о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi

DOC 83,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663964393.doc ðâzbekistonga ð¾âsimliklarni iqlimlashtirish tarixi ðâsimliklarni introduksiya qilish tarixi odamzod ð¾âsimliklarni tanigan, undan foydalangan, ekib ð¾âstirgan davridan boshlanadi. kð¾âpchilik olimlarning fikricha insonning introduksion faoliyati uning dehqonchilik bilan shugâullangan davrdan boshlangan. dehqonchilik bilan inson qariyb 10-14 ming yil ilgari shugâullana boshlagan. ðârta osiyo xalqi ð¾âtroq hayot kechirishi munosabati bilan qð¾âshni davlatlar bilan savdo-sotiq ishlari olib borilishi natijasida har turdagi ð¾âsimliklar ushbu hududga kirib kelgan. bu davr: ðârta osiyoda vujudga kelib bð¾âlgan davlatlar yaâni baqtriya, sugâdiyona, xorazm, margâiyona (balx poytaxti) samarqand (eski nomi-maroqand) xorazm (xorazm vohasi va amudaryo sohili) va marv (margâiyona) sirasiga kiradi. eron podshosi kir va makedonskiylarni baqtriya va sugâdiyonani ishgâol qilishi natijasida rim va xitoy imperiyasi ð¾ârtasida tovar almashish va ð¾âzaro madaniy aloqalar bð¾âyicha kengroq bogâlanish paydo bð¾âldi. eramizdan oldingi ii va vi asrlarda xitoy, afgâoniston va eron davlatlaridan keltirilgan daraxt va ð¾âsimliklarni ð¾âsishi va saqlanib qolishiga bizning iqlim sharoitimizning qulayligi sabab bð¾âldi. bizning yurtimizga ajnabiy daraxtlarining keltirilishi aftidan …

qa kichik-kichik urushlar, ð¾âsimliklarni yð¾âqolib ketishiga sabab bð¾âldi. ix asrning ð¾ârtalaridan xi asrning boshlarida paxta va tut daraxtining ð¾âstirishni yð¾âlga qð¾âyilishi. ipak va paxtani davlatlararo tovar almashish mahsulotiga aylantirdi. ðârta osiyoda yaâni buxoro, xiva, qð¾âqon xonligidagi ð¾âzaro nizolar, xonlar almashishi bular hammasi xð¾âjalikni ð¾âsishiga halaqit beruvchi omil hisoblangan. biota, shaftoli, qora tut va oq tut , paxta, jð¾âxori, kunjut, mosh, makkajð¾âxori nð¾âxat va boshqalar ruslarni ðârta osiyo hududiga kirib kelishidan oldin ð¾âstirilgan. bu davrlardi xalq bular bilan cheklanib qolmagan. ular doim izlanib, manzarali ð¾âsimliklarni boshqa mamlakatlardan olib kelib iqlimlashtirilgan.. ruslarning turkistonni ishgâol qilishi natijasida kolonizatorlarning kð¾âchib kelishi munosabati bilan ð¾âsimliklarning yangidan-yangi turlari kirib kelgan va iqlimlashtirilgan. turkiston ð¾ârmonchilik qaydnomalari, ðâzbekiston gidrometeorologiya instituti, toshkent arxivlaridan olingan maâlumotlarga kð¾âra 1865-yilga kelib rus kolonizatorlari tomonidan ðârta osiyoda juda katta hajmda introduksiya ishlari nikit, leningrad odessa penza tiflis botanika bogâlaridan olib kelingan ð¾âsimliklar hisobiga bajarildi. bu davrda ushbu botanika bogâlarining tashkil etilganligiga 20-60 yil …

lzarb masala: ð¾ârmonzorlarni saqlab qolish va kengaytirish, shahar kð¾âchalarini kð¾âkalamzorlashtirish va tiklash ishlari turardi. ruslar ðârta osiyo iqlimining quruq, nihoyatda issiqligini hisobga olib uy-joylarini atrofini soya qiluvchi daraxtlar ekishni boshlaganlar. ular temir yð¾âllarini qurish bilan birga uning atroflariga har xil daraxtlar ekishib soya salqin sharoit yarata boshlashdi. arxiv materiallariga asosan 1875-yildan boshlab zarafshon okrugi bð¾âyicha ommaviy introduksiya ishlari ð¾âtkazildi. shahar maâmuriyati chetdan daraxt va butasimon ð¾âsimliklarning katta partiyasini olib kirishga ruxsat berdi. bu vaqtga kelib okrugda ð¾ârmonzorlarni kð¾âpaytirish va kð¾âkalamzorlashtirish korxonalari paydo bð¾âldi. 1880 yil yana zarafshonda ð¾ârmon hð¾âjaligi ishlari boshlanib, qayragâoch, yongâoq, archa, boyarishnik , bodom, ð¾ârik va boshqa ekzotik daraxtlar olib kelib ekildi. buning uchun chet eldan 48 pud ð¾âsimlik urugâi keltirildi. eng birinchi ð¾ârmon hð¾âjaligi ishlari bagrina, omonqð¾âton, ogâalik qishloqlari atrofida ekish, sugâorish ishlari olib borildi. 1880-yil 115 tanob yerga (bagrinada-70tanob, omonqð¾âtonda-30 tanob, ogâalikda-15 tanob ) aylant, akatsiya, gledichiya ekildi. kð¾âp qismi yaxshi ð¾âzlashtirilib iqlimlashdi, ancha qismi …

