daryolar tasnifi va oqiziqlarning asosiy tavsiflari

DOC 474.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1572346091.doc daryolar tasnifi va oqiziqlarning asosiy tavsiflari reja: 1. daryolarning tasnifi. 2. oqiziqlar va ularning asosiy tavsiflari. 3. oqiziqlarning asosiy tavsiflari. 4. oqiziqlarning daryo tirik kðµsimi boâylab taralishi daryolarning tasnifi. yer sharidagi daryolarning aksariyatiga eroziya faoliyati xosdir. daryo oqimi va uning irmoqlari olib kðµlgan yuvilish maxsulotlari daryo havzasining turli qismlarida hosil boâladi. ularning miqdori toâlaligicha daryoning oziqlanishi va havzaning gidromorfologik xususiyatiga bogâliq boâladi. boshlanishi togâliklar, oziqlanishi aralash-muz, qor va yomgâir suvlari hisobiga boâlgan daryolar oqiziqlarga juda boy boâladi. toglardagi oqimlardan oziqlanadigan daryolar oâzi bilan birga katta miqdorda olish maxsulotlarini oqizib kðµladi, ular oâz yoâlida tosh, shagâal, qum, gil va boshqa matðµrialarni yuvadi. bulardan tashqari daryoga havzaning yðµmirilishidan hosil boâlgan katta miqdordagi mahsulot kðµlib tushadi. oqiziqlarning asosiy qismi kuchli jala va davomli yoqqan yogâingarchilik oqibatida daryoga kðµlib qoâshiladi, oziqlanish havzasining grunti oâsimliklar bilan qanchalik kam himoyalangan, kam oârmonlashtirilgan boâlsa, yuvilish shuncha katta va daryoning oqiziqlarga toâyinganligi yuqori boâladi.daryo tubi va qirgoklarining …

ik boâlgani uchun bu daryolar uzoq masofaga oqiziqlarni oqizib kðµtolmaydi. oqiziqlar toshqin toâlqini qaytishi bilan tðµzda oqim yoâlida choâkib, sayozliklar, qirgâoqdan turtib chiqqan tor yðµrlar, yoyilib kðµtadigan joylar hosil qiladi. toshqin davrida oqimning oqiziqlar bilan toâyinganligi va tðµzligi oâzining yuqori qiymatiga erishganda oâzanning yuvilishi kuzatiladi, bu yuvilish ayniqsa daryoning burilish joylarida jadal kðµtadi. yuvilishdan chiqqan mahsulotlar qarama-qarshi qirgâoqdagi sayozlik va daryoning yoyilib kðµtgan joylarida oâtirib qoladi. yuvilish jarayoni toshqin oâtib kðµtgandan kðµyin ham toâxtamaydi, tðµskari jarayon ham kuzatiladi, daryoning yoyilib kðµtgan joylarida suv sathining tushishi oqibatida mahalliy tushish va katta nishablik paydo boâlib, yuvilishni kðµltirib chiqaradi, oqiziqlarni quyiroqda joylashgan chuqurlik tomon koâchiradi. bu jarayonni sayozliklar oâzini-oâzi tozalashi dðµb yuritiladi. bu jarayonlar turgun daryolar toifasiga xos. ularda daryoning koâchishi va shakli doimiy xususiyat kasb etib, koâchish davriy tðµbranish hisobiga oârtacha vaziyatga tðµng. biroq turgunligi kichik tðµkislikdagi daryolarda kðµngayish va chuqurlashish tartibsiz, koâchish va shakllar esa yildan yilga oâzgarib turadi. daryoning nishabligi …

ablik kðµskin kamaygan joylarda shagâal va toshlar kam uchraydi, oqiziqlarning asosiy qismini har xil yiriklikdagi qum-gilsimon zarrachalar tashkil qiladi. shu sababli daryolarning quyi qismlarida, tðµzlik kamaygan joylarda daryoning oqiziqlarni oqizib kðµtish qobiliyati pasayib kðµtadi, natijada oqiziqlarning oâtirib qolishi kuzatiladi va dðµltalar hosil boâadi. oqiziqlarning xususiyati va daryoda harakatlanish tartibotiga gidrologik tartibot ham katta ta'sir koârsatadi: daryo xavzasi mðµtðµorologik sharoitining davriy oâzgarishi oqibatida doimiy oâzgarib turadi. shuning uchun yilma-yil, oyma-oy suvning sarfi va tðµzligi oâzgarib turadi, oqibatda oqiziqlarning kðµlishi va ularning oâzan boâylab tarqalishi oâzgarib turadi. oziqlanish sharoiti, nishabligi va oqiziqlarning oâlchami va miqdoriga qarab barcha daryolarni m. a. vðµlikanov 4 toifaga boâladi: 1. toshqin paytida faqat chuqurligi emas, balki butun oâzan koârinishi katta oâzgaradigan, poymada yangi yoânalishlarda oqim paydo qiladigan, loyqa va tub oqiziqlar miqdori yuqori boâlgan daryolar (amudaryo, nil). bu daryolar koâpincha kðµng oâzanlarda oqib, doimo asosiy oqim shaklini oâzgartirib turadi, bir qancha tarmogâlarga boâlinib oqadi, eskilarini tashlab, yangilarini …

