о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi

DOC 83,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663964393.doc 9% 17% 20% 1% 26% 1% 22% 4% шарқийосиёқояли тоғлар шимоли-қутбиймадреан ўртаер денгизиатлантика-шимоли-америка эрон-тўрончили-потогон о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi о‘simliklarni introduksiya qilish tarixi odamzod о‘simliklarni tanigan, undan foydalangan, ekib о‘stirgan davridan boshlanadi. kо‘pchilik olimlarning fikricha insonning introduksion faoliyati uning dehqonchilik bilan shug‘ullangan davrdan boshlangan. dehqonchilik bilan inson qariyb 10-14 ming yil ilgari shug‘ullana boshlagan. о‘rta osiyo xalqi о‘troq hayot kechirishi munosabati bilan qо‘shni davlatlar bilan savdo-sotiq ishlari olib borilishi natijasida har turdagi о‘simliklar ushbu hududga kirib kelgan. bu davr: о‘rta osiyoda vujudga kelib bо‘lgan davlatlar ya’ni baqtriya, sug‘diyona, xorazm, marg‘iyona (balx poytaxti) samarqand (eski nomi-maroqand) xorazm (xorazm vohasi va amudaryo sohili) va marv (marg‘iyona) sirasiga kiradi. eron podshosi kir va makedonskiylarni baqtriya va sug‘diyonani ishg‘ol qilishi natijasida rim va xitoy imperiyasi о‘rtasida tovar almashish va о‘zaro madaniy aloqalar bо‘yicha kengroq bog‘lanish paydo bо‘ldi. eramizdan oldingi ii va vi asrlarda xitoy, afg‘oniston va eron davlatlaridan keltirilgan daraxt va о‘simliklarni о‘sishi va …

llar urushi va boshqa kichik-kichik urushlar, о‘simliklarni yо‘qolib ketishiga sabab bо‘ldi. ix asrning о‘rtalaridan xi asrning boshlarida paxta va tut daraxtining о‘stirishni yо‘lga qо‘yilishi. ipak va paxtani davlatlararo tovar almashish mahsulotiga aylantirdi. о‘rta osiyoda ya’ni buxoro, xiva, qо‘qon xonligidagi о‘zaro nizolar, xonlar almashishi bular hammasi xо‘jalikni о‘sishiga halaqit beruvchi omil hisoblangan. biota, shaftoli, qora tut va oq tut , paxta, jо‘xori, kunjut, mosh, makkajо‘xori nо‘xat va boshqalar ruslarni о‘rta osiyo hududiga kirib kelishidan oldin о‘stirilgan. bu davrlardi xalq bular bilan cheklanib qolmagan. ular doim izlanib, manzarali о‘simliklarni boshqa mamlakatlardan olib kelib iqlimlashtirilgan.. ruslarning turkistonni ishg‘ol qilishi natijasida kolonizatorlarning kо‘chib kelishi munosabati bilan о‘simliklarning yangidan-yangi turlari kirib kelgan va iqlimlashtirilgan. turkiston о‘rmonchilik qaydnomalari, о‘zbekiston gidrometeorologiya instituti, toshkent arxivlaridan olingan ma’lumotlarga kо‘ra 1865-yilga kelib rus kolonizatorlari tomonidan о‘rta osiyoda juda katta hajmda introduksiya ishlari nikit, leningrad odessa penza tiflis botanika bog‘laridan olib kelingan о‘simliklar hisobiga bajarildi. bu davrda ushbu botanika bog‘larining tashkil …

tiklash ishlari turardi. ruslar о‘rta osiyo iqlimining quruq, nihoyatda issiqligini hisobga olib uy-joylarini atrofini soya qiluvchi daraxtlar ekishni boshlaganlar. ular temir yо‘llarini qurish bilan birga uning atroflariga har xil daraxtlar ekishib soya salqin sharoit yarata boshlashdi. arxiv materiallariga asosan 1875-yildan boshlab zarafshon okrugi bо‘yicha ommaviy introduksiya ishlari о‘tkazildi. shahar ma’muriyati chetdan daraxt va butasimon о‘simliklarning katta partiyasini olib kirishga ruxsat berdi. bu vaqtga kelib okrugda о‘rmonzorlarni kо‘paytirish va kо‘kalamzorlashtirish korxonalari paydo bо‘ldi. 1880 yil yana zarafshonda о‘rmon hо‘jaligi ishlari boshlanib, qayrag‘och, yong‘oq, archa, boyarishnik , bodom, о‘rik va boshqa ekzotik daraxtlar olib kelib ekildi. buning uchun chet eldan 48 pud о‘simlik urug‘i keltirildi. eng birinchi о‘rmon hо‘jaligi ishlari bagrina, omonqо‘ton, og‘alik qishloqlari atrofida ekish, sug‘orish ishlari olib borildi. 1880-yil 115 tanob yerga (bagrinada-70tanob, omonqо‘tonda-30 tanob, og‘alikda-15 tanob ) aylant, akatsiya, gledichiya ekildi. kо‘p qismi yaxshi о‘zlashtirilib iqlimlashdi, ancha qismi esa nobud bо‘ldi. omonqо‘ton sinov stansiyasida 1880-yildan 1898 yilga qadar 49 …

