o’rta asrlarda yevropa fani

PPTX 2.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1711653079.pptx /docprops/thumbnail.jpeg o’rta asrlarda yevropa fani o’rta asrlarda yevropa fani reja: ilk gumanizim davrida yevropda fan cherkovni fanga bo’lgan munosabati gumanizim davri olimlari va ularni jahon faniga qo’shgan hissasi. gumanizmning kelib chiqishi (falsafiy va intellektual harakat sifatida) xiv asr atrofida italiyada paydo bo'lgan va xvi asr davomida evropaning ko'p qismida tarqalib, ismlarning tug'ilishiga sabab bo'lganligi haqida tez-tez ta'kidlanadi. ular o'tmishni buzishga va haqiqiy deb hisoblangan narsalarni idrok etishning yangi usulini ochishga intilgan avangardlar edi. lotin tilidan kelib chiqqan atamaga kelsak insonparvarlik, 1808 yilda nemis ilohiyotchisi fridrix nietxammer (1766-1848) tomonidan klassik matnlarni tekshirishga yo'naltirilgan ta'limga murojaat qilish uchun berilgan. "gumanist" tushunchasi xvi asrdan boshlab universitet talabalari tomonidan til yoki adabiyotdan dars beradigan o'qituvchilarni tayinlash uchun ishlatilgan. shuni ta'kidlash kerakki, gumanizm nafaqat falsafiy ta'limot, balki o'qi pedagogika va insonning valorizatsiyasi bo'lgan ta'lim va adabiy tizim edi. biroq, uning shakllanishiga hissa qo'shgan voqealar noaniq yoki heterojendir, garchi uning rivojlanishi uchun asosiy uchta narsa …

hga qaratilgan rivojlanayotgan fan tili metaforizm va maxsus mazmunlilik bilan ajralib turardi va sintetik fikrlash hali sehrli amaliyotlardan, alkimyo, numerologiya va h.k.lardan xalos bo`lmadi. o`rta asrlar qadriyatlar tizimini rad etib, uyg`onish davri madaniyat namoyandalari o`zlarining vazifalarini qadimgi ideallarga qaytishda ko`rdilar. qadriyatlar tizimini tubdan o`zgartirish zarurati antik davrga bo`lgan qiziqishni aniqladi. o`zining miqyosida misli ko`rilmagan o`lchovga ega bo`lgan qadimiylik, odatda, adabiy tilda (qadimgi lotin tilida) va dramaturgiyada, haykaltaroshlikda, me`morchilikda va hokazolarda yangi shakllarni yaratish uchun ideal, universal ibrat namunasi, bitmas-tuganmas manba va haqiqiy qo`llanma bo`lib xizmat qildi. qadimgi g`oyalar nafaqat paydo bo`layotgan intellektual harakatlar bilan birga yashab, balki ular bilan chambarchas o`zaro aloqada bo`lib, natijada dunyoga yangi nuqtai nazar tug`ildi. qayta tiklangan antik davr o`ziga xos oyna edi, u orqali uyg`onish davri o`zini tanidi, an`anaviy xristian g`oyalari fonida o`ziga xosligini ochib berdi. yangi davr mazmunini tashkil etgan iqtisodiy va ijtimoiy-madaniy jarayonlar, qadimgi davrning yuksak ideallari va intellektual merosi italiyalik gumanistlar tomonidan …

ilinadi. haqiqatning yagona poydevori sifatida dunyo haqidagi o`z qarashlariga ishongan uyg`onish davri odami dinshunoslik me`yorlari va qadriyatlarining mutlaq ustuvorligidan xalos bo`ldi. uyg`onish madaniyatining ajralmas xususiyatlari qatorida qadimgi yunon demokratiyasi institutlari va o`rta asr ritsar kodi singari asrlar davomida omon qolgan va uyg`onish davri ramzi bo`lgan insonparvarlik edi. shuni ta`kidlash kerakki, "gumanizm" atamasining o`zi keyinchalik, ma`rifatparvarlik davrida paydo bo`lgan. xix asrda. uning ahamiyati nihoyat aniqlandi va u antik davrda va uyg`onish madaniyatida sodir bo`lgan ma`naviy jarayonlarni retrospektiv tavsiflash uchun ham keng qo`llanila boshlandi. uyg`onish davri gumanizmining muhim xususiyatlari inson aqliga ishonish va haqiqatni bilish va axloqiy bahoni shakllantirish masalalarida ilohiyot monopoliyasini inkor etish edi. gumanistlarning ideal kishisi - bu o`z kuchiga tayanadigan, tabiiy va ma`naviy tamoyillarni uyg`unlashtirgan, boshqa odamlar manfaati uchun xizmat qiladigan erkin ijodkor shaxs. xudo darajasiga ko`tarilgan odamda butun dunyo kuchga ega. uning hayoti qanchalik boy va boy bo`lsa, uning ma`naviy intilishlari qanchalik keng bo`lsa, u shunchalik har tomonlama …

