xettlarda elchilar, choparlar va kotiblar

PPTX 665.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1711790608.pptx xettlarda elchilar, choparlar va kotiblar xettlar davlati tashqi siyosatida elchilar, choparlar, xabarchilik kabilar muhim rol oâynagan. diplomatik mazmundagi echilar va nomalarning muntazam almashinuvi, hukmdorlar oârtasidagi davriy uchrashuvlar aftidan oâsha paytlarda ikki davlat oârtasidagi munosabatlarning barqarorligidan (normalligidan) dalolat bergan. ayniqsa, bu holat biri vassal boâlib turgan davlat bilan boâlganda majburiy boâlgan. masalan, xett hukmdorining sunassuras va aziru bilan shartnomalarida ularning davriy ravishda xett hukmdori saroyiga tashrif buyurishi majburiy ekanligi belgilangan. va aksincha, dushmanlik holatida shaxsiy yoki elchilik orqali munosabatga kirishilmagan. ularning xattiga dushman boâlgan mamlakatlar bilan munosabat oârnatishlari taqiqlangan. masalan, muvatallining sunassuras bilan shartnomasida âsunassuras hech qachon oâz elchilarini xurritlarga yubormaydi va xurri mamlakatidan keladigan elchilarni oâzining mamlakatiga umuman qoâymaydiâ deyilgan edi xett davlati tarixida ham diplomatiya ning birinchi shakli boâlgan âad hoc (ad hok) diplomatiyasiâdan foydalanilgan. xett diplomatiyasida elchi mazmunini ifoda etuvchi bir qator tushunchalar qoâllanilgan. jumladan: lã¹temu (akkadcha. lã temi) â alansandu bilan shartnomada elchi sifatida tilgan olingan …

priâ â âchopar, elchi, xabarchiâ unvoniga ega mansabdor tilga olingan. aftidan, aynan ushbu elchi xettchada âhalugatallaâ (haluga â âxabarâ, ânomaâ) deb atalgan boâlsa kerak. arsava maktublariga koâra, bunday elchilar noma bitilgan lavhlarni bir hukmdordan boshqasiga yetkazib turgan. baâzan elchilarga nomani ogâzaki tarzda yetkazish vazifasi ham yuklangan. kartappu â shumercha âyem xaltasini tutgan kishiâ, âot jiloviâ maânolarini beruvchi âkir4.dabâ soâzidan kelib chiqqanligi koârsatiladi. baâzi olimlar uni âizvoshchiâ va âmaxsus choparâ deb tarjimaqilishadi. bundan tashqari, ushbu atama â(hayvon) haydovchi (yaâni choâpon)â tarzida ham tarjima qilingan. lãkartappuning birinchi galdagi vazifasi ot-aravalarni va yilqilarni nazorat qilish, podsho oilasiga va hukmdorning oâziga xizmat qilishdan iborat boâlgan. bu mansabga saroydagi iqtidorli kishilar orasidan sinchkovlik bilan tanlab olingan. vaqt oâtishi bilan bu mansab egalarining lavozim vazifasida oâzgarish kuzatilgan. mil.avv.xii asrda lãkartappular suriya davlatlari va xett saroyi oârtasidagi diplomatik munosabatlarni olib borgan. halugatallaning asosiy vazifasi xett davlati bilan boshqa davlat oârtasida aloqalarni taâminlashdan iborat boâlsa, lãkartappuning vazifasi undan …

avfsiz tarzda olib borilishini taâminlash, markaziy hokimiyat armiyasi ustidan nazoratni amalga oshirish uning vazifalari qatorida boâlgan. sag â lãsaglar lãkartappular kabi diplomatik aloqalarda muhim majburiyatlarni bajarganligini tadqiqotlar koârsatadi. lãsag kotiblik, ish boshqarish yoki lãkartappu kabilarning majburiyatlariga mos keladigan bir vazifani bajargan. xettcha mixxatli matnlarda palla ismli bir shaxsning lãsag, kotib va lãkartappu unvonlarning har uchalasi bilan birga kelganligini uchratish mumkin. xuddi shunga oâxshash shaklda mashhur anuvanzaning lãsag, kotib va nerikning sohibi sifatida tavsiflangan. dumu.lugal â akkadcha mar sh(å )arrining muqobili sifatida koârsatilib, âpodsho oâgâli, valiahd, shahzodaâ maânosini beradi. akkadchasi mar sh(å¡)arri boâlgan soâzning xettchasi nomaâlum. garchi mar sh(å¡)arrilarning bir qismi xett hukmdorlari xonadoni vakillari boâlishsada, lekin mixxatli xettcha matnlarda podsholik oilasiga mansub boâlmagan kishilarga ham ushbu vazifa yuklanganligini keltiriladi. markaziy boshqarma tomonidan mar sh(å¡)arri diplomatik va maâmuriy vakolatlar bilan suriya mintaqasiga yuborilgan. xett podsholari va ularning vassallari oârtasida elchilik vazifasini bajargan bu mulomizlarga ayni vaqtda boshqa vazifalar ham yuklanganligi maâlum. …

