балиқларни ўтказиб юборувчи ва ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш

DOC 228,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1572346537.doc балиқларни ўтказиб юборувчи ва ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш режа: 1. балиқларнинг хатти-ҳаракати қонуниятлари 2. балиқ ўтказувчи шлюздан фойдаланилиши технологик схемаси ва бошқа балиқ ўтказувчи иншоотларининг хусусиятлари 3. балиқларни ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш балиқларнинг хатти-ҳаракати қонуниятлари жаҳон манбаларида икки юз элликдан ортиқ балиқ турлари мавжуд. уларнинг ҳар қайси тури кўпайиши (нерести) учун қулайроқ жойларини излайдилар. бу жойлар сув чуқурлиги, сув ҳарорати, газга туйинганлиги, тубининг ўсимликларга қопланиши ҳолати, биологик шароитлари, чўкинди режими, сувининг кимё таркиби, тиниқлиги ва бошқа хусусиятлари билан балиқ учун яроқли бўлиши зарур. ўтувчи балиқлар (осётр, белуга, севрюга, лосось ва бошқалар)га нерести учун сув манбаининг туби шағал билан йирик қумлик маъқулроқ бўлса, ярим ўтувчи балиқ турлари (сазан, лещ, вобла, судак, тарань, рибец ва бошқалар)га эса ўтлоқлик одатда сувлоқ жойлари маъқулроқ. маҳаллий, доимо бир жойда яшовчи балиқлар нерестига кўчиб бормайдилар. ҳунармандчилик балиқлардан кўпчилиги нерестга сув оқишига қарши дарьё тепасига жой излаб сузадилар, нерестидан сўнг уруғидан чиққан малёклар оқим бўйлаб пастга тушиб уларнинг …

нилиши мукаммал бўлмаслигидан пасаймоқда. балиқ захираларини қайта тиклаш ва сақлаш учун гидроузелларидан балиқларни ўтказилишида малакалик чора тадбирларини жорий этилиши зарур. бунда россиялик гидропроект институти илмий текшируви сектори, россиялик фанлар академияси ички сувлар биологияси институти, россиялик ҳайвонат эволюцион морфологияси ва экологияси институти ва бошқа илмий ташқилотларида ўтказилган тадқиқотлари билан аниқланган балиқларнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олиниши шарт. балиқлар дарьё ўзани рельефи, оқим хусусиятлари ва ўзига хос сезувчанлигига асосланиб йўл топиб кўчиб борадилар (миграция этадилар). сельдь, лещ ва бошқа балиқлар сувнинг юзасига яқин қисмида, севрюга, осётр, сом ва бошқа балиқлар эса оқимнинг тубига яқин қисмида кўчиб борадилар. осётр балиқлари рельеф ён бағирлари устидан тубига яқин бўлган зонасида қирғоқлар ёнидаги сув кам бўлган жойларини айланиб бир хил чуқурлигидаги чизиғини бўйлаб кўчиб сузадилар. балиқларнинг энг фаол (актив) кўчиши кучли оқим жойларида кузатилади. сувни айланиши зоналари уларни йўналишини бузади, бунда улар одатда оқимга қарши айланиши ҳаракатини бажарадилар. тезлиги текис бўлмаган оқимларда балиқларни кўпинча йўлланма ҳаракатлари …

иқларни жалб этиши оқимининг оптимал тезлиги ўтиши балиқлар учун (осётр, севрюга, белуга ва бошқалар) – 0,7… 1,2 м/с, лосось балиқлари учун (лосось, сёмга, горбуша ва бошқалар) – 0,9…1,4 м/с, ярим ўтиши балиқлар учун (лещ, судак, сазан, вобла ва бошқалар) – 0,5…0,8 м/с. шу билан бирга балиқларни жалб этувчи ҳақиқий тезликлар баъзан юқорида тавсия этилган тезликларига мувофиқ эмас. масалан, дон дарёсидаги кочетовский ва николаевский гидроузелларда в.н. шкура олинган маълумотларига асосан, балиқлар турларига кўра жалб этувчи ҳақиқий тезликлар қуйидаги қийматларига эга: осетрлар учун - 1,9…2 м/с, сельдь учун 1,3…1,6 м/с, чехонь учун – 1,3...1,5, рибец учун – 1,1…1,3, лещ учун – 1,1…1,3 м/с. эҳтимол жалб этувчи тезликлари фақаткина балиқларнинг турларига боғлиқ эмас, балки сув манбаси ҳолатига, оқимнинг ўртача тезлигига, солиштирма сув сарфларининг пастки бьефида тақсимланишига, асосан гидроузел хусусиятларига ва бошқа омилларга боғлиқдир. бундан ташқари в.н. шкура маълумотларига асосан, жалб этиш зонасида оқимининг тезликлари 0,026 градиентидаги нотекис тақсимланишига эга бўлиши шарт. айтилганига мувофиқ …

