илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши

PPTX 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1717752182.pptx илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши режа: араблар истилоси ва ўрта осиё халкларининг истилочиларга қарши кураши тарихининг тарихшунослиги мусулмон уйгониш даври тарихий адабиётлари ва уларнинг ўрта осиё халқлари тарихини ўрганишдаги аҳамияти. манбалар таҳлили моддий маданият қуролларининг пайдо бўлиши инсонлар ҳаётига қанчалик катта таъсир кўрсатган бўлса, қўлёзма ва босма китобларнинг пайдо бўлиши ҳам инсоният маданияти тараққиётига шунчалар катта таъсир кўрсатди. турли тарихий даврларда, асрлар давомида вужудга келган қўлёзма китоблар инсон билимларининг асосий манбаи бўлиб келди, бу билимларнинг келгуси ривожини таъминлади. барча маданий жамиятларда китобларнинг қадри бебаҳо, айниқса шарқ қўлёзмаларининг барча шарқ халқларини ўзаро боғлаб, улар тилининг ривожига қўшган ҳиссалари беқиёсдир. аббосийлар даврига оид манба шарқ қўлёзмалари шарқ қўлёзма китоблари бир нечта оламшумул динларнинг авлоддан-авлодга ўтишига хизмат қилди, кўплаб диний ва этник силсилалар (системалар) нинг қонун-қоидаларини жаҳонга тарқатди, хуллас, жаҳон маданияти хазиналарининг умри боқийлиги, давомийлигини таъминлади. шарқ қўлёзмаларини ўрганиш ҳозирги олимларга шарқ халқларининг ўтмишдаги ҳаётининг …

рида - парфия давлати (милоддан аввалги i аср) ҳужжатлари, тупроққалъада (iii аср) хоразм давлати ҳужжатлари, муғ тогида "(самарқанд) сўғдиёна ҳужжатлари (vii аср) топилган. туркманистоннинг нисо шаҳри нисо шаҳри тупроққалъа тупроққалъа харабалари mugʻ qalʼa hujjatlari mugʻ qalʼa harobalaridan topilgan hujjatlar majmuidan iborat oʻziga xos arxiv qoldigʻi (milodiy 7-asr oxiri — 8-asr boshi). uning tarkibidagi jami 80 hujjatdan 74 tasi fanda shartli ravishda "milliy sugʻd yozuvi" yoki samarqand sugʻd yozuvi deb nomlangan yozuvda bitilgan. 3 ta hujjat xitoy yozuvida boʻlib, mazkur arxiv mazmuniga daxldor emas. xitoycha matn bitilgan qogʻozning orqa toza yuzasidan yozuv materiali sifatida foydalanilgan. 2 ta hujjat arab yozuvini kufa usulida bitilgan va arxiv mazmuniga aloqador. 1 ta hujjat teri yuzasiga qad. turk-runiy yozuvda bitilgan. hujjatlar bitilgan materiallar turlicha. 20 dan ortiqhujjat toldan kesilgan tayokchalarda, 20 dan ortiqroq hujjat oshlangan teri yuzasida va bir qancha hujjat xitoy qogʻozlarda yetib kelgan. mug’ qal’asi mugʻ qalʼa, qalʼai mugʻ — istehqom qalʼa harobasi …

