ibtidoiy jamiyatda dehqonchilik va chorvachilik

DOC 62.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664136007.doc ibtidoyi jamiyatda dehqonchilik va chorvachilik reja: 1. termachilik va ovchilikni rivojlanishi 2. ibtidoyi jamiyatda dehqonchilikni paydo bo`lishi 3. ibtidoyi jamiyatda chorvachilikni vujudga kelishi xo`jalikning notðµkis rivojlanishi dðµhqonchilik va chorvachilikning vujudga kðµlishi hamda uning tarqalishi ibtidoiy va hamma davr jamiyati tarixi iqtisodiy xayoti uchun bðµnihoya, chðµksiz ahamiyat kasb etuvchi voqðµlikdir. ibtidoiy davr xo`jalik hayotining eng buyuk yutuhi ham nðµolit davrida kðµlib chiqdi. dðµhqonchilik va chorvachilikning kðµlib chiqishi jamiyatning bundan kðµyingi rivojlanishida juda katta rol o`ynadi. dðµhqonchilik va chorvachilikning vujudga kðµlishini o`rganish eng qiyin, ayni vaqtda eng sharafli masala bo`lib, ko`pdan byeri jahon olimlarini e`tiborini o`ziga tortib kðµladi. xo`jalikning bu ikki buyuk tarmog`ini kðµlib chiqishi haqida olimlar orasida qizg`in tortishuv mavjud. ibtidoiy dðµhqonchilikning vujudga kðµlishi olimlar orasida dðµhqonchilik, ibtidoiy dðµhqonchilikning kðµlib chiqishi orinyak-solyutr davrida paydo bo`laboshlagan, dðµgan fikr ham bor. albatta dðµhqonchilikning orinyak-solyutr davrida vujudga kðµlgan, dðµyish mubolahadan boshqa narsa emas. xo`jalikning bu murakkab sohasi kishilik jamiyatining ancha kðµyingi bosqichida vujudga …

arajada rivojlangan tyermachilik, yoki endigina shakillanayotgan dðµhqonchilik mðµzolit davriga to`hri kðµladi. shu davrda ya`ni 11-8 ming yilliklarga mansub bo`lgan yuksak darajadagi tyermachilik yoki ilk dðµhqonchilik markazlari palastin, iordaniya iroq va yaqin sharqning qator oblastlaridan topilgan. mazkur joylardagi mðµzolit qarorgohlarini arhðµologik jihatdan kavlangan vaqtda toshdan suyakdan yasalgan.motiga, yorhuchoq, xovoncha, uning dastasi, o`roq qadamlari va donni yanchish uchun kerak bo`ladigan toshdan yasalgan mðµhnat qurollari topilgan. lðµkin bu hali tom ma`nodagi dðµhqonchilik emas, unga dðµgan fikirni aytishga imkon beradi endigina asos solina boshlagan edi. dehqonchilik uchun zarur bo`lgan dastlabki mðµhnat qurollarining takomillashuvi, ishlabchiqarish kuchlarining rivojlanishi natijasida nðµolit davriga kðµlib ibtidoiy dðµhqonchilik kðµlib chiqdi. shuni ham aytib o`tish kerakki, yer ochish oson ish emasligi hammaga ayon. yer ochish, dðµhqonchilik qilish kishilardan katta mðµshnat, mag`orat va anchagina bilimni, tajribani talab qilardi. shuning uchun bu ishlarni anchagina rivoj topgan urug`chilik tuzumi sharoitida bajarish mumkin edi. bu ishda erkaklar ham, ayollar ham, qariyalar sham, bolalar sham ishtirok …

ama asoslangan polðµotsðµntrik nazariyani vujudga kðµlishiga sabab bo`ldi. politsðµntrik nazariyaga muvofiq ibtidoiy dðµhqonchilikning markazlari bir yerda bo`lmay, balki subtropik iqlimi o`lkalarning bir nðµcha joyida turli davrlarda mustaqil tarzda vujudga kðµlgan, dðµgan fikr mantiqiy jixatdan ham to`hridir. politsðµntrik nazariyaga muvofiq ibtidoiy dðµhqonichilikning ilk markazlari old osiyo, xuanxðµ, mðµso amerika va peru bo`lib, shu yerlardan mazkur joylarning atrofga tarqalgan. bu jihatdan old osiyo oblasti alohida ahamiyatga ega bo`lib, nðµolit va enðµolit davrlarida bu joyda ilk o`troq dðµhqonchilikning 10 ga yaqin markazlari vujudga kðµldi, va rivoj topa boshladi. shu yerlardan esa atrof qo`shni oblastlarga tarqala boshladi. ibtidoiy dðµhqonchilikning vujudga kðµlishi, arpa, buhdoy, agava, jo`xori , sholhom, turp, lavlagi, piyoz, sarimsoq, karam, kartoshka, no`xot, yosmiq, lovya, pasternak, kashnich, zihir va boshqa yovvoyi ekinlarni madaniylashtirishbilan bohliqdir. bu yovvoyi ekinlarni madaniylashtirib ekish, o`zlashtirish albatta sðµkinlik bilan amalga oshirilgan. buning uchun ibtidoiy kishilar uzoq vaqt sabr-matonat ko`rsatib mðµhnat qilganlar. bu soxada odamlar qanchadan-qancha yutuq va muvaffaqiyatsizlikka uchraganlar. …

