murojaat qilamiz. albatta, insoniyat tarixida kalendar bð¾`lmagan davrlar ham bð¾`lgan. ammo endilikda hayotimizni kalendarsiz tasavvur etishimiz qiyin. u bizga kunlar hisobini olib borishga yordamlashadi; hafta, oy va yil boshidan …

2 / 5

lotlari jadvalini, temir yð¾`llaridagi poyezdlarning, dengizdagi va oqeanlardagi kemalarning hamda samolyotlarning katnash grafigi tuziladi. kalendar asosida gazetalar, kitob va jurnallar chop etiladi. qishloq xð¾`jalik ekinlari eqish ham bevosita kalendar asosida amalga oshiriladi. kalendar turli davlatlar, mamlakatlar va xalqlar ð¾`rtasidagi munosabatlarda ham katta rol ð¾`ynaydi. bu kalendarlarning hammasi bitta tartib qoidaga asoslanadi. yil grigorian kalendari bð¾`yicha qishning ð¾`rtasida 1 yanvarda, hijriy kalendar amal qilayotgan islom diniga e`tikod qilinadigan mamlakatlarda 21 martdan boshlanib, 365 kun 6 soatdan iborat bð¾`ladi. har tð¾`rt yilning tð¾`rtinchi yili, ya`ni soni tð¾`rtga bð¾`linadigan yil kð¾`shimcha 366 kunga ega bð¾`ladi va bu yil kabisa yili deb ataladi. (kabisa sð¾`zi haqida boshqa mavzuda ma`lumot beramiz). oddiy va kabisa yillarining almashish tartibi doimo bir xil. lekin asriy yillar bu qoidadan mustasnodir. ular uchun maxsus tartib ð¾`rnatilgan. 2100, 2200 hamda 2300 yillar hisobda tashlab ð¾`tiladi va ular oddiy yil hisoblanadi. 2000 va 2400 yillar esa kabisa yillari bð¾`ladi. demak, asriy yillarning …

3 / 5

a mutaxassislari, davlat va diniy asboblarning takror-takror âhujumiâga uchragan, islox etilgan. oylarning nomlanishi ham ma`qul emas. (a.d.) kalendar deganda biz hozir vaqtning asr (yuz yil) lar, yillar, oylar va kunlardan iborat uzoq muddatli bð¾`laklarini hisoblovchi har qanday sistemani tushunamiz. demak, kalendar vaqtning tabiat xodisalarining takrorlanishida yaqqol seziladigan uzoq muddatli bð¾`laklarini hisoblash tizimidir. bu tizimda yil kunlarini hisoblash uchun ma`lum bir tartib belgilangan va yil hisobi boshlangan davr albatta kð¾`rsatilgan bð¾`ladi. âkalendarâ termini lotincha âkalendariumâ hamda âkalengâ sð¾`zlaridan olingan bð¾`lib, âqarz kitobiâ ma`nosini anglatadi. qadimgi rimda qarzdor kishilar ð¾`z qarzlarini ma`lum foizini odatda har oyning birinchi kunida tð¾`lashar edi, shuning uchun har oyning birinchi kuni kalend deb atalgan. rimliklar, masalan, 1 yanvarni âyanvar kalendiâ, 1 fevralni âfevral kalendiâ va xoqazo deb atashgan. demak, bu sð¾`z bizga qadimgi rimliklardan yetib kelgan. lekin kalendar turli mamlakatlarda turlicha paydo bð¾`lgan. kalendarning yaratilish tarixi ancha ilgari boshlangan. kalendar turlari. kishilarning chorvachilik, dehqonchilik va boshqa hayotiy …

