xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi, turkistonda jadidchilik maktablari

PPTX 199,7 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1731582508.pptx xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi,turkistonda jadidchilik maktablari xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi,turkistonda jadidchilik maktablari 1) rossiya imperiyasining turkistonda maorif,fan va madaniyat sohasidagi siyosati. 2) jadidchilik harakatlarining vujudga kelish sabablari. 3) jadid maktablari haqida reja: turkiton o’lkasida maorif sohasi. chor rasiyasi bosqiniga qadar turkistonda keng tarmoqli xalq maorifi o‘choqlari: maktablar va madrasalar mavjud edi. istilochilar ularning faoliyati bilan tanishib, mustamlakachilikning bundan keyingi taqdiri uchun o‘sha maktab va madrasalarning g‘oyatda havfli ekanligini tushunib yetgandilar. shu bois chorizm o‘lkada ruslashtirish siyosatini ayni shu sohadan boshlab, bu soha bo‘yicha o‘z dasturini ishlab chiqadi. o‘sha ustamon pixini yorgan siyosatchi k.p.kaufman bu sohada ayniqsa jon kuydirib faoliyat ko‘rsatgandi. 1880 yilda imperiya davlat kengashida turkistondagi mahalliy aholi bolalarini ruslar bilan birgalikda o‘qitish masalasi ko‘rilganda turkiston aholisining “savdo-sotiq, dehqonchilikda suyagi qotganligi va yuvosh tabiati” ta’kidlanib, ularning “imperiyadagi boshqa musulmonlardan keskin ajralib turishlari” qayd qilinadi. davlat kengashining bu qarori kaufman tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. kaufman “ruslar va tuzemetslarning …

llarida kommunistik mafkura ta’siri ostida manqurtlik va qullarcha tobelik dunyoqarashida shakllangan mahalliy olimlar o‘z asarlarida chorizm davrida yuritilgan maorif, fan va madaniyat sohasidagi siyosatni ko‘pirtirib maqtadilar. rossiya bosqiniga qadar o‘lkadagi bu sohadagi ahvolni kamsitib yerga urdilar. ular 1897 yil o‘lkada savodli o‘zbeklar-1,6 foizni, qozoqlar-1 foizni, turkmanlar-0,7, qirg‘izlar-0,6 foizni tashkil etgan, aholining savodxonligi shundan keyingi yillarda ham oshmagan, o‘zbekistonda har 100 kishining 98 tasi savodsiz edi, deb keldilar. «o‘rta osiyo xalqlari inqilobgacha deyarli yoppasiga savodsiz edi. 1897 yili o‘zbeklarning atigi 1,9 foizi o‘qish va imzo chekishni bilardi . 1897 yilgi butunrossiya aholi ro‘yxatiga ko‘ra savodlilar o‘lkada 1,8 foizni tashkil etgan, ya’ni inqilobgacha turkiston deyarli yoppa savodsiz o‘lka edi». «o‘zbek xalqi deyarli yalpi savodsiz edi. savodlilar 1,5-2 protsentdan oshmasdi» kabi fikrlarni yozdilar, targ‘ib qiladilar. hatto ayrim olimlar vatanga, o‘z xalqiga xiyonat qilgan va bosqinchi rossiya hukmdorlari tomoniga o‘tgan saidazimboy singari savdogarlarni toshkentda o‘z uyida rus- tuzem maktabi oshdi deb osmonga ko‘tarib maqtaydilar. …

