цивилизация тушунчаси. унинг таърифи ва ўзига хос сифатлари

DOC 66,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1698046779.doc цивилизация тушунчаси. унинг таърифи ва ўзига хос сифатлари режа: 1. жаҳон цивилизациялари тарихи фанининг предмети, мақсад ва вазифалари. 2. xviii-xix асрларда цивилизация тушунчасига муносабат. 3. цивилизация ва маданият. цивилизация - энг юксак тартибдаги маданий муштараклик, кишилар маданий қиёфасининг кенг кўламли даражаси, тараққиёт демакдир. олимлар фикрича, инсоният тарихида 20 дан ортиқ цивилизация ва ундан ҳак кўпроқ субцивилизациялар ўтган. улар ғарб, шарқ, ислом, конфуцийлик, япон, провослав-славян, лотин америкаси (мая, инк, ацтек) африка (мономатапа, ойо, ифе) ва бошқалар. цивилизацияларнинг айримлари ҳозирда ҳам тараққий этиб бормоқда. шунингдек, европа, шимолий америка, турк, араб сингари субстанциялар ҳам мавжуд. ғарб ва шарқ икки суперцивилизация ҳисобланади. цивилизация - кишилик муштараклигининг энг юқори чўққиси экан, бугунги кунда ҳам тил, тарих, дин, урф-одат сингари умумий мутлақо объектив жиҳатлари билан цивилизациялар бир-биридан ажралиб туради. турли цивилизацияга мансуб кишилар жамиятдаги ижтимоий, иқтисодий жараёнларда, халқларнинг шаклланишида ўзига хос урф-одат, анъаналарга эга бўлиб, улар юз йиллар давомида шаклланади. бу тушунчалар сиёсий тартиблар, мафкураларга …

ар, давлатлар ва халқларнинг ўша давр тарихий тараққиётини таҳлил қилишдир. жаҳон цивилизациялари тарихи фанининг методологик асоси, жаҳон цивилизацияларининг тарихийлик, инсонпарварлик, объективлик принциплари асосида реал ёритиб бериш, ўзга халқларнинг тарихи, маданиятини ва жаҳон халқлари маданиятига қўшган ҳиссасини камситмаслик, тарихий анъаналарни бузмаслик, назариялар ва ғояларга тўғри баҳо бера олишдир. ушбу фан методи - тўпланган билимларни умумлаштириб, илмий анализ қилиш, объектив таҳлил асосида холисона хулосага келиш. жаҳон цивилизациялари тарихи фанининг асосий мақсади талабаларга дунё цивилизациялари, уларнинг умуминсоний асослари, тараққиёт даражаси ва ютуқларидан чуқур билим ва кўникмалар ҳосил қилиш, уларни ватанпарварлик, умуминсоний ғояларга садоқат руҳида маданиятли қилиб тарбиялашдан иборат. цивилизация атамаси - хviii асрда француз маърифатпарварлари томонидан илк бора қўлланила бошланган эди. улар дастлаб цивилизацияга мустақиллик, ҳақиқат, ҳуқуқий тизим ҳукмронлик қиладиган фуқаролик жамияти деб таъриф бердилар. цивилизация атамаси аслида лотин тилидан олинган бўлиб, фуқароликка, давлатга тааллуқли деган маънони беради. шунинг билан бирга цивилизация сўзининг яна қатор маънолари борки, энциклопедик луғатларда қуйидаги таърифларини учратиш мумкин: …

ва варварлик босқичларидан сўнг цивилизация босқичига ўтадилар деб таъкидлайди. л.г. морганнинг фикрича, цивилизация синфларнинг, яъни хусусий мулкнинг пайдо бўлиши билан бошланган. о.шпенглер эса, цивилизация атамасини салбий маънода талқин этади, цивилизация маданий-тарихий жараённинг тугаши, унинг чириши, инқирози деб тушунган. макс вебер (1864-1920 йй.) фикрича, ғарбий европанинг капитализм ва инсоният цивилизацияси марказига айланишига сабаб христиан динининг ғарбий европада хўжалик идеологиясини яратганлигида деб қаради. бу фикрларини вебер “протестантлик этикаси ва капитализм руҳи”, “протестантлик секталари ва капитализм руҳи”, “дунё динларининг хўжалик этикаси” каби асарларида асослашга ҳаракат қилди. бу билан вебер цивилизацияга хўжалик тараққиёти нуқтаи-назаридан баҳо берди. фернан бродель (1902 й -?) вебер фикрини ривожлантириб, “ҳудудий яқин бўлган жамиятлар ўзаро тарихий таъсирда ривожланади”, - дейди. унинг “филип ii даврида ўрта ер денгизи ва ўрта ер денгизи дунёси” номли асарида цивилизациялар ривожида географик жойлашув, демография ва аҳоли психологияси каби масалаларни ҳам унутмаслик лозим дейди. бродель цивилизацияни ижтимоий хўжалик тараққиёти нуқтаи-назаридан ўрганиш лозим деб ҳисоблайди. освальд шпинглер …

