narshaxiyning “buxoro tarixi” asarida yer- suv munosabatlari

PPTX 659,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1746096062.pptx narshaxiyning âbuxoro tarixiâ asarida yer- suv munosabatlari reja: 1. asarni oârganilishi 2. buxoroda yer suv-munosabatlari 3. zarafshon daryosi haqida xulosa ðbu bakr muhammad ibn jaê¼far an-narshaxiy buxoro tðrixi buxoro tðrixi â«tarixi buxoroâ» (â«buxoro tarixiâ») â«ðxbori buxoroâ» (â«buxoro haqida xabarlarâ») â«tarixi narshaxiyâ» (â«narshaxiy tarixiâ») â«tahqiq ul-viloyatâ» (â«viloyat haqiqatini aniqlashâ» narshaxiyning âbuxoro tarixiâasarida quyidagicha ma`lumot keltiriladi: samarqand tomonida bir katta daryo borki, uni â«rudi mosafâ»â â«mosaf daryosiâ»1 deb ataydilar. bu daryoga koâp suv yigâilgan, u bir talay yerlarni yuvib-oâpirib, koâp loyqalarni surib kelgan va, natijada, bu botqoqliklar toâlib qolgan 1rudi mosaf-hozirgi zarafshon daryosi koâzda tutiladi buning sababi shuki, samarqand tomonidagi viloyatlarda togê¼larda qor erib, suvi (oqib kelib) oê¼sha joyga yigê¼ilib yotar edi. hozirda buxoro (oârnashgan) bu mavze, (ilgari) botqoqlik boê¼lib, uning baê¼zi yerlarini toâqayzor, daraxtzor va koâkalamzorlar tashkil etgan, ayrim joylari esa shunday boâlganki, biron hayvon ham oyoq qoê¼yishga joy topa olmagan. suv koâp oqib kela berdi, loyqalarni to bitik2 va …

ng vaqt oâtishi bilan odamlar yigâilishib imoratlar qurdilar. oâzbekiston tojiliston zarafshon daryosi dunyo ham jamiyatida ilk sivilizatsiyalar daryo va suv havzalari bo'yida vujudga keladi. masalan qadimgi misrda nil havzasi bo'yida, mesopatamiyada dajla va frot daryolari oraligâida, hindistonda hind va ganga daryolari bo'yida qadimgi aholi manzilgohlari, shahar-davlatlar vujudga kelgan. shu o'rinda buxoro vohasining shakllanishi, qadimgi aholi manzilgolari, qishloq va shaharlarning taraqqiy etishida zarafshon daryosining o'rni beqiyos hisoblanadi. shu sabali tarixchilar âbuxoro-zarafshon daryosining tuhfasiâ deb takidlaydi. sababi, qadimdan buxoro vohasining asosiy suv manbai zarafshon daryosi hisoblangan. shuning uchun ham buxoro vohasi uchun haqiqiy zar manbai bu â zarafshon daryosi edi. uning hozirgi nomi â«zarâ», yaâni oltin, â«afshonâ» â oquvchi, tarqatuvchi degan maânoni anglatadi. daryoning bunday atalishi oltin bilan bogâliq boâlmay, u oqib oâtayotgan hudud uchun suv oltinga teng hayot manbai, degan yondashuvdan olingani haqiqatga yaqin. markaziy osiyo tarixini oârgangan yirik olim s.tolstovning fikricha, bu daryoning nomi hind va eron xalqlariga mansub boâlgan, …

hqari, muzlik ustini vodiyning har ikkala yon- bagâridan uvalanib, yemirilib, qulab, yuvilib, urilib hamda shamol ta'sirida uchib tushgan mayda chang zarrachalaridan tortib, to ulkanligi uydek harsanglargacha egallab oladi. ularni morenalar deb atashadi. morenalar muzlik bilan birgalikda, goâyoki uni minib olgandek quyi tomon harakatlana boshlaydi. fasllar almashgan sari ustma-ust yoqqan qor va yangi qor ustiga qoângan yangi morenalarni koârish mumkin. bu jarayon shu tarzda davom etib, morenalar muzlikning badaniga tobora singib boraveradi. nihoyat, erish chegarasiga yetgach, suvga aylana boshlayotgan muz biz oâylagandek tarnovdagi sumalak kabi tiniq emas, balki oâsha loyqa oqimga aylanadi. zarafshon suvida amudaryo va sirâdaryoga nisbatan fosfor miqdori 1,5-2 marotaba koâp uchraydi. zarafshonning delta qismida tadqiqot olib borgan arxeologlar (akademik a.muhammadjonov rahbarligida) besh ming yil muqaddam u oâz suvini amudaryoga quygan, degan xulosaga keldilar. besh ming yil muqaddam emas, besh yuz yil muqaddam yashab oâtgan samarâqandlik tarixchi olim hofizu obroâ ham, koâhak suvi sernam yillari to jayhunga qadar yetar …