ga moʻljallangan xoʻjalik va turar joy binolari majmuidan iborat qoʻsh qavatli inshoot qoldiklari namoyon boʻldi. yuzlab moddiy ashyoviy topilmalar bilan bir qatorda mugʻ qalʼa harobalarida sugʻd, qad. turkiy, xitoy va arab yozuvlari bilan bitilgan 80 ta hujjatdan iborat qad. arxiv qoʻlga kiritildi (yana q. mugʻ qalʼa hujjatlari). mugʻ qalʼa yozma yodgorliklarining guvoxdik berishicha, qalʼa arab istilosi davrida (722 y.) vayronaga aylantirilgan. mugʻ qalʼada panch (ilk oʻrta asr panjikenti) qokimi devashtich oʻz yaqinlari va arkoni davlati bilan qamal qilinib asir olingan, keyinchalik qatl etilgan. inshoot esa buzib tashlangan араб қўшиқчиси зиряб шоҳнома-фирдавсий бундан ташқари, ерлардан жуда кўплаб эпиграфик ёдгорликлар тошдаги битиклар, рўзғор буюмлари ва санъат асарлари топилган. урта осиё тарихидан далилий ашёларга бой маълумотларни ўрта асрда яшашган муаррих табарий асарларидан, шу асарнинг балъамий тузган форсча-тожикча нусхасидан, жаҳоншумул қомусий олим беруний асарларидан топишимиз мумкин. шу маънода ўрта асрнинг буюк шоири абулқосим фирдавсийнинг «шоҳнома» достони ҳам ибратлидир. беруний-фирдавсий-беруний табарийнинг қуръонга бaғишланган тақсири ва …

нглия) сақланмоқда. муаллиф бу китобни тугатолмай вафот этган. имом заҳабий бу китоб тўғрисида: “агар тугатилганда, тахминан юз жилдни ташкил этарди” – деб ёзган. имом ибн касир эса: “энг яхши китоблардан бири бўлиб, агар тугатилганда шу китобнинг ўзи кифоя қиларди”,– деган. 4. “ихтилоф ал-фуқаҳо” (фақиҳларда фиқҳ масалаларининг хилма-хиллиги) – уч минг саҳифадан иборат бўлиб, унда фиқҳ масалалари кенг баён қилинган. табарий асарлари 5. “ихтиёр мин ақвол ал-фуқаҳо” (фақиҳларнинг сўзларидан (раъйларидан) танлаб олинганлари) – бу китоб “ихтилоф ал-фуқаҳо” нинг давоми сифатида келтирилган. 6. “адаб ан-нуфус ал-жаййида вал ахлоқ ан-нафиса” (гўзал ахлоқ ва яхши нафснинг одоблари) – тўрт жилдан иборат бўлиб, муаллиф китобни тугатолмай вафот этган. 7. “адаб ал-қузот” (қозиларнинг одоби) – минг саҳифадан иборат бўлиб, қозилик қонун қоидалари ва қозилар одобига бағишланган. 8. “адаб ал-маносик” (ҳаж одоблари) – ҳаж қилиш тартиб-қоидалари ва одобларига бағишланган. табарий асарлари 9. “бастил-қовл фи аҳкам аш-шариъатил-ислом” (ислом шариъати ҳукмлариниг қисқача баёни) – имом заҳабий ал-фарғонийдан нақл қилиб …

илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши"

1717752182.pptx илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши режа: араблар истилоси ва ўрта осиё халкларининг истилочиларга қарши кураши тарихининг тарихшунослиги мусулмон уйгониш даври тарихий адабиётлари ва уларнинг ўрта осиё халқлари тарихини ўрганишдаги аҳамияти. манбалар таҳлили моддий маданият қуролларининг пайдо бўлиши инсонлар ҳаётига қанчалик катта таъсир кўрсатган бўлса, қўлёзма ва босма китобларнинг пайдо бўлиши ҳам инсоният маданияти тараққиётига шунчалар катта таъсир кўрсатди. турли тарихий даврларда, асрлар давомида вужудга келган қўлёзма китоблар инсон билимларининг асосий манбаи бўлиб келди, бу билимларнинг келгуси ривожини таъминлади. барча маданий жамиятларда китобларнинг қадри бебаҳо, айниқса шарқ қўлёзмаларининг...

Формат PPTX, 1,1 МБ. Чтобы скачать "илк ўрта асрларда тарихий билимларининг ривожланиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: илк ўрта асрларда тарихий билим… PPTX Бесплатная загрузка Telegram