р структурасида ифодаланган ҳукмрон дунёқарашда намоён бўлади. сорокин капитализм инқирозини материализм ва фаннинг ривожланишида деб қаради. бундан келажакда диний капиталистик маданият тантанаси билан қутилиш мумкин деб ҳисоблаб, цивилизацияни кенг қамровли йўналишларда ўрганиш билан бир қаторда диннинг устунлигини унутмаслик зарурлигини ҳам уқтиришга ҳаракат қилади. карл ясперс (1883-1969 йй.) эгзистенциализм (лот-эхсистентиа-яшаш мавжудлиги) йўналиши тарафдори бўлиб, умрининг охиригача авторитаризм (бир шахснинг мустабид ҳокимияти) га ва реваншизм (ўч, қасос олиш)га қарши чиқди. унинг дунёқарашида цивилизацияда инсон мавжудлиги, шахс тақдири, ҳаёт маъноси асосий ўрин тутиб, пессимистик (тушкун) дунёқарашга асосланганлиги билан ажралиб туради. арнольд тойнби (1889 й.) цивилизацияга минтақавий хусусиятлардан келиб чиққан ҳолда қаради. у халқ, давлат, иқтисодиёт, маданият ва бошқа соҳаларнинг бир-бири билан боғлиқлиги ва бир-бирига қарамлиги сабабли цивилизация шаклланади, цивилизация ритмик хусусиятга эга деб ҳисоблайди. тойнби турли даврларда турли ҳудудларда шаклланган цивилизацияларга эволюцион назария асосида қараб, қуйидаги цивилизациялар ва уларнинг минтақавий ҳудудларини кўрсатиб, уларни ўрганишда нималарга эътибор бериш лозимлигини кўрсатади. 1. ғарб жамияти, ғарб …

ксарият ҳолларда инсоннинг жамият моддий, маънавий, хўжалик соҳаларидаги ўзгартирувчилик фаолияти ва унинг якунлари сифатида қаралади. қадимги рим давлатининг сўнгги даврларида “маданият” тушунчаси ижтимоий ҳаётнинг шаҳар турмуш тарзини, жамоанинг етуклик шакли сифатида талқин қилганлар. кейинги даврларда бу фикр бошқа халқлар ва минтақаларга ҳам тарқалди. ушбу фикрни ўрта асрларда машҳур ўрта осиёлик олимлар фаробий, ибн сино, беруний ва бошқалар ҳам таъкидлаб, асарлар ёздилар. фаробий фикрича: “ҳар бир инсон табиатига кўра, олий даражадаги етукликка эришиш учун интилади. бундай етукликка эса, фақат шаҳар жамоаси орқали эришилади”. қадимги ва ўрта асрларнинг илк босқичида “маданий жамият” ва “маданий шаҳар” тушунчаси устун бўлиб, унда ҳар бир одам, кишилар ўртасидаги фарқ бўлмайди, деган тушунчалар мавжуд бўлган бўлса, кейинчалик цивилизация, моддий-маданият босқичини ифодалаганини кўриш мумкин. янги замонда цивилизация-инсониятнинг варварликдан кейинги тараққиёт босқичи деб қаралди. цивилизация тушунчаси хviii асрда маданият тушунчаси билан боғлиқ деб қаралган эди. француз маърифатпарварлари (вольтер, п.тюрго, ж.а.кондерсе) ақл ва адолатли тизимга асосланган жамиятнигина цивилизацияли жамият деб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "цивилизация тушунчаси. унинг таърифи ва ўзига хос сифатлари"

1698046779.doc цивилизация тушунчаси. унинг таърифи ва ўзига хос сифатлари режа: 1. жаҳон цивилизациялари тарихи фанининг предмети, мақсад ва вазифалари. 2. xviii-xix асрларда цивилизация тушунчасига муносабат. 3. цивилизация ва маданият. цивилизация - энг юксак тартибдаги маданий муштараклик, кишилар маданий қиёфасининг кенг кўламли даражаси, тараққиёт демакдир. олимлар фикрича, инсоният тарихида 20 дан ортиқ цивилизация ва ундан ҳак кўпроқ субцивилизациялар ўтган. улар ғарб, шарқ, ислом, конфуцийлик, япон, провослав-славян, лотин америкаси (мая, инк, ацтек) африка (мономатапа, ойо, ифе) ва бошқалар. цивилизацияларнинг айримлари ҳозирда ҳам тараққий этиб бормоқда. шунингдек, европа, шимолий америка, турк, араб сингари субстанциялар ҳам мавжуд. ғарб ва шарқ икки суперцивилизация ҳисобланад...

Формат DOC, 66,0 КБ. Чтобы скачать "цивилизация тушунчаси. унинг таърифи ва ўзига хос сифатлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: цивилизация тушунчаси. унинг та… DOC Бесплатная загрузка Telegram