do boâlgan tuyatortar kanali daryoning oâng sohili boâylab paydo boâlgan sugâorma dehqonchilik uchun sarf boâla boshladi. hozirgi vaqtda eski anhor kanali orqali qashâqadaryo vohasi, panjakent tumani (tojikiston r.) ham bir qancha maydonlarni zarafshon suvi bilan sugâorishadi. bularning barchasi daryo suvining me'yoriy jihatdan kamayishiga katta ta'sir oâtkazadi. shahar â«qalê¼ayi dabusiyâ»4â â«dabusiy qalê¼asiâ» boê¼lib, shahar deb shuni atar edilar â«hamukâ» deb, buxoro tilida gavharga aytiladi, â«ketâ» esa â shahar, yaê¼ni hamuket â«hamuk â gavharning shahariâ» demakdir. buxoro tilida katta odamni â«hamukâ», yaê¼ni falonchi gavhar deydilar. 4qalê¼ayi dabusiy-oâzbekistondagi hozirgi ziyouddin temir yoâl stansiyasi yonida joylashgan bir qancha muddat oê¼tgandan keyin ðbruy (hukmdorlikda) ulgê¼ayib, shu viloyat (xalqi)ga zulm qilishga tutundi; xalq ortiq chiday olmadi, dehqonlar va boylar bu viloyatdan qochdilar hamda turkiston va taroz (yaqinida) bir shahar bino qilib uni hamuket deb atadilar, chunki buxorodan qochib ketgan toifaning raisi boê¼lmish bir katta dehqonning nomi hamuk edi; soê¼ngra buxoroda qolgan kishilar oê¼zlarining (qochib ketgan) sarkardalariga …

muketga odam yuborib, buxorodan qochib ketgan kishilarni xotin va bola-chaqalari bilaya buxoroga oldirib keldi va oâsha vaqtdayoq yana.: â«hamuketdan kelgan har bir kishi (amirning) yaqin kishilaridin boâladiâ» degan buyruq boâldi. buning sababi, kimki boy va katta dehqon boâlgan boâlsa buxorodan qochib ketgan, kambagâal va bechoralar esa buxoroda qolgan edilar. qochib ketgan kishilar qaytib kelgach, chorasiz (buxoroda) qolgan (kambagâal)lar ularga xizmatkor boâldilar buxoroga qaytib kelgan guruh orasida bir katta dehqon bor edi, u qadimiy dehqonzoda va koê¼proq daromadli yerlar uniki boê¼lganligidan uni â«buxorxudotâ» der edilar va (buxoroda qolganlarning) koê¼plari uning kadivarlari22 va xizmatkorlari edilar. 5mamostin-buxoro shahrining gâarbida joylashgan qishloq 6saqmatin âkiyinroq sumiton deb atalgan. bu qishloq shaharrud kanalining boâyida sheri qishvar buxoro shahristonini qurdi hamda mamostin5, saqmatin6 va farab qishloqlarini bino qildi. u yigirma yil podshoh boê¼lib turdi. undan keyin boê¼lgan boshqa podshoh iskajkat, shargê¼ va romtin qishloqlarini bino qildi, soê¼ngra faraxshiy qishlogê¼iga asos soldi. xitoy podshohining qizini kelin qilib buxoroga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "narshaxiyning “buxoro tarixi” asarida yer- suv munosabatlari"

1746096062.pptx narshaxiyning âbuxoro tarixiâ asarida yer- suv munosabatlari reja: 1. asarni oârganilishi 2. buxoroda yer suv-munosabatlari 3. zarafshon daryosi haqida xulosa ðbu bakr muhammad ibn jaê¼far an-narshaxiy buxoro tðrixi buxoro tðrixi â«tarixi buxoroâ» (â«buxoro tarixiâ») â«ðxbori buxoroâ» (â«buxoro haqida xabarlarâ») â«tarixi narshaxiyâ» (â«narshaxiy tarixiâ») â«tahqiq ul-viloyatâ» (â«viloyat haqiqatini aniqlashâ» narshaxiyning âbuxoro tarixiâasarida quyidagicha ma`lumot keltiriladi: samarqand tomonida bir katta daryo borki, uni â«rudi mosafâ»â â«mosaf daryosiâ»1 deb ataydilar. bu daryoga koâp suv yigâilgan, u bir talay yerlarni yuvib-oâpirib, koâp loyqalarni surib kelgan va, natijada, bu botqoqliklar toâlib qolgan 1rudi mosaf-hozirgi zarafshon daryosi...

Формат PPTX, 659,9 КБ. Чтобы скачать "narshaxiyning “buxoro tarixi” asarida yer- suv munosabatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: narshaxiyning “buxoro tarixi” a… PPTX Бесплатная загрузка Telegram