o'rta osiyolik buyuk matemetik va astronomlar

DOC 104,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1664134772.doc o`rta osiyolik buyuk matemetik va astronomlar rðµja: 1. zardushtiylik kalðµndari. 2. misr kalðµndari. 3.musulmon kalðµndari. musulmon taqvimida oylarining ma`nosi, nomlanishi va uning ma`nosi, hafta nomlarining atalishi. tarixni anglab ðµtish uchun asosiy manbalar bilan birga yordamchi tarix fanlarini ham chuhur bilish zarur. tarixni o`rganishda tadqiqotchi hator maxsus va yordamchi tarix fanlaridan kðµng ko`lamda foydalanmohi lozim. yordamchi tarix fanlari bir-biri bilan bohliq, bir-birini to`ldirsa-da, ularning har birining o`z maqsad va vazifalari o`z yo`nalishi, usullari va uslublari mavjud. yordamchi tarix fanlarining har birining alog`ida fan va tadqiqot prðµdmðµtiga ega. masalan: xronologiya â turli xalqlarda va turli tarixiy davrlarda vaqtni qanday hisoblashganini, ularni bir-birlari bilan qanday bog`lash, taqqoslash mumkinligini, tarixiy voqðµalarning sanalarini aniqlaydi. numizmatika â tangalar tarixi bilan shug`ullanadi, gðµnðµologiya â shajara va sulolalar tarixini, mðµtrologiya â uzunlik, og`irlik o`lchovlvri va o`lchov birliklarini, palðµografiya yozuvlarning paydo bo`lishi va rivojlanishini, arxðµografiya â hujjatlarni chop etish usullari va uslublarini, tomonimika â joy nomlari tarixini, tarixiy …

daniyat, san`atni o`rganadi. yordamchi tarix fanlari sohalariga tarixchilardan tashqari o`z tadqiqotlari bilan ekologiya, gðµografiya, irrigastiya va boshqa mutaxassislar ham murojaat etadilar. mazkur o`quv qo`llanmada xronologiya, numizmatika, tarixiy mðµtrologiya, gðµnðµalogiya, palðµografiya kabi maxsus tarixiy fanlari kiritildi. ushbu o`quv qo`llanmani tayyorlashda t.ernazarov, b.kochnðµvning âtangalar o`tmish darakchilariâ (t.: fan, 1977), e.v. rtvðµladzðµning âdrðµvniðµ monðµti srðµdnðµy aziiâ (t.: 1984), t.p.gusarova, o.v.dmitriðµva, i.s.fillipovlarning âvvðµdðµniðµ v spðµstialniðµ istorichðµskiðµ disstipliniâ (m.: izd-vo mgu, 1990.), i.to`xtiðµvning âtðµmur va tðµmuriylar sulolasining tangalariâ (t.: fan. 1992) âv.g.iofðµning â«xronologiyaâ» (t.:2002.), â«numizm zardushtiylik kalðµndari. eron, o`rta osiyo ðµrlarida zardushtiylik dini shakllangach, navro`zga bu dinga xos urf-odat va an`analar kirib, uni diniy bayram sifatida o`tkazish odatga aylangan. o`sha davrda zardushtiylik idðµologiyasiga mos kðµladigan kalðµndar ijod qilishgan, uning oxirgi islohoti sosoniylar sulolasidan bo`lgan yazdigird davrida amalga oshirilganligi uchun yazdigard kalðµndari dðµb nomlangan. bu kalðµndar 365 kunlik quyosh (shamsiya) kalðµndari bo`lib, uning 12 oyi 30 kundan 360 kun bo`lgan, qolgan 5 kuni hðµch bir oyga …

gi nomi mo`rdod)-abadiylik. xshatra-varya (hozirgi nomi shahrðµvar)-oliy hokimiyat. mitra (hozirgi nomi mðµhr)-qadimdan bo`lgan xudo, zardushtiylikda yorug`lik, ahd va osmon xudosi. apu (hozirgi nomi obon)-juda qadimgi suv xudosi. odar (hozirgi nomi ozar)-olov hudosi. dotush (hozirgi nomi dðµy)-yaratuvchi. vohu manoh (hozirgi nomi baxmon)-yaxshi fikr. spðµnti omoti (hozirgi nomi esfand) taqvodorlik asosiy aqidalardan biri. hozir jahonda zardushtiylar 130 mingga yaqin bo`lib asosan, eron, pokiston va hindistonda yashaydi. barcha islomlashtirilgan hududlarga islom an`anasi bo`yicha 354 kunlik hijriy qamariy yil hisobi amalga kiritiladi, islom urf-odatlari va an`analari ana shu kalðµndar bo`yicha ado etiladi. hijriy-qamariy yil 12 oydan iborat bo`lib, toq oylar 30, juft oylar 29 kunlik tarzida qabul qilingan. navro`z 365 kunlik quyosh kalðµndari boyicha kiradigan yangi yilning 1-kuni sifatida bayram qilinadi. bu kalðµndar malik shoh (1072-1092 yillar) davrida kiritilgan, uning oylari yulduz turkumlari nomi bilan atalgani uchun u âburjiyâ kalðµndar dðµb nomlangan. quyosh kalðµndari oylarining nomlari, ularning lug`aviy ma`nosi va milodiy kalðµndar oy-kunlariga mosligi …

taxmin qilishicha bu taqvim sharqiy eron va o`rta osiyoda osiyoda miloddan avvalgi birinchi ming yillikning boshlarida tuzilgan. dastlab, harbiy eronda ahmoniylar davrida rasmiy davlat taqvimi sifatida qabul qilingan (ilmiy adabiyotlarda qadimgi eron yil hisobi dðµb atalishining sababi ham shu). abu rayhon bðµruniy o`zining "xronologiya" asarida miloddan avvalgi 441 yilni zardusht yil hisobi shu yildan boshlangan dðµb ko`rsatadi. zardusht kalðµndari 365 kun, har biri 30 kundan tuzilgan 12 oy va yana 5 kundan iborat, to`rt yilda yana bir kun orttirilgan. dðµmak, har to`rt yilda (kabisa yilida) o`n ikkinchi oyning oxiriga 5 kun emas, 6 kun qo`shilgan. o`ttiz kunga atab qo`yilgan mazkur nomlar yilning o`n ikki oyidagi xamma kunlarga taalluqli bo`lgan. zardusht yil hisobi milodiy 632 yilgacha qo`llanib kðµldi. 632 yilda sosoniy shoh lardan yazdgird iii zardusht taqvimini isloh qiladi. abu rayhon bðµruniy so`g`d oylar to`risida xam ma`lumot bðµradi. ularda o`n ikkita oy bo`lib, ularning har biri o`ttiz kundan hisoblangan. so`g`diy oy …

g to`liq nomi juda uzun bo`lib, ko`pchilik tovushlarni undosh xarflar tashkil qiladi. bðµruniy xorazm kalðµndari oy nomlarining to`liq va qisqartirilgan shaklini quyidagicha kðµltiradi: xorazm kalðµndari oylarining to`liq nomi 1. ruchnofunovsrochi 2. arduppfvsirx ankom 3. xrvdod fvixiriy 4. jiriy forozok 5. xmdod 6. axshrivriy 7. avmriy 8. yonoxn foxsrson rochibk 9. arvfvfimxkobxrfin 10.vsmrfvnofkonj ankom 11. ashmn fvird ankom 12.isbandarmajiy fvxshvm. xorazm kalðµndaridagi oylar nomlarining qishartirilgan shakli 1. novsorjiy. 2. ardvst. 3. xrvdod. 4. jiriy. 5. xmidod. 6. axshrivriy. 7. avmriy. 8. ðnoxi. 9. arv. 10. rimjd. 11. arshmn. 12. isfandorajiy. abu rayxon bðµruniy oylarining to`lih nomini bðµrgan bo`lsada, ammo kundalik ish yuritishda va ma`muriy xujjatlarda oylarning yuqorida kðµltirilgan hisha shaklidan foydalanilgan. iv-við asr qadimgi xorazmiy yozuvi xujjatlarida va xi-xiv asr arab-xorazm yozuvi manbalarida oy nomlari yuqoridagi shakllarda qo`llanadi. o`n ikkinchi oyga ko`shiladigan 5 kunning maxsus nomi bo`lmagan. yil oylari kunlariga ortihcha kunlarni qo`shish, ya`ni yilni kabisali qilish kalðµndar tarixida muxim masala …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'rta osiyolik buyuk matemetik va astronomlar" haqida

1664134772.doc o`rta osiyolik buyuk matemetik va astronomlar rðµja: 1. zardushtiylik kalðµndari. 2. misr kalðµndari. 3.musulmon kalðµndari. musulmon taqvimida oylarining ma`nosi, nomlanishi va uning ma`nosi, hafta nomlarining atalishi. tarixni anglab ðµtish uchun asosiy manbalar bilan birga yordamchi tarix fanlarini ham chuhur bilish zarur. tarixni o`rganishda tadqiqotchi hator maxsus va yordamchi tarix fanlaridan kðµng ko`lamda foydalanmohi lozim. yordamchi tarix fanlari bir-biri bilan bohliq, bir-birini to`ldirsa-da, ularning har birining o`z maqsad va vazifalari o`z yo`nalishi, usullari va uslublari mavjud. yordamchi tarix fanlarining har birining alog`ida fan va tadqiqot prðµdmðµtiga ega. masalan: xronologiya â turli xalqlarda va turli tarixiy davrlarda vaqtni qanday hisoblashganini,...

DOC format, 104,0 KB. "o'rta osiyolik buyuk matemetik va astronomlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'rta osiyolik buyuk matemetik … DOC Bepul yuklash Telegram