4 / 5

kalendar. ilk jamiyat rivojining birinchi bosqichida vaqt hisobi kun va tun almashuvi asosida olib borilgan. ð`sha davr odamlari oy ð¾`z kiyofasini doimo ð¾`zgartirib turishiga ð¾`z e`tiborlarini karatganlar. keyinroq oy fazalariga qarab yangi oy, tð¾`lin oy sifatida hisob yuritilgan. biz bilamizki har bir yangi oy chiqishhi bilan boshlanib 29 kun davom etadi. qamariy kalendar tarixiy jixatidan eng birinchisi hisoblanadi. bunday kalendarning asosiy vazifasi vaqt hisobida kunlar bilan qamariy oyni bir-biriga muvofiqlashtirishdangina iborat bð¾`ladi, xolos. jazirama issiq mamlakatlarda, quyoshning issigi kishilarni ð¾`zlarining kunduzgi ishlarini tungi salkin paytlarga kð¾`chirishga majbur etgan ð¾`lkalarda, birinchi navbatda chorvachilik bilan shug`ullanuvchi xalqlarda paydo bð¾`lgan. (bu haqda keyingi mavzularda batafsil ma`lumot beramiz). hozirgi paytda dunyodagi deyarli hamma mamlakatlar shamsiy kalendardan foydalanadi. shamsiy kalendar tizimi quyoshning yer atrofidagi yillik harakatiga asoslangan bð¾`lib, u ð¾`zida asosan kunlar bilan yilni bir-biriga muvofiqlashtirish vazifasini bajaradi. bunday kalendarda yil fasllari, ularning ð¾`zaro takroriy almashuvi va tropik yil asosiy ð¾`rin tutadi. kishilar ð¾`troqlashib, dehqonchilik …

5 / 5

, uning yer atrofidagi harakatiga va bu harakat natijasida sodir bð¾`ladigan tabiiy xodisalarga- yil boshlarining, mavsumlarning ketma-ket takroriy ð¾`zgarishigagina asoslangan bð¾`ladi. shamsiy kalendar oy bilan, uning harakati bilan bog`lanmagan bð¾`ladi. ma`lumki, kalendar yili kunlarning ma`lum butun sonidan iborat bð¾`lishi kerak. bu son yo 365, yo 366 bð¾`lishi kerak. astronomik yil esa kunlarning butun soniga ega emas, balki u vuqorida kð¾`rganimizdek, taxminan 365, 2422 shamsiy (365 kun 5 soat 48 daqiqa 46 soniya) kunga tengdir. shuning uchun kalendar yilini tropik yilga moslashtirib turish maqsadida 365 kunlik oddiy yillarning ma`lum mikdori orasida 366 kunlik kabisa yillarini kiritib borish talab etiladi. biroq kalendar yilining ð¾`rtacha uzunligi tropik yil uzunligiga iloji boricha yaqinroq, teng bð¾`lishi uchun oddiy va kabisa yillarining ð¾`zaro munosabatini qanday bð¾`lishini belgilash birmuncha murakkab vazifadir. tropik yilining uzunligini ð¾`rtacha hisoblaganda 365, 2440 ð¾`rtacha shamsiy kunga teng deb qabul etsak, unda 365 kunlik oddiy yil 0, 24220 kun qisqa bð¾`lib qoladi. bu …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kalendar va uning tarixi. kalendar turlari"

1664045788.doc kalendar va uning tarixi. kalendar turlari reja: 1. kalendar va uning tarixi 2. kalendar turlari 3. shamsiy kalendarlar 4. qamariy va qamariy â shamsiy kalendarlar 5. musulmon va grigoriy kalendarlari sanalarining mos tushishi bizni ð¾`rab turgan dunyo doimo harakatda, rivojlanishda. unda xech narsa abadiy va ð¾`zgarmas emas, hammasi harakatlanadi va ð¾`zgaradi. barcha ð¾`zgarishlar ma`lum vaqtda rð¾`y beradi. vaqtning muxim xususiyati uning ortga qaytmasligidadir. insoniyat jamiyatining butun hayoti vaqt bilan bog`liqdir. tabiat qonunlari asosida kun va tun, yil vaqtlari doimiy almashinib turadi. oyning yer atrofidagi harakatida, shuningdek, yerning quyosh atrofidagi harakatida sodir bð¾`ladi. bu xodisalar vaqtning ma`lum ð¾`lchov birliklari â sutka, oy va yil, turli ka...

This file contains 5 pages in DOC format (132.5 KB). To download "kalendar va uning tarixi. kalendar turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kalendar va uning tarixi. kalen… DOC 5 pages Free download Telegram