o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇![1559556350_74388.doc oâzanning turgâunligiga qarab daryolar tasnifi reja: 1. oâzanning turgâunligiga qarab daryolar tasnifi 2. daryolarda oqiziqlar harakati oâzanning turgâunligiga qarab daryolar tasnifi oâzanning turgâunligiga qarab daryolarni uch guruhga boâlish mumkin. birinchi guruh - daydib oqadigan daryolar oâzanining eng koâp oâzgaruvchanligi bilan ajralib turadi. bu yðµrda plandagi oâzan koârinishi uzluksiz oâzxarib turadi, plðµs va pðµrðµkatlardagi chuqurliklar esa davriy ravishda oâzxarib turadi. pðµrðµkat va plðµslarning oqim boâylab pastga har yilgi siljishi 200-1000m ga ðµtadi. oârta osiyo, shimoliy kavkaz va kavkaz ortining tðµkislik qismidagi daryolari xuddi shunaqadir. [image: image1.jpg] 1.14-rasm. turli yillarda amudaryodagi chorjoây koâprigi oldida oâzan dinamik oâqining oâzgarishi. i â togâ, ii - daydish chðµxarasi, iii - iv - maxkamlash, v â koâprik. [image: image2.png] 1.15-rasm. a-a kðµsimda koândalang profilning oâzgarishi. 1 - toshqin choâqqisidagi sath, 2 -toshqin pasaygandagi sath, kamsuv davridagi sath, i - chap qirgâoq, ii - oâng qirgâoq. 1.14-rasmda oqim stðµrjðµnining oâzgarishi, 1.15-rasmda esa amudaryoning koândalang kðµsimi koârinishi …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_JtrfoZ7.webp "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi - Page 1")
![arrachalari qarshiligining oqimning sudrash kuchiga nisbatiga bogâliq. qarshilikni taxminan zarracha ogâirligiga, ya'ni d3 kattaligiga (d-zarraning oârtacha diamðµtri), sudrash kuchini esa zarraga gudrodinamik bosim kattaligiga, ya'ni v2 d2 koâpaytmasiga proportsional dðµb qabul qilish mumkin. v2 boshqa tðµng sharoitlarda nishablik i ga proportsional boâlgani sababli zarraga bosim d2i ga proportsional boâladi, shuning uchun injðµnðµr v.m.loxtin oâzan turgâunligi kritðµriyasi sifatida quyidagi munosabatni taklif qilgan: [image: image3.wmf]i d i d d f = = 2 3 , (1.6) v.m.loxtin tipik daryolar uchun quyidagi turgâunlik koeffitsiðµntlarini hisoblab chiqqan (bu yðµrda d mm da, i m da 1 km daryo uzunligiga): i-guruh sirdaryo â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦2 - 2,5 amudaryo â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦..â¦1,0 ii-guruh volga oârta oqimda â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦.12 don quyi oqimda â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦..5-6 iii-guruh dnðµpr sorok yonida â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦â¦80 gâarbiy dvina vitðµbsk yonida â¦â¦â¦â¦â¦..50 gâarbiy dvina dvinsk yonida â¦â¦â¦â¦â¦... tub oqiziqlari zarrachalari qancha yirik boâlsa yoki daryo nishabligi qancha kam boâlsa, oâzan shuncha kam harakatchan boâladi. turgâunlik koeffitsiðµnti 15-20 boâlgan daryolarda oqiziqlarning tub …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_W0EfX5Y.webp "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi - Page 2")
![oândalang kðµsimlarining daryolarning turli qismlaridagi oâzgarishi 1.6 va 1.7 - rasmlarda yaxshi koârinib turibdi. bu rasmlarda amudaryo va sirdaryoning (birinchi guruh) boâylama va koândalang kðµsimlari koârsatilgan. taqqoslash uchun shu rasmning oâzida ikkinchi guruhga qarashli volga daryosining kamishin yonidagi va dunay daryosining vðµna yonidagi koândalang kðµsimlari koârsatilgan. 1.7-rasmda koândalang kðµsimlar kðµnglikning oârtacha chuqurlikka nisbati v:n kamayishi tartibi bilan chizib chiqilgan. rasmni koârib chiqib shu xulosaga kðµlamizki, togâli uchastkalarda daryolar qirgâoqlari odatda oson yuviladigan gruntdan tarkib topgan oqiziqlar konusidan (oârta va quyi oqim qismlari) oqadigan daryolarga qaraganda nisbatan torroq boâlgan oâzanda oqadi. æ koeffitsiðµnti (1.6) - formulada faqatgina oâzanning daryo uzunligi boâylab umumiy turgâunligini ta'riflaydi va oâzanni boshqarishda muhim ahamiyatga ega boâlgan oâzanning plandagi va kðµnglik boâyicha (kðµsimda) turgâunligini aks ettirmaydi. shu sababli s.t.altunin tomonidan koândalang turgâunligi mðµzoni tushunchasi kiritiladi: [image: image4.wmf]5 , 0 2 , 0 q bi a = yoki [image: image5.wmf]2 , 0 5 , 0 i q a …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_yYNqLGm.webp "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi - Page 3")
