kalendar va uning tarixi. kalendar turlari

DOC 132.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664045788.doc kalendar va uning tarixi kalendar va uning tarixi. kalendar turlari reja: 1. kalendar va uning tarixi 2. kalendar turlari 3. shamsiy kalendarlar 4. qamariy va qamariy – shamsiy kalendarlar 5. musulmon va grigoriy kalendarlari sanalarining mos tushishi bizni о`rab turgan dunyo doimo harakatda, rivojlanishda. unda xech narsa abadiy va о`zgarmas emas, hammasi harakatlanadi va о`zgaradi. barcha о`zgarishlar ma`lum vaqtda rо`y beradi. vaqtning muxim xususiyati uning ortga qaytmasligidadir. insoniyat jamiyatining butun hayoti vaqt bilan bog`liqdir. tabiat qonunlari asosida kun va tun, yil vaqtlari doimiy almashinib turadi. oyning yer atrofidagi harakatida, shuningdek, yerning quyosh atrofidagi harakatida sodir bо`ladi. bu xodisalar vaqtning ma`lum о`lchov birliklari – sutka, oy va yil, turli kalendarlar tizimiga asos soldi. kalendar bizning doimiy yordamchimizdir. unga hammamiz deyarli har kuni va har qadamda murojaat qilamiz. albatta, insoniyat tarixida kalendar bо`lmagan davrlar ham bо`lgan. ammo endilikda hayotimizni kalendarsiz tasavvur etishimiz qiyin. u bizga kunlar hisobini olib borishga yordamlashadi; hafta, …

mashgulotlari jadvalini, temir yо`llaridagi poyezdlarning, dengizdagi va oqeanlardagi kemalarning hamda samolyotlarning katnash grafigi tuziladi. kalendar asosida gazetalar, kitob va jurnallar chop etiladi. qishloq xо`jalik ekinlari eqish ham bevosita kalendar asosida amalga oshiriladi. kalendar turli davlatlar, mamlakatlar va xalqlar о`rtasidagi munosabatlarda ham katta rol о`ynaydi. bu kalendarlarning hammasi bitta tartib qoidaga asoslanadi. yil grigorian kalendari bо`yicha qishning о`rtasida 1 yanvarda, hijriy kalendar amal qilayotgan islom diniga e`tikod qilinadigan mamlakatlarda 21 martdan boshlanib, 365 kun 6 soatdan iborat bо`ladi. har tо`rt yilning tо`rtinchi yili, ya`ni soni tо`rtga bо`linadigan yil kо`shimcha 366 kunga ega bо`ladi va bu yil kabisa yili deb ataladi. (kabisa sо`zi haqida boshqa mavzuda ma`lumot beramiz). oddiy va kabisa yillarining almashish tartibi doimo bir xil. lekin asriy yillar bu qoidadan mustasnodir. ular uchun maxsus tartib о`rnatilgan. 2100, 2200 hamda 2300 yillar hisobda tashlab о`tiladi va ular oddiy yil hisoblanadi. 2000 va 2400 yillar esa kabisa yillari bо`ladi. demak, asriy yillarning …

va diniy asboblarning takror-takror “hujumi”ga uchragan, islox etilgan. oylarning nomlanishi ham ma`qul emas. (a.d.) kalendar deganda biz hozir vaqtning asr (yuz yil) lar, yillar, oylar va kunlardan iborat uzoq muddatli bо`laklarini hisoblovchi har qanday sistemani tushunamiz. demak, kalendar vaqtning tabiat xodisalarining takrorlanishida yaqqol seziladigan uzoq muddatli bо`laklarini hisoblash tizimidir. bu tizimda yil kunlarini hisoblash uchun ma`lum bir tartib belgilangan va yil hisobi boshlangan davr albatta kо`rsatilgan bо`ladi. “kalendar” termini lotincha “kalendarium” hamda “kaleng” sо`zlaridan olingan bо`lib, “qarz kitobi” ma`nosini anglatadi. qadimgi rimda qarzdor kishilar о`z qarzlarini ma`lum foizini odatda har oyning birinchi kunida tо`lashar edi, shuning uchun har oyning birinchi kuni kalend deb atalgan. rimliklar, masalan, 1 yanvarni “yanvar kalendi”, 1 fevralni “fevral kalendi” va xoqazo deb atashgan. demak, bu sо`z bizga qadimgi rimliklardan yetib kelgan. lekin kalendar turli mamlakatlarda turlicha paydo bо`lgan. kalendarning yaratilish tarixi ancha ilgari boshlangan. kalendar turlari. kishilarning chorvachilik, dehqonchilik va boshqa hayotiy extiyojlar tufayli vaqtning …

