o’zan oqimi dinamikasi fan sifatida

DOC 51,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1572346147.doc oâzan oqimi dinamikasi fan sifatida reja: 1. gidrotðµxnika qurilishidagi oârni va moxiyati 2. fanning maqsadi va vazifalari gidrotðµxnika qurilishidagi oârni va moxiyati mamlakatimizning iqtisodiy yuksalishi suv xoâjaligining, mðµlioratsiya va gidrotðµxnikaning bundan kðµyingi rivojlanishi bilan chambarchas bogâliqdir. shu sababli rðµspublikamizda yðµr va suv rðµsurslaridan samarali foydalanishga, gidrotðµxnika inshootlari xavfsizligi, yðµrlarning mðµliorativ xolatini yaxshilashga e'tibor qaratilmoqda. rðµspublikada â«suv va suvdan foydalanishâ», â«gidrotðµxnika inshootlari xavfsizligi va ishonchli ishlashiâ» toâgrisidagi qarorlarning qabul qilinishi fikrimizning dalilidir. gidrotðµxnika - tðµxnika fanlarining bir sohasi boâlib, suv rðµsurslari (daryo, koâl, dðµngiz, okðµan, yðµr osti va atmosfðµra suvlari)dan xalq xoâjaligi ehtiyojlari uchun foydalanish va suv kðµltiradigan zararlarga qarshi kurashish hamda shu maqsadlar uchun ishlatiladigan gidrotðµxnika inshootlarini loyihalash va qurish masalalari bilan shugâullanadigan fan. gidrotðµxnika qurilishi bilan qamrab olingan xalq xoâjaligining tarmoqlari koâp sonli va kðµngdir. shu jumladan - zax qochirish, sugorish, suv ta'minoti, suv transporti, suv enðµrgiyasidan foydalanish (gidroenðµrgðµtika), baliqchilik, suv toshqini va qirgoqlarni himoya qilish, mudofaa inshootlari …

ri miloddan 4400 yil oldin, gollandiyada miloddan 2 ming yil oldin toshqinga qarshi dambalar, xorazmda miloddan oldin vi-iii asrlarda daryodan suv olish inshootlari, sugâorish tarmoqlari, toâgonlar qurilgani ma'lum. zarafshon vodiysida viii asrda sugorish kanallari, hozirgi â«birinchi mayâ» suv olish inshooti oârnida esa toâgon qurilganligi arab tarixchisi ibn-xaukal asarlarida kðµltirilgan. fargâona kanali samarqandni, shoxrud kanali buxoroni suv bilan ta'minlagan. shosh yurtida (toshkðµnt atrofi) 50 dan ortiq aholi yashaydigan joylarda katta kanallar mavjudligi yunon tarixchilari tomonidan yozib qoldirilgan. fargona vodiysida xvi-xvii asrlarda katta sugâorish kanallari qurilgan. xix asr boshlarida faqat amudaryoning pastki qismida suvni balandlikka koâtarib bðµruvchi 60000 dan ortiqchiqirlar mavjud boâlgan. bizning vaqtimizgacha saqlanib kðµlgan zax, iskandar, boâzsuv, salar, xon, polvon, shovot, hazavot, darqom, norpay va shumanay kanallari, xon va abdullaxon toâgonlari, oâzbðµkiston hududida 1,6-1,8 mln. gðµktar sugâoriladigan ekin maydonlari maydonlarimavjudligi oâtgan tariximizda gidrotðµxnika qurilishining kðµng koâlamiga yorqin misoldir. sharqning ulugâ allomasi ahmad al-fargoniy nil daryosining suvini oâlchaydigan astronomik asbob â«miqyos …

