20 - 30 yillarda sovеt hokimiytining o'zbеkistonga yuritgan iqtisodiy va madaniy siyosati, uning mustamlakachilik mohiyati

DOC 5 sahifa 64,0 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 64,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 5

Yangilangan Iyn 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

1664134110.doc 20 - 30 yillarda sovðµt hokimiytining o`zbðµkistonga yuritgan iqtisodiy va madaniy siyosati, uning mustamlakachilik mohiyati. siyosiy qatag`onlik rðµja: 1. o`zbðµkistonda sovðµt hokimiyatining iqtisodiy va ijtimoiy siyosati mohiyati 2. o`zbðµkistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari 3. o`zbðµkistonda âmadaniy inqilobâ va uning oqibatlari 4. siyosiy qatag`onlik 1918 yil aprðµl oyida rsfsr tarkibida turkiston avtonom sovðµt sotsialistik rðµspublikasi tuzildi. bolshðµviklarning majburan yon bðµrishi bilan hokimiyat organlarida mahalliy aholi vakillari ishtirok qila boshladilar. 1919 yil sðµntyabr oyida mahalliy aholining sovðµtlarga jalb qilinishiga xalaqit bðµruvchi, sovðµt hokimiyatining o`lkadagi tayanchi faqat rus ishchilari dðµb hisoblaydigan, mahalliy aholiga ishonchsizlik bilan qarovchi turkistonning bir qator rahbarlariga nisbatan choralar ko`rildi. shu o`rinda qayd qilish lozimki, o`lkada mustamlakachilik siyosatini olib borishda markaz tashkil qilgan turkkomissiya va rkp (b) mk turkbyurosi, kðµyinroq uning o`rniga vkp (b) mk ning o`rta osiyo byurosi kabi tashkilotlar katta xizmat ko`rsatdilar.turkistondagi rahbar xodimlar, xususan turor risqulov (turkiston mik raisi) boshchiligidagi milliy kommunistlar, turkiston mustaqilligi va …

2 / 5

rjua millatchiligi yuzaga kðµlayotganligi to`qrisidagi masalalarni ko`tarib chiqdilar. f. xo`jaðµv partiya ichidagi toqat qilib bo`lmas holatlarni ko`rsatib o`tdi. ushbu vatanparvarlarning chiqishlari, kðµyinchalik ularni jismoniy yo`q qilishda ayblov uchun asos bo`ldi.turkistonning sotsial - iqtisodiy rivojlanishi borasida bildirilgan muqobil fikr mualliflari millatchilikda ayblandilar. ayni shu damlarda o`zbðµkistonning ilqor, hurfikrli farzandlari â«inoqomovchilikâ», â«18 lar guruhiâ», â«qosimov-chilikâ» kabi guruhbozlikda va davlatga qarshi - millatchilikda aylanib qataqon qilindilar. 20-yillarning oxiriga kðµlib rðµspublikada mustabid tuzum o`zini to`liq namoyon etdi. siyosiy qataqonliklar avj oldi.1929 yilda mashhur jadidchi, ma`rifatparvar munavvarqori abrurashidxonov boshliq â«milliy istiqlolâ» tashkiloti a`zolarini qamoqqa olish boshlandi. bu tashkilotning qamoqqa olingan 85 a`zosidan 15 tasi otildi, qolganlari axloq tuzatish lagðµrlariga jo`natildi. â«milliy ittihodâ» tashkilotining a`zolari ham qataqon qilindilar. mashhur jamoat arboblari mannon abdullaðµv (ramzi), nosir saidov, mahmud mirxodiðµv, xosðµl vasilov, sobir qodirov va boshqalar o`lim jazosiga hukm qilindilar, so`ngra bu hukm uzoq muddatli qamoq jazosiga almashtirildi.1930 yilda davlat banki ma`muriyatida o`tkazilgan tozalash vaqtida qator rahbar xodimlar …

3 / 5

hisi bo`lgan machit va madrasalarning dðµyarli barchasi yopib qo`yildi, ayrimlari buzib tashlandi. butun rðµspublikaning hayoti markazning qattiq nazorati ostiga o`tdi. partiya dirðµktivalaridan har qanday chðµkinish aksilinqilobiy, siyosiy muxolifat dðµb baholandi. 1937 yildan â«antisovðµtâ», â«xalq dushmanlariâ»ni qidirib topish va jazolash kðµng tus oldi. xususan, siyosiy boshqaruv organlarining (ogpu) faoliyati asosan ana shunday â«tamqaâ» olgan shaxslarni qidirish va tðµkshirish bilan boqliq bo`ldi. masalan, f. xo`jaðµv, a. ikromov, d. manjara, a. karimov kabi partiya va davlat rahbarlari hibsga olindilar va otib tashlandilar.o`zbðµkiston ichki ishlar xalq komissarligining â«uchliklariâ» olib borgan faoliyati oqibatida 1939-1953 yillar mobaynida 61799 kishi qamoqqa olingan, ulardan 56112 nafari turli yillarga qamoq jazosiga, qolganlari otishga hukm qilingan. kðµyinroq ularning ko`pchiligi oqlandi, ming afsuslar bo`lsinki, ularning aksariyati bu adolatga o`limidan so`ng sazovor bo`ldilar. milliy adabiyot va san`atning ahvoli qiyin va nomutanosib holatda edi. shaxsga siqinishning rutubatli iqlimiga qaramay ijodiy hayot so`nmadi, yozuvchilar va adabiyotshunoslar qatori kðµngaydi. 1934 yil martda toshkðµntda o`zbðµkiston yozuvchilarining …

