sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi

PPTX 5 стр. 2,9 МБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 5

Обновлено Июн 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

1680080412.pptx sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi yangi tarixiy sharoitda insoniyat tarixini bilish muammolariga eskicha â formatsion yondashuv nazariya va amaliyotda oê¼zini oqlamoqda. kishilik jamiyati tarixini oê¼rganishda ancha qiyinchiliklarning kelib chiqishiga sabab boê¼ldi. shoê¼rolar hokimiyati yillarida jamiyat rivojlanishining qoida va qonuniyatlarining mohiyati buzib talqin qilindi. bugungi kunda jahon tarixini bilish, tushunish masalasiga sivilizatsiyaviy yondashuv maqsadga muvofiqdir. kishilik jamiyati taraqqiyotini beshta formatsiyaga boê¼lib oê¼rganish ilmiy-nazariy, mantiqiy tarixiy va metodologik jihatdan ham toê¼gê¼ri emas. tarixiy jarayonning obê¼ektiv manzarasini ishlab chiqish (yaratish) uchun tarix fani muayyan metodologiyaga, umumiy tamoyillarga asoslanishi kerak. uzoq vaqtga qadar tarix fanida subê¼ektivistik yohud obê¼ektiv-idealistik metodologiya hukmron boê¼lib keldi. bunday hol tarixni buyuk insonlar â shohlar, qirollar, imperatorlar va boshqa siyosiy arboblar faoliyati tarixi sifatida tushunishga olib keldi. ushbu yondashuvga binoan biron-bir tarixiy voqelik, hodisa ularning maqsad-muddaosi, hisob-kitoblar yoki xatolari hisobiga yuzaga kelgan, deb tushunildi. obê¼ektiv-idealistik kontseptsiya tarixiy jarayonning hal qiluvchi kuchi sifatida oliy yaratuvchi hohish-irodasi, ðbsolyut …

2 / 5

uz bergan oê¼lim osoyishta va tinch uyquga ketishday tuyulgan musulmon tarixnavisligida tarix âqurê¼onâdan boshlanadi. âðlbatta, osmonlaru yerning mulki ollohnikidir. u oê¼zi tiriltiradi, oê¼zi oê¼ldiradiâ. (âtavbaâ surasi, 116-bet). qurê¼on va hadislarda islom dini yoyilishining asosiy bosqichlari, islom tarixiy tafakkuri oê¼z aksini topgan. islom yoyilishi davrida arablar tarixi âjohiliyatâ va islom davrlariga boê¼linadi. musulmon tarixchilari, keyinchalik â muhammad s.ð.v., ðbu bakr, umar, usmon va ðli chohoryorlar davri tarixi, ummaviylar va ðbbosiylar davrini alohida ajratganlar. ðrab va fors tilidagi tarixiy asarlarda esa paygê¼ambarlar hayoti va faoliyati, ðvliyolar tarjimai hollari (âmanoqibâ), sulolalar hukmronligi davridagi tarixni koê¼ramiz. tarix sulolaviy usulda davrlashtirilgan. musulmon tarixnavisligi tarixning ikki shaklida âumumjahon tarixi va mahalliy tarixga ajratib yoritilishi bilan farqlanadi. mualliflar oê¼z asarlarida tarixni turli usullarda davrlashtirganlar va bu usullar, masalan, âpaygê¼ambarlar, xalifalar va shohlar tarixiâ, âðjam shohlarining tarixiâ, âtarixi buxoroâ kabi nomlanishda va mualliflarning ijodiy talqinlarida oê¼z ifodasini topgan. xulosa qilib aytganda, musulmon tarixnavisligi sulolaviy xronologik davrlashtirish asosida yozilgan. …

3 / 5

da âpaygê¼ambarlarâ, âqudratli ... podshohlarâ, âtoê¼fonâ, âzilzila, halokatli yer yutishâ va hokazolar kabi hodisalarni boshlanish davri deb koê¼rsatadi: âbunday hodisalar orqali maê¼lum vaqtlar, tarixlar aniqlanadi, dunyo va dinga oid barcha ishlarda bunga ehtiyoj seziladiâ, - deb yozadi. beruniy u yoki bu tarixiy voqealarni yozishda keng qamrovli kuzatish, dalillarni sinchkovlik bilan aniqlash, bir voqea haqidagi turli fikrlarni chuqur oê¼rganish va uning ârostiâni topib yozishga harakat qiladi. olim asarni oê¼quvchi uchun tushunarli boê¼lishini taê¼kidlab, u mushtariyni mushohada qilishga, oê¼ylashga majbur etish lozimligini uqtiradi. u birinchi boê¼lib, inson hayotining turli sohalaridagi faoliyatlarini birlikda, umumiylikda koê¼rib talqin qiladi. qadimiy soê¼gê¼diylar va xorazmliklar tarixini, afsonalarini bayon qilar ekan, voqeliklarni haqqoniy, qanday boê¼lsa shundayligicha tasvirlashga harakat qiladi. tarixni xalqlar millat yoki din manfaatlaridan kelib chiqib yozmaydi. tarixiy voqealarni izohlayotgan paytda, u hech qanday dinga, millat vakiliga, davlat yoki davlat arbobiga boê¼ysunmaydi. holbuki, oê¼sha davrlarda islom dini davlat siyosati darajasiga koê¼tarilgan, davlat sohiblari oê¼z nomlarini ulugê¼lash uchun …