planadi. bunda sayozliklar turgâun xususiyat va koârinishga ega, oâzgarishi miqdori oârtacha qiymat atrofida boâib, ularni turgun daryolar toifasiga kiritiladi (volga, don va boshqalar). 4. yuvilmaydigan gruntli oâzanlarda oqadigan, oqiziqlar miqdori juda kichik, yuqori turgunlikdagi daryolar (tom, ðnisðµy, nðµva, volxov, svir). daryolarning turgunligini sayozliklarning harakatlanish tðµzligi va qattiq zarrachalarni olib kðµtish miqdoriga qarab baholash mumkin. togâ daryolarida harakatlanuvchi sayozliklarning koâchishi yiliga bir nðµcha kilomðµtrlarni tashkil qiladi, biroq bu sayozliklarning koâchishlari notðµkis va turgâunmas. rus olimi v. m. loxtin daryo oâzanining turgunligi oâlchovi sifatida oâzan tubi zarralarining oârtacha diamðµtrini 1 km oraliqdagi suv sathlari ayirmasiga nisbati bilan oâlchanadigan kattalikni qabul qilgan. bu boglanishni qattiq zarrachaga roâparadan ta'sir qiluvchi oqimning bosimini, qoâzgalishdagi qarshilik kuchi bilan solishtirib hosil qilgan: ð ñ = (ku2(ñ = [image: image33.emf] k1(ñ(âñ/ l) (3.1) bunda i = âñ/ l - suv satxining nishabligi, (u - vðµrtikal tðµkislikka zarracha sirtining proðµktsiyasi. qarshilik kuchi zarracha hajmining solishtirma ogâirlikka koâpaytmasiga tðµng: f …

dagi zarrachaning turgunlik shartidan ham olish mumkin, biroq bu yðµrda oqimga ta'sir qiluvchi kuch uning nishabigagina emas, balki uning chuqurligiga ham proportsionaldir, chunki tubdagi ishqalanish kuchi: [image: image12.wmf]t xz = - (ghi. vðµlikanov tomonidan kiritilgan koeffitsiðµnt [image: image13.wmf]h d ning imkoniyatlari loxtin soni imkoniyatlaridan yuqori, tðµzlikni oâlchash suv oqimining nishabligini oâlchashdan ishonchliroq. oqimning oârtacha tðµzligi oâzanning nisbiy gâadir-budirligiga ham bogâliq, shunga koâra [image: image14.wmf]h d ni gadir-budirlikning ayrim funktsiyasi dðµb qarash mumkin: [image: image15.wmf]h * = g d/ u*2 = d/ hi (3.6) bunda u*2 = g hi, avtomodðµl oblastda d > 1,5 mm qiymatda, yuvilmaydigan oâzanlarda [image: image16.wmf]h * = 20-22, bunda nisbiy qadir-budirlikning ta'siri yoâqoladi. s.t.altunin oârta osiyo daryolarida olib borgan kuzatishlari natijasida oâzan tubi zarrachasining yirikligi bilan nishabligi oârtasidagi empðµrik bogâlanishni aniqlangan, zarrachalarning oârtacha diamðµtri 0,1 mm dan 300 mm gacha boâlgan daryolar uchun: doâr = 4210 i0,9 (3.7) (3.7)- boglanishdan quyidagini yozish toâgriroq boâladi: doâr = …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "daryolar tasnifi va oqiziqlarning asosiy tavsiflari"

1572346091.doc daryolar tasnifi va oqiziqlarning asosiy tavsiflari reja: 1. daryolarning tasnifi. 2. oqiziqlar va ularning asosiy tavsiflari. 3. oqiziqlarning asosiy tavsiflari. 4. oqiziqlarning daryo tirik kðµsimi boâylab taralishi daryolarning tasnifi. yer sharidagi daryolarning aksariyatiga eroziya faoliyati xosdir. daryo oqimi va uning irmoqlari olib kðµlgan yuvilish maxsulotlari daryo havzasining turli qismlarida hosil boâladi. ularning miqdori toâlaligicha daryoning oziqlanishi va havzaning gidromorfologik xususiyatiga bogâliq boâladi. boshlanishi togâliklar, oziqlanishi aralash-muz, qor va yomgâir suvlari hisobiga boâlgan daryolar oqiziqlarga juda boy boâladi. toglardagi oqimlardan oziqlanadigan daryolar oâzi bilan birga katta miqdorda olish maxsulotlarini oqizib...

DOC format, 474.0 KB. To download "daryolar tasnifi va oqiziqlarning asosiy tavsiflari", click the Telegram button on the left.

Tags: daryolar tasnifi va oqiziqlarni… DOC Free download Telegram