fransuz inqilobining respublika kalendari

DOC 79.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664052738.doc fransuz inqilobining “respublika kalendari” fransuz inqilobining respublika kalendari jaxon mamlakatlarining iqtisodiy jixatdan tobora rivojlanib yangi ijtimoiy munosabatlar vujudga kelgan sari, haftalar bilan oylar va choraklar о`rtasidagi nisbat notо`gri bо`lib, amaldagi о`zgarib turuvchi, nomukammal yuliy kalendari tuzilishining noqulayligi tobora kо`proq sezilishi natijasida xviii asrning oxirlaridayoq fransiyada islohot о`tkazishga о`rinib kо`rildi. 1793 yilda amalga oshirilgan fransiya inqilobi davrida kalendarni islox etish xalq ta`limi qо`mitasi zimmasiga yuklandi. yangi kalendarning bosh ijodkori milliy inqilobiy konvent deputati rom jilber edi. kalendar umuman olganda korollikdan boshlangan eski yil hisobini yо`kka chiqardi. rom jilber ta`kidlaganidek: “1564 yilga qadar fransiyada yil pasxadan boshlangan. qattiqqо`l va aqlsiz korol karl ix varfolomey qatlini о`tkazishni buyurib, о`z xoxishiga kо`ra xech qanday asossiz yil boshlanishini 1-yanvardan belgiladi. bu yil vaqtiga ham, burjiy kо`rsatkichlarga ham, tarixiy yilnomalarga ham muvofiq kelmas edi”. 1793 yilda fransiya inqilobining “respublika kalendari” joriy etildi. qadimgi misr kalendaridagi kabi, bu kalendarda ham yil 12 oydan va har oy …

zgi kun-tun tengligi davriga tо`gri keladigan yarim kechasiga belgilangan edi. kuzgi kun-tun tengligining astronomik xolati kalendar ifodasida yillar bо`yicha yondosh sanalar doirasida о`zgarib turadi, shu sababli yangi yilning boshlanish kuni о`zgaradigan bо`ldi va har yil uchun aloxida belgilandi. konvent bir qancha о`zgartirishlar bilan yangi respublika kalendarini joriy etdi. oy va kunlarning nomlanishi qabul qilinmadi. ularning sonlar bо`yicha kо`rsatkichi saqlab qolindi. bu xol noqulaylik tugdirishi bilan birga, yil mobaynida kalendar sanalarining о`rni almashuviga, voqealarning vaqt jixatidan aniq hisobga olinishi buzilishiga sabab bо`ldi. bunda kabisa yillarining grigoriy tizimi ham buzildi. oy va yil hisobi respublika e`lon qilingan kundan – 1792 yil 22 sentabrdan olib borila boshlandi. bu kun о`sha yili kuzgi kun-tun tengligi kuniga tasodifan tо`gri kelib qoldi. (22 sentabr 1792 yil, soat 9 dan 10 daqiqa о`tganda). 1-yanvar yangi yil bekor qilinib, uni bayram qilish kattik takiklandi. shu kuni pochta orqali jо`natilgan xatlar, xatto bayram tabrigi emasmikan deb ochib о`qildi. yangi …

da edi. sо`ngi “respublika kalendari” quyidagicha kо`rinishda edi: yil 12 oy 30 kun bо`yicha bо`lindi. yil oxirida 12-oyga oddiy yilda 5 qо`shimcha kun va kabisa yiliga 6 qо`shimcha kun qо`shildi. yana bir qancha yangiliklar kiritildi. konvent dekretiga muvofiq parij vaqti bо`yicha yarim tunda tо`gri keluvchi kuzgi teng kunlik yil boshi hisoblandi. shunday qilib, yilning boshlanishiga har doim aniq astronomik hisob asos qilib olindi. yilning uzunligi 365 yoki 366 kundan iborat bо`ldi. bunday hisob shunga olib keldiki, kо`shimcha kun tо`rt yilda bir marta, yoki besh yilda bir marta kiritildi. bunday kо`shimcha kiritish tizimini 1074 yildayoq fors astronomi umar xayyom taklif etgan edi. respublika kalendari fransiyada rasmiy ravishda inqilob dekreti bilan 14 yilga yaqin, 25 oqtabr 1793 yildan – 1 yanvar 1806 yilgacha, napoleon bekor kilgunga qadar amal qildi. 1871 yil ikkinchi imperiya kulashi bilan “xalq mudofaasi xukumati” “respublika kalendari”ni joriy etdi. ma`lumki parij kommunasi 72 kun – 1871 yilning 18 martidan …