4 / 5

r â âtarix lokomotiviâ, deb eê¼lon qilingan. tarixni bilish va tushuntirishda formatsiyaviy yondashuv kamchiliklardan xoli emas edi. birinchidan, marks chiziqli tarixiy taraqqiyot tarafdori boê¼lgan. formatsiya nazariyasi yevropa tarixiy yoê¼lining yigê¼indisi sifatida shakllangan edi. baê¼zi bir mamlakatlar mazkur sxemaga tushmasdan âosiyocha ishlab chiqarish usuliâga oê¼tkazib yuborildi. ikkinchidan, âformatsiyaviy yondashuvga har qanday tarixiy voqelikni ishlab chiqarish usuliga, iqtisodiy munosabatlar tizimiga qatê¼iy bogê¼lab qoê¼yilishi xarakterlidir. marks qarashlariga koê¼ra, taraqqiyot ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanishiga, ishlab chiqarish usulining almashuviga tayanadi. lekin taraqqiyotni bunday tushunishda inson hamda maê¼naviy omillarning oê¼rni tarixda lozim darajada aks etmaydi. holbuki, tarix, dastavval inson tarixi â kishilar tarixidir ularning tarixi doirasidagina moddiy jarayonlar oê¼tmishining mazmuni, mohiyati ifodalanadi. uchinchidan, formatsiyaviy yondashuv tarixiy jarayonda ziddiyatli munosabatlar, jumladan zoê¼rlikning rolini mutlaqlashtirgan edi. bunday metodologiya tarixiy jarayonni sinfiy kurash koê¼zgusidagina talqin etishga mahkum etgan edi. lekin taraqqiyotni bunday tushunishda inson hamda maê¼naviy omillarning oê¼rni tarixda lozim darajada aks etmaydi. holbuki, tarix, dastavval inson tarixi â …

5 / 5

ayyan tarzda sivilizatsiyaviy yondashuv metodologiyasi qarshi qoê¼yilmoqda. tarixiy jarayonni sivilizatsiyaviy yondashuv asosida yoritish xviii asrdan boshlab shakllana boshladi. biroq uning toê¼laqonli rivoji xix asrning oxiri â xx asrga toê¼gê¼ri keldi. horijiy tarixshunoslikda bu metodologiyaning yorqin tarafdorlari boê¼lib m.veber, ð.toynbi, o.shpengler va qator zamonaviy tarixchilar chiqdilar. rossiya tarixi fanida n.ya.danilevskiy, p.ð.sorokinlarni koê¼rsatish mumkin. bunday yondashuv nuqtai-nazarida tarixiy jarayonning asosiy tarkibiy birligi sivilizatsiya hisoblanadi. âtsivilizatsiyaâ â âtamaddunâ atamasi lotincha âcivilâ - shaharli, fuqaroviy, davlat soê¼zidan kelib chiqqan. dastlab bu atama ostida yovvoyilik, vahshiylik davridan keyin kirib keladigan sivilizatsiyaviy taraqqiyotning muayyan darajasini anglatgan. izoh boê¼yicha ushbu sivilizatsiyaning farq qiluvchi belgilari etib shaharlar, yozuv, jamiyatning qatlamlarga ajralishi, davlatchilikning paydo boê¼lishi olingan. keng maê¼noda sivilizatsiya ostida jamiyat madaniy taraqqiyotining yuqori darajasi tushunilgan. yevropada maê¼rifatparvarlik davrida sivilizatsiya ahloq, qonunlar, sanê¼at, fan, falsafaning takomillashuvi bilan mushtarak boê¼lgan. sivilizatsiyaviy yondashuvga qator kuchli tomonlar xos: uning tamoyillari alohida olingan mamlakat yoki mamlakatlar guruhiga qoê¼llanishi mumkin. bunday yondashuv faoliyat tarixini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi"

1680080412.pptx sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi yangi tarixiy sharoitda insoniyat tarixini bilish muammolariga eskicha â formatsion yondashuv nazariya va amaliyotda oê¼zini oqlamoqda. kishilik jamiyati tarixini oê¼rganishda ancha qiyinchiliklarning kelib chiqishiga sabab boê¼ldi. shoê¼rolar hokimiyati yillarida jamiyat rivojlanishining qoida va qonuniyatlarining mohiyati buzib talqin qilindi. bugungi kunda jahon tarixini bilish, tushunish masalasiga sivilizatsiyaviy yondashuv maqsadga muvofiqdir. kishilik jamiyati taraqqiyotini beshta formatsiyaga boê¼lib oê¼rganish ilmiy-nazariy, mantiqiy tarixiy va metodologik jihatdan ham toê¼gê¼ri emas. tarixiy jarayonning obê¼ektiv manzarasini ishlab chiqish (yaratish) uchun tarix fani muayyan metodologiyaga, ...

Этот файл содержит 5 стр. в формате PPTX (2,9 МБ). Чтобы скачать "sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sivilzatsiya tushunchasining vu… PPTX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram