turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi

DOCX 32.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1709540406.docx turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi 1 1 turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi mundarija: 1. turkistonda muxtoriyat uchun kurash harakatining yuzaga kelishi 2. turkiston xalqining muxtoriyatchilik harakatiga xayrihohligi foydalanilgan adabiyotlar va manbalar ro’yxati turkistonda muxtoriyat uchun kurash harakatini yuzaga kelishi. 1917-yil boshlarida petrogratda bo’lib o’tgan voqealar ta’sirida turkistonda yangi jamiyat kurtaklarini shakllantirish uchun harakat boshlanib ketdi. turkistonga muxtoriyat maqomini berish g’oyasi nafaqat demokratik ziyolilar orasida hatto oddiy odamlar o’rtasida ham ommalashgan edi. 1917-yil mart aprel oylarida o’lkasining siyosiy uyg’onishida tub burilish davri bo’ldi. turkiston jadidlari mahmudxo’ja behbudiy, munavvar qori abdurashidxonov ubaydulla xo’jayev, sadriddin ayniy, usmon xo’ja mustafo cho’qay muhammadjon tanishboyev sherali lapin ahmad zaki validiy, to’gon obidjon mahmudov o’lkada yangi tashkil etilgan “shuroiy islomiya” (1917-yil mart) “sho’roi ulamo “ (1917-yil iyun) turon jamiyatlari va turk odami markaziyat ( fediralistlar) firqasining (1917-yil iyul) “ ittifoqi mustiymin (1917-yil sentabr) siyosiy partiyalarini tuzilishida yetakchi rol o’ynaydilar[footnoteref:1]. [1: . alimova d, karimov …

ssiyasi azosi t norbo’tabikov suyezd qatnashchilari tarkibi haqida axborot berdi.bunga ko’ra farg’onada-100,sirdaryodan-22, samarqandda-21 buxorodan-4, kasbiyortidan-4, vakil qatnashayotgan edi.6 shuningdek viloyat vakillaridan tashqari suyezdda “so’roi islom”ning sho’roi ulamolari, musulmon xarbiylari kengashi o’lka yahudiylari jamiyati (paoliy leon) mahalliy yaxudiylar vakillari qatnashdilar.[footnoteref:3] [3: . a’zamxo’jayev s “turkiston muxtoriyati” t; sharq 2011 y 19-sahifa. ] jadidlar yetakchisi m.behbudiy o’z chiqishida syezdning huquqiy jihaddan qonuniyligi haqida shunday degandi “syez qarorlari shuning uchun ham katta mavqeiga sazovorki unda turkistonni ovropalik aholisi ham qatnashmoqda”[footnoteref:4] . [4: jo’rayev n karimov sh.” o’zbekiston tarixi” t. “sharq” nashriyoti 2011-yil s-19. ] yetakchini so’zlaridan ham anglab olishimiz mumkinki muxtoriyat a’zolari o’kada yashayotgan turli millat va xalqlarni urf- odatlarini va milliyligini etiborga ogan holda o’zoldilariga maqsqd qilib qo’ygan edilar. siyosiy partiyalar va ular tomonidan dasturiy hujjatlar qabul qilinishi –tukistonda milliy harakatini keng quloch yoyganidan dalolat berar edi. ziyolilar turkistonni fedirativ rossiya respublika tarkibida xududiy jihatdan muxtor deb elon qilish uchun keng harakat …

qilligi va birligi uchun kurash sahifalaridan” t.” fan” 1996-y s-32 ] qurultoyda qatnashchilar “janubiy sharqiy ittifoqqa qo’shilish borasida fikr bildirildi. chunki o’lka shmoliy kavkaz va orenburgdan g’alla maxsuloti o’tardi va ayni chog’da turkiston ularga paxta sotishi mumkin edi’ nixoyat 27-noyabr kunidagi majlisi ham munozaralari baxsdan so’ng bo’g’usi davlatni etiborga olib ittifoqqa kirish haqida qaror qilindi”.[footnoteref:7] muxtoriyat a’zolari o’lka hayotini izga solishdi, jonbozlik ko’rsatdilar. bu borada ubaydulla xo’jayev bosh bo’lgan ichki ishlar vazirligi xalq militsiyasini tashkil etilishi katta voqea bo’ldi. pul islohati o’tkazildi. [7: hasanov m” kokandanskkaya avtonomiya i nekotorie eyo uroki”” obshestvennie nauki v o’zbekistani”, 1990.n-2 s-43. ] muhtoriyat o’z mathiyasi hamda bayrog’ini yaratdi. shunisi e’tiborliki muxtoriyatni bir qator mamlakatlar tan oldi. shu bois muxtoriyat hukumati yordam so’rab horijiy mamlakatlarga muroojat etdi va ulardan ham moddiy ham harbiy yordamlar oldi. 1918-yil yanvarida toshkent jome masjidida yig’inida nutq so’zlagan shukurxon xazratlari “muxtoriyatchilar yolg’iz emasdur ularni angliya ximoya qilayotir” degan edi.muxtoriyatni angliya,fransiya.germaniya,turkiya …