икллар давомида қуйидаги операцияларини бажаради (в.н. шкура таклифи). 2.46 – расм. балиқ ўтказувчи шлюз: 1 – устки бьефдаги лоток (нов); 2 – иш камераси; 3 – затворлар; 4 - жалб этувчи қурилма; 5 - балиқ йиғувчи; 6 - ихтиологик майдончаси. биринчи операция: - балиқларни жалб этиш. бунда иншоот ўзида, унинг кириш қисмида ва киришдан олдин сувнинг ҳудудида балиқларни жалб этувчи тезликларни яратилиши мақсадида иш камерасининг қириш қисмидаги затвори пастга туширилади, унинг клинкетлари очилади. чиқиш қисмидаги затвор жалб этувчи тезликларни таъминловчи сув сарфларини яратилишига имкон беради. ихтиологик майдончаси пастга туширилган, жалб этувчи қурилманинг тўр матоси кўтарилган (очиқ) ҳолатида бўлиб балиқ йиғувчи камераси бош қисмида жойлашган. иккинчи операция: – балиқларни иш камерасига яқинлаштириш. балиқларни жалб этиш операциянинг даврини охирида иш камеранинг қириш қисмидаги затвори клинкетларини бир оз ёпадилар. бунда берилаётган сув сарфини бир оз камайтирадилар. балиқлар юқорироқ тезлигидаги зонага ўтишига интиладилар, улар балиқ йиғувчига кириб клинкетлар ўрнатилган жойига кўчадилар. шу билан балиқлар …

увчи қурилмани зич ҳолда ихтиологик майдончага кўчириб ўрнатадилар. балиқлар ихтиологик майдонча жойлашуви зонасида бўладилар, майдончани юзага кўтарадилар. балиқларни ҳисоблаб, кузатувдан ўтказиб, белги қўйилиши учун танлайдилар. олтинчи операция – балиқларни устки бьефга чиқариш. ихтиологик майдонча матосини иш камерасининг тубига туширадилар. кириш қисмидаги затворни кўтарадилар. жалб этувчи қурилмани вертикал тўрли матоси билан бирга устки бьефдаги лотокнинг бош қисмига кўчирадилар ҳамда шу билан балиқларни устки бьефга чиқарадилар. еттинчи операция – иш камерасининг бўшатилиши. кириш қисмидаги затворни туширадилар, унинг клинкетларини балиқларни жалб этиши режимига очадилар. чиқиш қисмидаги затворни иш камераси бўшаб қолишига мувофиқ кўтарадилар, жалб этувчи қурилмани балиқ йиғувчи лотокнинг охирги қисмига, яъни дастлабки ҳолатига кўчирадилар. юқорида айтиб ўтилган балиқ ўтказувчи шлюзнинг иш схемаси дон дарьёсидаги кочетовский гидроузелида новочеркасск инженер-мелиоратив институти ўтказилган амалиёт тадқиқотлари жараёнида қабул қилинган. ушбу гидроузел 1972 йилдан фойдаланилган бўлиб, белуга, осётр, севрюга, стерлядь, рибец, лещ, судак, сельдь, чехонь ва бошқа турли ҳунармандчилик балиқларини ўтказадиган энг самарали балиқ ўтказувчи иншоотига эгадир. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "балиқларни ўтказиб юборувчи ва ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш"

1572346537.doc балиқларни ўтказиб юборувчи ва ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш режа: 1. балиқларнинг хатти-ҳаракати қонуниятлари 2. балиқ ўтказувчи шлюздан фойдаланилиши технологик схемаси ва бошқа балиқ ўтказувчи иншоотларининг хусусиятлари 3. балиқларни ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш балиқларнинг хатти-ҳаракати қонуниятлари жаҳон манбаларида икки юз элликдан ортиқ балиқ турлари мавжуд. уларнинг ҳар қайси тури кўпайиши (нерести) учун қулайроқ жойларини излайдилар. бу жойлар сув чуқурлиги, сув ҳарорати, газга туйинганлиги, тубининг ўсимликларга қопланиши ҳолати, биологик шароитлари, чўкинди режими, сувининг кимё таркиби, тиниқлиги ва бошқа хусусиятлари билан балиқ учун яроқли бўлиши зарур. ўтувчи балиқлар (осётр, белуга, севрюга, лосось ва бошқалар)га нерести учун сув манбаининг ту...

Формат DOC, 228,0 КБ. Чтобы скачать "балиқларни ўтказиб юборувчи ва ҳимояловчи иншоотларидан фойдаланиш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: балиқларни ўтказиб юборувчи ва … DOC Бесплатная загрузка Telegram