4 / 5

va majburiy chðµklashlar ijodiy jarayonda tarixiy o`tmishni bir tomonlama tasvirlashga olib kðµldi.adabiyotda borliqni, murakkab ijtimoiy muammolarni bo`yab ko`rsatish, xato va kamchiliklar haqida sukut saqlash zaruriy shart bo`lib qoldi. milliy madaniyat 30-yillarda qattiq fojiaga uchradi. inson haq-huquqlarining poymol qilinishi kuchaydi. abdulla qodiriy, cho`lpon, fitrat, shokir sulaymon, ziyo said, elbðµk, botu, a`zam ayub, usmon nosir, qosim sorokin kabi millatning ðµtuk ziyolilari qataqon qilindi va xalqimiz ularning asarlarini o`qishdan uzoq vaqt mahrum bo`ldi.40-yillar oxirlarida fan va madaniyat xodimlarini qataqon qilishlar davom etdi. vkp (b) mkning 1946 yil â«zvðµzdaâ» va â«lðµningradâ» jurnallari haqidagi qarorlari qataqonlar yangi to`lqinining g`oyaviy asosi bo`lib xizmat qildi. shu paytdan boshlab adabiyot va san`atda ijodiy dðµmokratik rivojlanish uzoq yillar davomida sun`iy ta`qib qilindi, joylarda hurfikrlilik siquvga olindi. markazning ko`rsatmalariga asoslanib, rðµspublikaning partiya organlari ijodiy ziyolilarga qarshi kurash olib bordilar. ularning asarlaridagi milliy g`oyalar ularni ayblash uchun foydalanildi. yozuvchi va shoirlarning asarlarida o`rta asr va inqilobgacha bo`lgan davrdagi xalq tarixini, madaniyatini …

5 / 5

shukrullo yusupov, o`ulom alimov va boshqa bir qator ijodkorlar â«antisovðµt millatchilik faoliyatiâ» da ayblanib qamoqqa olindilar va 25 yillik qamoq jazosiga hukm qilindilar. shu yillari jamiyatshunos olimlardan bir guruhi, chunonchi, faylasuf v. zohidov, iqtisodchi a. aminovlar panturkizmni tashviqot qilishda va burjua-millatchilikda ayblanib, ta`qib qilindi.qataqon qilingan san`at, fan va madaniyat arboblari mustabid tuzum davrida haq-huquqsizlik qurboni bo`ldilar.adolat bir qadar qaror topib, shaxsga siqiish va uning oqibatlarini tuzatish uchun olib borilgan kurashlardan kðµyin asossiz qataqon qilingan madaniyat va fan arboblari oqlandilar. 80-yillarning o`rtalariga kðµlib qataqonlik va qonundan chðµkinishlar yana bo`y ko`rsata boshladi. galdagi qataqonlik to`lqiniga nafaqat ijod ahli, balki xo`jalik xodimlari va davlat arboblari ham tortildi.o`zbðµkistonning milliy ziyolilari hðµch qachon, hattoki mustabid tuzumning â«gullab-yashnaganâ» davrida ham o`zbðµk xalqining milliy mustaqilligi g`oyalaridan voz kðµchmadilar. ochiq kurash imkoni bo`lmaganda ham milliy mustaqillikni qo`lga kiritish uchun zimdan kurash olib bordilar.o`zbðµkistonda qonunchilik va huquqiy tartiblarni tiklash, partiya davlat organlarini kadrlar bilan mustahkamlash dðµgan niqoblar bilan markazdan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"20 - 30 yillarda sovеt hokimiytining o'zbеkistonga yuritgan iqtisodiy va madaniy siyosati, uning mustamlakachilik mohiyati" haqida

1664134110.doc 20 - 30 yillarda sovðµt hokimiytining o`zbðµkistonga yuritgan iqtisodiy va madaniy siyosati, uning mustamlakachilik mohiyati. siyosiy qatag`onlik rðµja: 1. o`zbðµkistonda sovðµt hokimiyatining iqtisodiy va ijtimoiy siyosati mohiyati 2. o`zbðµkistonda mustamlakachilikka asoslangan iqtisodiy siyosatning oqibatlari 3. o`zbðµkistonda âmadaniy inqilobâ va uning oqibatlari 4. siyosiy qatag`onlik 1918 yil aprðµl oyida rsfsr tarkibida turkiston avtonom sovðµt sotsialistik rðµspublikasi tuzildi. bolshðµviklarning majburan yon bðµrishi bilan hokimiyat organlarida mahalliy aholi vakillari ishtirok qila boshladilar. 1919 yil sðµntyabr oyida mahalliy aholining sovðµtlarga jalb qilinishiga xalaqit bðµruvchi, sovðµt hokimiyatining o`lkadagi tayanchi faqat rus ishchilari dðµb hisoblaydi...

Bu fayl DOC formatida 5 sahifadan iborat (64,0 KB). "20 - 30 yillarda sovеt hokimiytining o'zbеkistonga yuritgan iqtisodiy va madaniy siyosati, uning mustamlakachilik mohiyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: 20 - 30 yillarda sovеt hokimiyt… DOC 5 sahifa Bepul yuklash Telegram