y-siyosiy hayotdagi tarixiy siljishlar xiii-xiv asrlarga to`g`ri keldi. keyingi ikki asrda - shimoliy uyg`onish markazlari hisoblangan gollandiya, frantsiya, germaniya, angliya va g`arbiy evropaning boshqa mamlakatlarida uyg`onish davriga xos xususiyatlarning paydo bo`lishiga. belgilangan ikkita madaniyat markazidagi uyg`onish jarayoni xvi asr oxiriga qadar davom etdi. uyg`onish madaniyatining o`ziga xos turlari markaziy evropa mamlakatlarida, shu jumladan hamdo`stlik va buyuk litva knyazligida rivojlangan. italiya uyg`onish davri uchun iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy old shartlar. italiyada uyg`onish madaniyati shahar-shtatlarda paydo bo`lgan. ularning gullab-yashnashi iqtisodiy omillar bilan ta`minlandi: savdo va hunarmandchilik ishlab chiqarishi, bu erda o`z ishini va bo`sh vaqtini mustaqil ravishda tashkil etgan kishi munosib o`rin egalladi. yangi tsivilizatsiya haqiqati ijodiy faoliyat jarayonida takomillashgan shaxslarning ijodiy qobiliyatlarining misli ko`rilmagan namoyon bo`lishi uchun sharoit yaratdi. shaxsiyatning intellektual qobiliyatlarini rivojlantirish va ma`naviy dunyosini boyitishga qaratilgan tinimsiz sa`y-harakatlar, o`z shaxsiga bo`lgan qiziqish bilan ajralib turadigan yangi, noan`anaviy tipdagi shaxs shakllanishi yuz berdi. o`zining harakatlarini ehtiyotkorlik bilan hisobga olish va rejalashtirishga …

a`sir qilmadi, balki taxmin qilingan teng imkoniyatlar va nafaqat taqiqlamadi, balki hattoki shaxslardan boylikni oshirishga qaratilgan individual tashabbusni, mustaqil faoliyatni, korxonani ko`rsatishni talab qildi. uyg`onish madaniyatining ma`naviy manbalarini, albatta, qadimgi davrlardan izlash kerak, ammo o`rta asrlarning diniy, intellektual, badiiy tajribasi butunlay bekor qilinmadi. ma`lumki, italyan gumanistlari spekulyativ o`rta asr sxolastikasi va doktrinalar ilohiyotiga qarshi bosh ko`tarishgan. shunga qaramay, nasroniylik va cherkov jamiyatda muhim rol o`ynashda davom etganini ham unutmaslik kerak. uyg`onish davri va cherkov rahbarlari o`rtasidagi munosabatlar turli yo`llar bilan rivojlanib bordi; hamkorlik ba`zan ochiq qarama-qarshilikka yo`l ochib berdi. madaniyatning dunyoviy elementlarini rivojlantirib, ular yuksak va ma`naviyatli toifalarini tark etmadilar. aksincha, yuksaklikka intilish uyg`onish davri yozuvchilari va rassomlari uchun ohangni belgilab berdi. uyg`onish davri ateistik davr emas edi, lekin birinchi marta din va ilm-fan qarama-qarshiligini fosh qildi, diniy dunyoqarashning o`zini o`zgartirdi. uyg`onish davri g`oyalarini rivojlantirishning eng muhim sharti bu tabiatni ilmiy bilishga intilish edi, uning g`oyaviy asoslanishi ikkilamchi haqiqat ta`limotida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta asrlarda yevropa fani"

1711653079.pptx /docprops/thumbnail.jpeg o’rta asrlarda yevropa fani o’rta asrlarda yevropa fani reja: ilk gumanizim davrida yevropda fan cherkovni fanga bo’lgan munosabati gumanizim davri olimlari va ularni jahon faniga qo’shgan hissasi. gumanizmning kelib chiqishi (falsafiy va intellektual harakat sifatida) xiv asr atrofida italiyada paydo bo'lgan va xvi asr davomida evropaning ko'p qismida tarqalib, ismlarning tug'ilishiga sabab bo'lganligi haqida tez-tez ta'kidlanadi. ular o'tmishni buzishga va haqiqiy deb hisoblangan narsalarni idrok etishning yangi usulini ochishga intilgan avangardlar edi. lotin tilidan kelib chiqqan atamaga kelsak insonparvarlik, 1808 yilda nemis ilohiyotchisi fridrix nietxammer (1766-1848) tomonidan klassik matnlarni tekshirishga yo'naltirilgan ta'limga murojaat q...

PPTX format, 2.3 MB. To download "o’rta asrlarda yevropa fani", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta asrlarda yevropa fani PPTX Free download Telegram