o’lboshchilar o’kada yashayotgan xalqlar manfaati uchun harakat boshladilar. muxtoriyat uchun kurash ozodlik hurfikirlilik istiqlol uchun kurash darajasiga ko’tarilgan edi. muxtasar qilib aytganda muxtoriyat uchun kurash harakati zamon talabi sifatida ko’rib o’tganimizdek petrogratda 1917-yil bo’lib o’gan voqealardan so’ng siyosiy hayotda muhim o’zgarishlar davri boshlandi. milliy ziyolilar, jadidlar, turkiston o’lkasi, xalq ozodligi uchun siyosiy maydonda jo’shqin harakatlar boshlandi. mahalliy halqning ezgu umid va istaklarining ifodachisi sifatida turkiston muxtoriyati vujudga kela boshladi. turkiston muxtoriyat jadidlarining ijtimoiy harakati siyosiy faolligi tasirida yuzaga keldi va o’lka xalqlari taqdirida muhim rol o’ynadi. turkiston xalqining muxtoriyatchilik harakatiga hayrihohligi. qo’qon shahrida turkiston musulmonlarining favqulotda iv qurultoyi bo’lib o’tganligi va unda turkiston muxtoriyatini tashkil etilgani to’g’risidagi habar butun o’lka mehnatkashlari ommasi o’rtasida keng tarqaldi va katta qiziqish uyg’otdi. muxtoriyat xalqning ko’p yillik orzu umidlari ro’yobga oshiruvchi kuchdek xalq ommasi ko’z o’ngida namoyon bo’lgan edi. muxtoriyatni qo’llab- quvvatlab ko’p joylarda miting va namoyishlar uyishtirildi. jumladan 1917-yil 6-dekabrda toshkent shaxridagi eski …

qa hududlarda ham muxtoriyat ni olqishlab namoyishlar bo’lib o’tdi. 1-dekabrda namangan uyizdida 100ming kishilik namoyish bo’lib o’tdi. unda namoyishchilar bayroqlariga “yashasin muxtoriyat” deb yozilgan so’zlar hilpirab turgan.[footnoteref:11] 7shahridagi 42-jamoat tasgkilotlari nomidan yig’igan vakillarning qo’shma majlisi bo’lib o’tdi. unda qabul qilingan qarordako’p millionli turkiston xalqiga tabriklar yo’llandi.(ulug’ turkiston 1917-yil 13-dekabr)[footnoteref:12] [11: “o’zbekistonning yangi tarixi” iii kitob t.” sharq”2000 y s-52 ] [12: a’zamxo’jayev “turkiston muxtoriyati” t.” manaviyat “2000 y s-44 ] samarqandda bo’li b o’tgan viloyat syezdida ham kasbiy orti viloyatiga bo’lib o’tgan syezdlarida ham turkiston muxtoriyatiga qo’shilish va uni har doim har qanday hjolada qo’llab-quvvatlash masalasi ilgari surildi va shu borada bir qator qarorlar qabul qilindi. demak turkiston muxtoriyati o’z g’oyalari va maqsadlari bilan ko’pchilikka maqul kelganligi yuqoridagi malumotlardan ham bilib olishimiz mumkindir. milliy mtbuotda turkistonning marifatchilari siyosiy jamoat arboblari o’z maqolalarida muxtoriyatni tabrikladilar. ular orasida mahmudxo’ja behbudiy miormuhsin muhammad o’g’li abdulhamid cho’lpon, islom shoahmedov, munavvar qori va boshqalar bor …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi"

1709540406.docx turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi 1 1 turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi mundarija: 1. turkistonda muxtoriyat uchun kurash harakatining yuzaga kelishi 2. turkiston xalqining muxtoriyatchilik harakatiga xayrihohligi foydalanilgan adabiyotlar va manbalar ro’yxati turkistonda muxtoriyat uchun kurash harakatini yuzaga kelishi. 1917-yil boshlarida petrogratda bo’lib o’tgan voqealar ta’sirida turkistonda yangi jamiyat kurtaklarini shakllantirish uchun harakat boshlanib ketdi. turkistonga muxtoriyat maqomini berish g’oyasi nafaqat demokratik ziyolilar orasida hatto oddiy odamlar o’rtasida ham ommalashgan edi. 1917-yil mart aprel oylarida o’lkasining siyosiy uyg’onishida tub burilish davri bo’ldi. turkiston jadidlari mahmudxo’ja behbudiy, muna...

DOCX format, 32.8 KB. To download "turkiston muxtoriyatini xalq tomonidan kutib olinishi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston muxtoriyatini xalq to… DOCX Free download Telegram