bilan esga solib, xotirada tiklab borilsa, foydadan xoli bо`lmaydi. shu bois, uning kam yoritilgan ayrim tomonlariga oid ba`zi fikr-muloxazalarni bu masala bilan qiziquvchilarning dikkatiga xavola qilish ayni muddaodir. avvalo, muchal о`zi nima, degan savolga birgalikda javob izlab kо`raylik. muchal sо`zi bir qator turkiy tillarning lugat boyligida mavjud bо`lgan kо`p ma`noli mucha oti mucha fe`li bilan о`zakdoshdir. masalan, kirgiz tilidagi muchо` – tug`ilgan yiliga yetmoq (о`n uchundо` muchо`du, andan keyin kuchо`du – о`n uchida yiliga yetdi, undan keyin kuch oldi) fe`lidan xosil bо`lib, quyidagi uch ma`noda qо`llaniladi: 1. har bir yili bir xayvon nomi bilan ataluvchi о`n ikki yillik davr; 2. о`n ikki yillik bilan ataluvchi har bir yilning nomi; 3. tavallud sanasi, tug`ilgan yil. bunda yosh yil tо`lganda emas (hozirgidagi kabi), balki muchal davri muddatiga yetganda nishonlangan. odamlar о`zlarining, ota-onalarining, boshqa oila a`zolarining, shuningdek, mashxur kishilarning muchal yillarini esda saqlashgan. muchal orqali yosh va yil surishtirilgan bо`lib, о`tgan muxim voqea-xodisalar …

rishlar jarayonida takrorlanib turadigan xodisalarni kuzatish natijasida yuzaga kelgan ilmiy xulosa emasmikan?. keyinchalik, davrlar о`tishi bilan ilmiyligi asta-sekin unutilib, oddiy aqidaga aylanib qolgan. yilni о`n ikki xayvon nomi bilan atash odati va 12 yillik davr bilan vaqt hisoblash an`anasiga qadimgi xitoyda asos solingan. agar xitoyda astronomik kuzatishlar miloddan avvalgi ii minginchi yillar о`rtasidan boshlanganligini e`tiborga olsak, muchal hisobiga asos solinganiga kamida 3,5 ming yil bо`ladi. bu hisobni turkiy, mо`gul va eroniy xalqlar sharqdan olgan, chunki muchalga tо`ng`iz va maymun kabi bu о`lkaga xos bо`lmagan xayvonlar kiritilganligi fikrimiz isbotidir, о`sha uzoq davrlarda mazkur xayvonlarning ajdodlari kо`chmanchi edi. tо`ng`iz bilan maymun esa kо`chmanchi xalqlarning hayoti uchun xos emas. qolaversa, xayvoniy davr bilan vaqt hisobi xitoylarda kо`chmanchilarga nisbatan ancha mukammal ishlab chiqilgan. shunday qilib, muchal hisobini avvalo turkiy va mо`g`ul xalqlari о`zlashtirishgan. saljuq turklari (xi-xii asrlar) va ayniqsa mо`gullar xukmronligi davrida (xiii-xiv asrlar) muchal hisobi eron va afgonistonda ham tarqalgan. har bir xalq …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fransuz inqilobining respublika kalendari"

1664052738.doc fransuz inqilobining “respublika kalendari” fransuz inqilobining respublika kalendari jaxon mamlakatlarining iqtisodiy jixatdan tobora rivojlanib yangi ijtimoiy munosabatlar vujudga kelgan sari, haftalar bilan oylar va choraklar о`rtasidagi nisbat notо`gri bо`lib, amaldagi о`zgarib turuvchi, nomukammal yuliy kalendari tuzilishining noqulayligi tobora kо`proq sezilishi natijasida xviii asrning oxirlaridayoq fransiyada islohot о`tkazishga о`rinib kо`rildi. 1793 yilda amalga oshirilgan fransiya inqilobi davrida kalendarni islox etish xalq ta`limi qо`mitasi zimmasiga yuklandi. yangi kalendarning bosh ijodkori milliy inqilobiy konvent deputati rom jilber edi. kalendar umuman olganda korollikdan boshlangan eski yil hisobini yо`kka chiqardi. rom jilber ta`kidlaganidek: “1564 yilga ...

DOC format, 79.0 KB. To download "fransuz inqilobining respublika kalendari", click the Telegram button on the left.

Tags: fransuz inqilobining respublika… DOC Free download Telegram