i. hasan 134 yoshida gusar dashtida suv chiqarish rðµjasini tuzadi, 390 sajðµn uzunlikda koriz qazib, 800 tanob yangi yðµrlarni oâzlashtiradi. chor rossiyasi tomonidan oârta osiyoni qoâshib olinishi (1865) va uni xom ashyo bazasiga (asosan paxtachilik) aylantirilishi gidrotðµxnika sohasini rivojlantirishni talab qilardi, chunki asosiy hosil sugorma dðµhqonchilikdan olinardi. shu sababli oârta osiyoga oâz tarkibida gidrotðµxniklar boâlgan koâp sonli ekspðµditsiyalar uyushtirildi. bu ekspðµditsiyalar natijasi sifatida amudaryo suvini kaspiy dðµngiziga quydirish, mirzachoâlni va qarshi choâlini sugorish, fargona, zarafshon va chuy vodiylarini sugâorish, kanallar, suv olish inshootlari, suv omboralirini qurish loyihalari yuzaga kðµldi kðµlajakda gidrotðµxnika qurilishini amalga oshirish oâzan shaklini va oqim rðµjimini gidrotðµxnika inshootlari qurilishidan kðµyingi xolatini tashkil qilishni talab qiladi. inshoot yuqori bðµtida suv sathining koâtarilishi, oqiziqlarning choâkishi natijasida pðµrðµkat (daryoning sayoz joyi) va plyos(daryoning bir qayrilishdan ikkinchi qayrilishgacha boâlgan qismi)larning oâzgarishi va yangidan paydo boâladi.pastki bðµtida oâzanning umumiy va mahalliydðµformatsiyasi yuz bðµradi. bu esa toâgonsiz suv olish inshootlari oldida napor (suvning …

i bashorat oâzan oqim dinamikasi fanining asosiy amaliy vazifalaridan biri hisoblanadi. inshootlar ekspluatatsiyasi davrida qiyinchiliklar nafaqat maksimal toshqin davrida, yillik toshqinlar mavjudligi oâtgan tariximizda gidrotðµxnika qurilishining kðµng koâlamiga yorqin misoldir. fanning maqsadi va vazifalari oâzandagi tabiiy jarayonni, oâzan oqimining gidravlik tartibotini, daryoda gidrotehnika inshootlari qurilishi natijasida oâzanda boâladigan tabiiy jarayonlarni, dðµformatsiyalarni oârganadigan, gidrotðµxnika fanining bir sohasiga oâzan oqimi dinamikasi dðµyiladi. gidrotðµxnika inshootlarini loyihalovchilar, ulardan foydalanuvchilar hamda quruvchilar oâzanda boâladigan tabiiy jarayonlar va inshoot qurilishi natijasida bu jarayondagi oâzgarishlar toâgrisida toâliq tasavvurga ega boâlishlari lozim. gidravlikadan farqli ravishda fanda dðµformatsiyalanadigan oâzan, oqiziqlarga boy boâlgan oqim oârganiladi. tabiiy sharoitda oâzanning uzluksiz dðµformatsiyasi kuzatiladi, bu dðµformatsiya oâz navbatida oâzan gidravlik qarshiligi va tðµzlik rðµjimining oâzgarishiga olib kðµladi. tðµzlik maydonining asosiy tðµnglamalari, ularni yðµchish, oqim planini qurish usullari koârib chiqiladi. daryolarning asosiy xaraktðµristikalari, ulardagi oqiziqlar tartiboti, harakat nazariyalari, oqiziqlar miqdori toâgrisida, sðµl oqimlari shakllanishi va oqimning asosiy paramðµtrlari toâgrisida ma'lumotlar koârib chiqiladi. oâzanlarning tðµkislikda …

s. 3. ilixting g. tðµoriya pogranichnogo sloya. nauka, m,1974, 711s. 4. lðµvi i.i. dvijðµniðµ rðµchno`x potokov v nijno`x bðµfax gidrotðµxnichðµskix soorujðµniy. gosenðµrgoizdat, 1955.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zan oqimi dinamikasi fan sifatida"

1572346147.doc oâzan oqimi dinamikasi fan sifatida reja: 1. gidrotðµxnika qurilishidagi oârni va moxiyati 2. fanning maqsadi va vazifalari gidrotðµxnika qurilishidagi oârni va moxiyati mamlakatimizning iqtisodiy yuksalishi suv xoâjaligining, mðµlioratsiya va gidrotðµxnikaning bundan kðµyingi rivojlanishi bilan chambarchas bogâliqdir. shu sababli rðµspublikamizda yðµr va suv rðµsurslaridan samarali foydalanishga, gidrotðµxnika inshootlari xavfsizligi, yðµrlarning mðµliorativ xolatini yaxshilashga e'tibor qaratilmoqda. rðµspublikada â«suv va suvdan foydalanishâ», â«gidrotðµxnika inshootlari xavfsizligi va ishonchli ishlashiâ» toâgrisidagi qarorlarning qabul qilinishi fikrimizning dalilidir. gidrotðµxnika - tðµxnika fanlarining bir sohasi boâlib, suv rðµsurslari (daryo, koâl, ...

Формат DOC, 51,5 КБ. Чтобы скачать "o’zan oqimi dinamikasi fan sifatida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zan oqimi dinamikasi fan sifa… DOC Бесплатная загрузка Telegram