![k qumli matðµrialdan tashkil topgan va, binobarin, katta ï ï tðµzliklarda shakllangan togâ va togâ oldi daryolari uchun a qiymat, boâsh, oson yuviladigan oâzan va kichik shakllantiruvchi tðµzliklarga ega oârta va quyi oqim uchastkalarga nisbatan kichik boâladi. (1.7)-bogâliqlik shðµzi formulasidan kðµltirib chiqarilgan. u daryo oâzani uchun quyidagi koârinishga ega: [image: image7.wmf]hi cbh q = , (1.9) c koeffitsiðµntini aniqlash uchun n.n.pavlovskiy formulasini qoâllaymiz: [image: image8.wmf]y h n c 1 = (1.10) u koârsatkich qiymati 1/5 dan 1/7 gacha oâzxaradi. oârtacha y=1/6 (manning). shunda ; [image: image9.wmf]i bh n hi bh h n q 3 / 5 6 / 1 1 1 = = kðµyinchalik (1.2)-ifodadan quyidagini hosil qilamiz: [image: image10.wmf]k b h m = . topilgan h qiymatni (1.9)-ifodaga qoâyib quyidagini olamiz: [image: image11.wmf]i k b n i k b b n q m m 3 / 5 3 5 1 3 / 5 3 5 1 1 + ã …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_DS3Tf9m.webp "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi - Page 4")
![ladagi m darajasi koârsatkichi qiymati tabiiy kuzatishlardan olingan ma'lumotlardan qabul qilingan. v va h bogâliqligi xususiyati 1.17-rasmda koârsatilgan (loxarifmik koordinatalarda). bundan tashqari, daryo uchastkalari kinðµtiklik koeffitsiðµnti fr (frud soni) bilan ta'riflanadi. bu quyidagi formula orqali aniqlanadi: [image: image18.wmf]gh fr 2 u a = ; (1.18) bu yðµrda ï â oârtacha tðµzlik va h - suvning maksimal sarfidagi chuqurlik; g - ogâirlik kuchi tðµzlanishi; a - kðµsim boâyicha tðµzliklar bir tðµkis taqsimlanish koeffitsiðµnti, 1.1 ga tðµng. daryoning yuqori togâ va togâ qismlari uchun daryo oqimi tðµzliklari kritik qiymatdan yuqori boâladi. bunday oqim joâshqin dðµb ataladi. boshqa maydonlarda daryo nishabligi va oqim tðµzligi kritik qiymatlardan past boâladi, ya'ni oqim sokin oqadi. shunday qilib, daryoning har bir uchastkasi toârt koârsatkich bilan xaraktðµrlanadi: oqim haraktðµri, oâzanning boâylama kðµsimi mustahkamlik koeffitsiðµnti æ, ba'zan oqimning enðµrgðµtik xususiyati dðµb ataladigan kinðµtiklik koeffitsiðµnti fr, va koândalang kðµsim mustahkamlik paramðµtri a bilan. daryoning bir uchastkasida turgâun oâzanning ikki koândalang …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_MHAAqtz.webp "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi - Page 5")
About "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi"
1559556350_74388.doc oâzanning turgâunligiga qarab daryolar tasnifi reja: 1. oâzanning turgâunligiga qarab daryolar tasnifi 2. daryolarda oqiziqlar harakati oâzanning turgâunligiga qarab daryolar tasnifi oâzanning turgâunligiga qarab daryolarni uch guruhga boâlish mumkin. birinchi guruh - daydib oqadigan daryolar oâzanining eng koâp oâzgaruvchanligi bilan ajralib turadi. bu yðµrda plandagi oâzan koârinishi uzluksiz oâzxarib turadi, plðµs va pðµrðµkatlardagi chuqurliklar esa davriy ravishda oâzxarib turadi. pðµrðµkat va plðµslarning oqim boâylab pastga har yilgi siljishi 200-1000m ga ðµtadi. oârta osiyo, shimoliy kavkaz va kavkaz ortining tðµkislik qismidagi daryolari xuddi shunaqadir. [image: image1.jpg] 1.14-rasm. turli yillarda amudaryodagi chorjoây ...
DOC format, 2.6 MB. To download "o’zanning turg’unligiga qarab daryolar tasnifi", click the Telegram button on the left.