a tun almashuvi asosida olib borilgan. о`sha davr odamlari oy о`z kiyofasini doimo о`zgartirib turishiga о`z e`tiborlarini karatganlar. keyinroq oy fazalariga qarab yangi oy, tо`lin oy sifatida hisob yuritilgan. biz bilamizki har bir yangi oy chiqishhi bilan boshlanib 29 kun davom etadi. qamariy kalendar tarixiy jixatidan eng birinchisi hisoblanadi. bunday kalendarning asosiy vazifasi vaqt hisobida kunlar bilan qamariy oyni bir-biriga muvofiqlashtirishdangina iborat bо`ladi, xolos. jazirama issiq mamlakatlarda, quyoshning issigi kishilarni о`zlarining kunduzgi ishlarini tungi salkin paytlarga kо`chirishga majbur etgan о`lkalarda, birinchi navbatda chorvachilik bilan shug`ullanuvchi xalqlarda paydo bо`lgan. (bu haqda keyingi mavzularda batafsil ma`lumot beramiz). hozirgi paytda dunyodagi deyarli hamma mamlakatlar shamsiy kalendardan foydalanadi. shamsiy kalendar tizimi quyoshning yer atrofidagi yillik harakatiga asoslangan bо`lib, u о`zida asosan kunlar bilan yilni bir-biriga muvofiqlashtirish vazifasini bajaradi. bunday kalendarda yil fasllari, ularning о`zaro takroriy almashuvi va tropik yil asosiy о`rin tutadi. kishilar о`troqlashib, dehqonchilik bilan shug`ullana boshlashlari natijasida ekin eqish va yig`im-terim vaqtini …

rga- yil boshlarining, mavsumlarning ketma-ket takroriy о`zgarishigagina asoslangan bо`ladi. shamsiy kalendar oy bilan, uning harakati bilan bog`lanmagan bо`ladi. ma`lumki, kalendar yili kunlarning ma`lum butun sonidan iborat bо`lishi kerak. bu son yo 365, yo 366 bо`lishi kerak. astronomik yil esa kunlarning butun soniga ega emas, balki u vuqorida kо`rganimizdek, taxminan 365, 2422 shamsiy (365 kun 5 soat 48 daqiqa 46 soniya) kunga tengdir. shuning uchun kalendar yilini tropik yilga moslashtirib turish maqsadida 365 kunlik oddiy yillarning ma`lum mikdori orasida 366 kunlik kabisa yillarini kiritib borish talab etiladi. biroq kalendar yilining о`rtacha uzunligi tropik yil uzunligiga iloji boricha yaqinroq, teng bо`lishi uchun oddiy va kabisa yillarining о`zaro munosabatini qanday bо`lishini belgilash birmuncha murakkab vazifadir. tropik yilining uzunligini о`rtacha hisoblaganda 365, 2440 о`rtacha shamsiy kunga teng deb qabul etsak, unda 365 kunlik oddiy yil 0, 24220 kun qisqa bо`lib qoladi. bu murakkab vazifaning qanday xal etilganini navbatdagi mavzularda kо`ramiz. vaqtning kun, oy va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kalendar va uning tarixi. kalendar turlari"

1664045788.doc kalendar va uning tarixi kalendar va uning tarixi. kalendar turlari reja: 1. kalendar va uning tarixi 2. kalendar turlari 3. shamsiy kalendarlar 4. qamariy va qamariy – shamsiy kalendarlar 5. musulmon va grigoriy kalendarlari sanalarining mos tushishi bizni о`rab turgan dunyo doimo harakatda, rivojlanishda. unda xech narsa abadiy va о`zgarmas emas, hammasi harakatlanadi va о`zgaradi. barcha о`zgarishlar ma`lum vaqtda rо`y beradi. vaqtning muxim xususiyati uning ortga qaytmasligidadir. insoniyat jamiyatining butun hayoti vaqt bilan bog`liqdir. tabiat qonunlari asosida kun va tun, yil vaqtlari doimiy almashinib turadi. oyning yer atrofidagi harakatida, shuningdek, yerning quyosh atrofidagi harakatida sodir bо`ladi. bu xodisalar vaqtning ma`lum о`lchov birliklari – sutka, oy va...

DOC format, 132.5 KB. To download "kalendar va uning tarixi. kalendar turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kalendar va uning tarixi. kalen… DOC Free download Telegram