arda ham kð¾âchatlar ekildi. margâlonda shu yili ulkan pitomnik ochildi. 1894 yili fargâona viloyatida margâilon uezdida togâ-ð¾ârmon, meliorativ ishlari boshlanib unga ð¾ârmonshunos ottendorf rahbarlik qildi. ular oq akatsiya, aylantus, yongâoq, olma, nok daraxtlari ekishdi. bu daraxtlar iqlimlashib yaxshi natija berdi. 1910 yilga kelib 2ta pitomnik qoldi. chunki bu ð¾ârmonzorlarda iqlimlashish vujudga kelmagan, kð¾âchatlar yð¾âqolib ketgan. samarqand hududida 300 xil daraxtlar yovvoyi holda uchrab turadi. ularning 235 turi chetdan xususan 113 turi kavkaz, zakavkaze va lenkoran territoriyasidan keltirilgan. bu 235 turning katta qismi iqlimlashgan daraxtlar bð¾âlib, ular to ruslar kelib joylashishidan oldin ð¾âsib iqlimlashgan va ular toshkent, samarqandda ekilgan. ushbu turlarning aksariyati fargâona viloyati, kaspiy bð¾âyi , buxoro, xivagacha tarqalgan. ðârta osiyo va ðâzbekistonda sinab kð¾ârilgan avlodlardan oq akatsiya, gledichiya aylant daraxtlari yaxshi natija bergan. ular yaxshi iqlimlashib ð¾âsdi. sirdaryo viloyatida 1872-1883 yilda oq akatsiya, katalpa, klen, aylant, gledichiya, lipa, dub, qayragâoch, yasen daraxtlari, omonqð¾âton, bagrina va ogâaliqda aylant, akatsiya, gledichiya, …

dan-kam uchrovchi daraxtlar piramidali va gorizontal kiparis, ot kashtan, shoyi akatsiya, lomonos, beresklet, bunduk, oddiy plyum, kelreyteriya, magnoliya, magoniya, meliya, pista, anor, dub, smorodina, malina, namatak, maymunjon, buzina, lipa, glisiniya, zizifus, uzum ,atirgil, ð¾ârik, shaftoli, olxð¾âri, olcha, olma, nok, pista, anor, kiparis va boshqalar. 1929 yil qattiq qishda aksariyat daraxtlar sovuqdan nobud bð¾âldi. 1923-yildan boshlab ð¾ârmon xð¾âjaligi ishlari yana boshlangan. pitomniklar kengaytirilib, ekish ishlari yð¾âlga qð¾âyilgan. pitomniklarda yana akatsiya, gledichiya, klen, terak, qayragâoch, maklyura, tut, ipak tut, yongâoq mevali daraxtlari ekib yetishtirilgan. bu ishlar 1926-yilda tugatilgan. introduksiya ishlarini olib boorish uchun institut filiallari ochilib, botanik olimlar jalb qilingan. uzbekistonga uzga ulkalar florasiga mansub turli ð¾âsimliklarni introduksiya qilishda ðâz fa botanika bogâining tashkil qilinishi katta ahamiyat kasb etdi. botanika bogâiga qirim, kavkaz, yevropa, sibir mintaqasidan 39 oila 77 turkum 387 turga mansub daraxt va butalar introduksich qilindi. botanika bogining markaziy osiyo denndroflorasi kolleksiya maydonida shu kunga kadar 250 turga yakin butalar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi"

1663964393.doc ðâzbekistonga ð¾âsimliklarni iqlimlashtirish tarixi ðâsimliklarni introduksiya qilish tarixi odamzod ð¾âsimliklarni tanigan, undan foydalangan, ekib ð¾âstirgan davridan boshlanadi. kð¾âpchilik olimlarning fikricha insonning introduksion faoliyati uning dehqonchilik bilan shugâullangan davrdan boshlangan. dehqonchilik bilan inson qariyb 10-14 ming yil ilgari shugâullana boshlagan. ðârta osiyo xalqi ð¾âtroq hayot kechirishi munosabati bilan qð¾âshni davlatlar bilan savdo-sotiq ishlari olib borilishi natijasida har turdagi ð¾âsimliklar ushbu hududga kirib kelgan. bu davr: ðârta osiyoda vujudga kelib bð¾âlgan davlatlar yaâni baqtriya, sugâdiyona, xorazm, margâiyona (balx poytaxti) samarqand (eski nomi-maroqand) xorazm (xorazm vohasi va amuda...

Формат DOC, 83,5 КБ. Чтобы скачать "о‘zbekistonga о‘simliklarni iqlimlashtirish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: о‘zbekistonga о‘simliklarni iql… DOC Бесплатная загрузка Telegram