l buxoro amiri abdulahadxon ruxsati va moʻminxoʻja vobkendiy va gʻijduvonlik domla fozil saʼyharakati bilan dastlabki yangi usul maktabi ochildi. oʻzbekiston hududida keyingi yangi usul maktablarim. 1898-yil qoʻqonda salohiddin domla va samarqanddagi paxta zavodi huzurida tatar muallimlari tomonidan ochilgan (oʻzbeklar bu davrda bunday maktablarni "noʻgʻoy maktab" deb atagan). 1900-yildan boshlab toshkentda jadidchilik harakatining yirik namoyandasi munavvarqori abdurashidxonov, samarqandda abduqodir shukuriy (shakuriy) tashkil qilgan yangi usul maktablarim. ish boshlagan. bunday maktablar andijon va namanganda, xiva xonligida ham ochilgan. 1908-yil buxoroda a. burhonov tomonidan tashkil etilgan boshqa yangi usul maktabi koʻp oʻtmay yopib qoʻyilgan. yangi usul maktablarim.da maktabxonadagi yakka oʻqitish usulidan sinfda dars berish usuliga oʻtildi, sinflarda geogr. xaritalari, globus va boshqalar koʻrgazmali qoʻllanmalar paydo boʻldi. yangi usul maktablarim.da xatsavod bolalarning ona tilida tovush usuli — usuli savtiyaaa oʻrgatilgan. maktablar asosan 1— 4sinfdan iborat boshlangʻich maktablar boʻlgan. 1913/14 oʻquv yilidan ayrim joylarda 2 bosqichli tizim joriy qilina boshlandi. bu tizimdagi maktablar namuna maktablari …

i) oʻquvchilar qaysi millatdan boʻlsa, muallimlar ham shu millatdan boʻlishlari lozim degan qaror qabul qilindi . shu qaror asosida tatar muallimlari ishdan boʻshatilib, bir necha oʻnlab yangi usul maktablarim. yopib qoʻyildi. yangi usul maktablarim.ning biron joyda rasmiy tasdiqlangan yagona oʻquv rejasi, dasturi boʻlmagan. darslar muayyan maktab rahbari va muallimlari tomonidan tuzilgan oʻquv rejasi va darsliklar asositsa olib borilgan. mas, a. shukuriy oʻz maktabining 1 va 2 bosqich sinflari uchun oʻquv dasturi va rejasini behbudiy bilan birgalikda tuzgan. yangi usul maktablarim.da dunyoviy fanlar bilan bir qatorda diniy darslar ham oʻqitilgan. alifbe kitobi bilan "alifboyi qurʼoniy" ham oʻrgatila boshlangan . dunyoviy fanlardan fizika, kimyo, geom., arifmetika, geogr., ayrim maktablarda 4sinfdan rus tili ham oʻqitilgan. rus tilidan imtihonlar toshkentdagi 2 bosqichli rustuzem maktabida oʻtkazilgan va oʻquvchilar bilimi 5 balli tizim asosida baholangan. yangi usul maktablarim.da yuqori sinflar uchun fizika, kimyo, geom. kabi oʻquv fanlaridan oʻzbek tilida darslik, oʻquv qoʻllanmalari boʻlmagan. muallimlar bu fanlar …

xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi, turkistonda jadidchilik maktablari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi, turkistonda jadidchilik maktablari" haqida

1731582508.pptx xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi,turkistonda jadidchilik maktablari xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi,turkistonda jadidchilik maktablari 1) rossiya imperiyasining turkistonda maorif,fan va madaniyat sohasidagi siyosati. 2) jadidchilik harakatlarining vujudga kelish sabablari. 3) jadid maktablari haqida reja: turkiton o’lkasida maorif sohasi. chor rasiyasi bosqiniga qadar turkistonda keng tarmoqli xalq maorifi o‘choqlari: maktablar va madrasalar mavjud edi. istilochilar ularning faoliyati bilan tanishib, mustamlakachilikning bundan keyingi taqdiri uchun o‘sha maktab va madrasalarning g‘oyatda havfli ekanligini tushunib yetgandilar. shu bois chorizm o‘lkada ruslashtirish siyosatini ayni shu sohadan boshlab, bu soha bo‘yicha o‘z dasturini ishlab chiqad...

PPTX format, 199,7 KB. "xix-asr oxiri xx-asr boshlarida maorif tizimi, turkistonda jadidchilik maktablari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: xix-asr oxiri xx-asr boshlarida… PPTX Bepul yuklash Telegram