âz bilan aytganda âhukmdorning ogâziâ boâlgan. ular bu vazifani xettlarda nishonlanadigan koâplab bayramlarda ham bajarishgan. lã¹kas4e â xettcha luizzil, maxsus choparlar. yetib kelgan va oârganilgan xett diplomatik va rasmiy hujjatlari orqali ularning vakolatlari va majburiyatlari haqida aniq maâlumotlar olish imkoni boâlmagan. lekin nom sifatida uchraydi. âichki bino (vazirlik)â â xettcha ã.å ã. mana shu xett saroyi idorasi bilan bogâliq boâlgan mansabdorlarga ham diplomatik xarakterdagi muhim topshiriqlar yuklangan. ushbu vazirlikning bitta vakili suppiluliuma ining maxsus topshirigâini bajarganligi manbalarda keltiriladi. yaâni misr firâavnining bevasi xett hukmdori oâgâlini turmush oârtoqlikka soâragan vaqtida, ushbu xabarning haqiqatligini tekshirish uchun suppiluliuma i âichki vazirlik odamiâni â xattusasitisni misrga maxsus topshiriq bilan yuborgan. xett hukmdorining ishongan vakili boâlgan xattusasitis xattining misrdagi oâziga xos âfavqulotda va muxtor elchisiâ hisoblangan. bu maâlumotlar xett davlatida ham tashqi munosabatlarni yuritish tizimli bir shaklda yoâlga qoâyilganligini tasdiqlaydi. qadimgi sharq davlatlaridagi diplomatik amaliyotda hukmdor oâziga tortiq qilinayotgan boâlgâusi rafiqasining qandayligini koârish maqsadida elchi …

dor nomiga yuborilgan sovgâa-salom karvonini kuzatib bora olgan. koâp hollarda ultumatum, yoki talabnoma tarzidagi nomalarni boshqa davlat hukmdorlariga yetkazish elchilar hayoti uchun juda ayanchli yakunlangan. shuning uchun ayrim kelishuvlar bandlariga elchilarning immunitetlari ham qoâshilgan. masalan, sunassuras bilan imzolangan shartnomada quyidagicha keltiriladi: âagar quyosh sunnasurasga oâz elchilarini yuborsa, sunnassuras hech qanday nojoâya xatti-harakatlar qilmasin. u hech qachon jodu damlamasi yordamida unga qarshi harakat qilmasin. agar sunassuras quyoshga yo valiahdini, yo elchisini yuboradigan yoki oâzi shaxsan keladigan boâlsa, quyosh ham unga qarshi hech qanday nojoâya ishlarni amalga oshirmasin. u ham makr damlamasi yordamida unga qarshi harakat qilmasinâ. elchilarning hayoti daxlsizligi yana u oâz topshirigâini yetarli darajada toâliq amalga oshirolmaganda ham saqlanishi kafolatlanishi kerak boâlgan. sunassuras bilan erishilgan shartnoma shartiga asosan, u elchining lavhdagi noma mazmuniga mos keladigan ogâzaki xabariga ishonishi shart boâlgan, agar unday boâlmasa elchiga ishonmasligi mumkin boâlgan. xett diplomatik hujjatlaridagi maâlumotlarga tayanib, yana shuni aytish kerakki, ayrim muhim tashqi siyosiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xettlarda elchilar, choparlar va kotiblar"

1711790608.pptx xettlarda elchilar, choparlar va kotiblar xettlar davlati tashqi siyosatida elchilar, choparlar, xabarchilik kabilar muhim rol oâynagan. diplomatik mazmundagi echilar va nomalarning muntazam almashinuvi, hukmdorlar oârtasidagi davriy uchrashuvlar aftidan oâsha paytlarda ikki davlat oârtasidagi munosabatlarning barqarorligidan (normalligidan) dalolat bergan. ayniqsa, bu holat biri vassal boâlib turgan davlat bilan boâlganda majburiy boâlgan. masalan, xett hukmdorining sunassuras va aziru bilan shartnomalarida ularning davriy ravishda xett hukmdori saroyiga tashrif buyurishi majburiy ekanligi belgilangan. va aksincha, dushmanlik holatida shaxsiy yoki elchilik orqali munosabatga kirishilmagan. ularning xattiga dushman boâlgan mamlakatlar bilan munosabat oârna...

PPTX format, 665.5 KB. To download "xettlarda elchilar, choparlar va kotiblar", click the Telegram button on the left.

Tags: xettlarda elchilar, choparlar v… PPTX Free download Telegram