yasadi. tabiatda yovvoyi xayvonlarning turlari ko`p. ibtidoiy inson o`z atrofidagi yovvoyi xayvonlarni sabr-matonatbilan kuzatdi, o`rgandi. tinimsiz kuzatish natijasida xayvonlarning xulq-atvori o`rganildi va ularning ba`zilari asta-sðµkin qo`lga o`rgatilib xonakilashtirila boshladi. ibtidoiy odam tomonidan eng dastlabki qo`lga o`rgatilib xonakilashtirilgan xayvon itdir. bu mðµzolit davriga to`hri kðµladi. xayvon turlarining qo`lga o`rgatilishi va xonakilashtirilishning nisbiy tarzda bo`lsa ham o`troqlikni talab etar, ovchi qabilalarining doimiy ko`chib yurishiga monðµlik ko`rsatar edi. yer yuzining juda ko`p joylaridagi sunggi mðµzolit va nðµolit davriga oid yodgorliklar kavlangan vaqtda, madaniy qatlamlardan mðµhnat qurollari bilan bir qatorda honaki cho`chqa, qo`y, echki va yirik shohlik qoramollarning suyaklari topilgan. bu hol mazkur hayvonlarning so`nggi mðµzolit va nðµolit davrida qo`lga o`rgatilib, xonakilashtirilaboshlaganidan dalolat beradi. yovvoyi hayvon turlarini xonakilashtirish juda qiyin ish bo`lib, bu jarayon juda uzoq davom etgpanligishubhasizdir. shuni aytib o`tish kerakki odam yer yuzidagi 140 ming tur xayvondan, faqatgina 47 turinigina xonakilashtirishga muvaffaq bo`ldi. yovvoyi xayvonlarni qo`lga o`rgatilishi va ularni uy hayvonlariga aylantirishi …

dan mustaqil ravishda odamlar tomonidan avval qo`lga o`rgatilib so`ng xonakilashtirilgan. yovvoyi hayvon turlarini qo`lga o`rgatish va ularni honakilashtirish bilan ibtidoiy chorvachilikka asos solindi. it, cho`chqa, echkilar sharqiy, o`rta g`arbiy, janubiy, osiyoda, g`arbiy janubiy, yevropada va afrikada qo`lga o`rgatilib xonakilashtirilgan bo`lsa kerak. chunki mazkur hayvonda xozir ham kðµng tarqalgan qadimda ham ko`p bo`lgan. osiyo, yevropa va afrikada, eshak osiyoning markaziy, janubiy va harbiy rayonlarida va sharqiy afrikada, tuya esa asosan osiyoning quruq iqlimli rayonlarida shimoliy va shimoliy-sharqiy afrikada xonakilashtirilgan bo`lsa kerak. tuyaning yovvoyi turi mo`huliston va markaziy osiyoning sahro va cho`llarida hozir ham uchraydi. ot esa asosan osiyoning kontðµnital iqlimi yerlarida shuningdðµk janubiy-sharqiy va janubiy yevropada qo`lga o`rgatilib xonakilashtirilgan bo`lishi mumkin. chunki tosh davrlarida yovvoyi otning turlari mazkur joylarda yashaganligi fanga ma`lum. lðµkin nasldor eng zo`r salt otlari ibtidoiy davrda xususan bronza davrining oxiri va ilk tðµmir asrida o`rta osiyoda eron va unga tutash joylarda ðµtishtirilib, shu yerdan mðµsopotamiya, kichik osiyo …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ibtidoiy jamiyatda dehqonchilik va chorvachilik"

1664136007.doc ibtidoyi jamiyatda dehqonchilik va chorvachilik reja: 1. termachilik va ovchilikni rivojlanishi 2. ibtidoyi jamiyatda dehqonchilikni paydo bo`lishi 3. ibtidoyi jamiyatda chorvachilikni vujudga kelishi xo`jalikning notðµkis rivojlanishi dðµhqonchilik va chorvachilikning vujudga kðµlishi hamda uning tarqalishi ibtidoiy va hamma davr jamiyati tarixi iqtisodiy xayoti uchun bðµnihoya, chðµksiz ahamiyat kasb etuvchi voqðµlikdir. ibtidoiy davr xo`jalik hayotining eng buyuk yutuhi ham nðµolit davrida kðµlib chiqdi. dðµhqonchilik va chorvachilikning kðµlib chiqishi jamiyatning bundan kðµyingi rivojlanishida juda katta rol o`ynadi. dðµhqonchilik va chorvachilikning vujudga kðµlishini o`rganish eng qiyin, ayni vaqtda eng sharafli masala bo`lib, ko`pdan byeri jahon olimlarini e`tiborini...

DOC format, 62.5 KB. To download "ibtidoiy jamiyatda dehqonchilik va chorvachilik", click the Telegram button on the left.

Tags: ibtidoiy jamiyatda dehqonchilik… DOC Free download Telegram