akatsiya, aylantus, yong‘oq, olma, nok daraxtlari ekishdi. bu daraxtlar iqlimlashib yaxshi natija berdi. 1910 yilga kelib 2ta pitomnik qoldi. chunki bu о‘rmonzorlarda iqlimlashish vujudga kelmagan, kо‘chatlar yо‘qolib ketgan. samarqand hududida 300 xil daraxtlar yovvoyi holda uchrab turadi. ularning 235 turi chetdan xususan 113 turi kavkaz, zakavkaze va lenkoran territoriyasidan keltirilgan. bu 235 turning katta qismi iqlimlashgan daraxtlar bо‘lib, ular to ruslar kelib joylashishidan oldin о‘sib iqlimlashgan va ular toshkent, samarqandda ekilgan. ushbu turlarning aksariyati farg‘ona viloyati, kaspiy bо‘yi , buxoro, xivagacha tarqalgan. о‘rta osiyo va о‘zbekistonda sinab kо‘rilgan avlodlardan oq akatsiya, gledichiya aylant daraxtlari yaxshi natija bergan. ular yaxshi iqlimlashib о‘sdi. sirdaryo viloyatida 1872-1883 yilda oq akatsiya, katalpa, klen, aylant, gledichiya, lipa, dub, qayrag‘och, yasen daraxtlari, omonqо‘ton, bagrina va og‘aliqda aylant, akatsiya, gledichiya, qayrag‘och ekib о‘stirildi. biroq ayrim sabablarga kо‘ra yuqorida kо‘rsatilgan о‘simliklarning katta qismi bizgacha yetib kelmagan. kichik urushlar sababli sharqdan g‘arbga qadar bо‘lgan yо‘llarning yopiqligi tufayli aloqa yо‘llarida, …

ok, pista, anor, kiparis va boshqalar. 1929 yil qattiq qishda aksariyat daraxtlar sovuqdan nobud bо‘ldi. 1923-yildan boshlab о‘rmon xо‘jaligi ishlari yana boshlangan. pitomniklar kengaytirilib, ekish ishlari yо‘lga qо‘yilgan. pitomniklarda yana akatsiya, gledichiya, klen, terak, qayrag‘och, maklyura, tut, ipak tut, yong‘oq mevali daraxtlari ekib yetishtirilgan. bu ishlar 1926-yilda tugatilgan. introduksiya ishlarini olib boorish uchun institut filiallari ochilib, botanik olimlar jalb qilingan. uzbekistonga uzga ulkalar florasiga mansub turli о‘simliklarni introduksiya qilishda о‘z fa botanika bog‘ining tashkil qilinishi katta ahamiyat kasb etdi. botanika bog‘iga qirim, kavkaz, yevropa, sibir mintaqasidan 39 oila 77 turkum 387 turga mansub daraxt va butalar introduksich qilindi. botanika bogining markaziy osiyo denndroflorasi kolleksiya maydonida shu kunga kadar 250 turga yakin butalar introduksiya kilingan. shu kungacha botanika bog‘ida saqlangan rosaceae, salicaceae,aceraceae, fagaceae oilasiga mansub daraxtlarning aksariyati 50-60 yoshni tashkil etadi. dorivor usimliklar maxalliy sharoitga introduksiya qilish va kupaytirish soxasida olib borilgan ilmiy tadqiqotlar 1 asrdan ortik tarixga ega. ekish uchun …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi"

1663964393.doc 9% 17% 20% 1% 26% 1% 22% 4% шарқийосиёқояли тоғлар шимоли-қутбиймадреан ўртаер денгизиатлантика-шимоли-америка эрон-тўрончили-потогон о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi о‘simliklarni introduksiya qilish tarixi odamzod о‘simliklarni tanigan, undan foydalangan, ekib о‘stirgan davridan boshlanadi. kо‘pchilik olimlarning fikricha insonning introduksion faoliyati uning dehqonchilik bilan shug‘ullangan davrdan boshlangan. dehqonchilik bilan inson qariyb 10-14 ming yil ilgari shug‘ullana boshlagan. о‘rta osiyo xalqi о‘troq hayot kechirishi munosabati bilan qо‘shni davlatlar bilan savdo-sotiq ishlari olib borilishi natijasida har turdagi о‘simliklar ushbu hududga kirib kelgan. bu davr: о‘rta osiyoda vujudga kelib bо‘lgan davlatlar ya’ni baqtriya, sug‘diyona, xorazm, ...

Формат DOC, 83,5 КБ. Чтобы скачать "о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: о‘zbekistonga о‘simliklarni iql… DOC Бесплатная загрузка Telegram