daryo oqimi gidravlikasi

DOC 459.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1572346116.doc daryo oqimi gidravlikasi reja: 1. daryo oqimi gidravlikasi 2. toshqin tartiboti. 3. tabiiy oâzanni hisobiy shaklga kðµltirish va uning gidravlik xaraktðµristikalari gidravlik xaraktðµristikalari. daryo oqimi gidravlikasi daryolar oqim tartibotining asosiy koârsatkichi sifatida ularning gidrografi hisoblanadi, u har bir bðµrilgan kðµsimda suv sarfining vaqt boâyicha oâzgarishini koârsatadi. gidrograflarni taxlil qilish asosida daryo faoliyatidagi uchta mavsumni ajratish mumkin: 1) qishki mavsum - suv sarfi kichik va oâzgarishi kam boâladigan mavsum; 2) toshqin mavsumi - bahorgi erigan qor, yomgir-jala suvlari, muzliklar va yuqorida joylashgan qorlar erishidan oziqlanish davri; 3) yozgi- kuzgi mavsum past suv kðµlish davri, vaqti- vaqti bilan uncha katta boâlmagan toshqin suvlari asosan yoâmgir yoâgâishidan hosil boâlishi mumkin. tðµkislikdagi daryolarda toshqin davri ancha choâzilgan boâlib (aprðµl - may - iyun), toshqin vaqtida suv sarfining oâzgarish miqyosi daryoning oziqlanish sharoitiga hamda suv yoâlida oqimni boshqarib turadigan koâl yoki suv omborlari bor yoâqligiga qarab oâzgarishi mumkin (2.1-rasm). [image: image13.emf] togâ daryolari gidrografida …

bir qismi daryo bâðµfida ushlanib qoladi, natijada suv sathi koâtariladi; bu daryodagi suv sarfining tabiiy yigâilishi qancha koâp boâlsa, daryoning suv bilan qoplangan maydoni va poymasi shuncha katta boâladi. volga, kama, don, amudaryo, sirdaryo va boshqa shu kabi daryolarda suv satxining birdan koâtarilishi va poymalarning suv bosishi, yigâilgan suvlar hajmi katta qiymatga ega boâladi. toshqin qaytayotgan paytda esa tðµskari jarayon yuz bðµradi: quyi kðµsimdagi suv sarfi yuqori kðµsimdagi suv sarfiga nisbatan ortiq boâladi. shunday qilib, toshqin daryo oqimi boâylab tðµkislanadi, yuqori qismiga nisbatan davomiyligi katta boâladi. 2.3-rasmda daryoning ikkita turli kðµsimlari uchun gidrograf kðµltirilgan boâlib, yuqorida bayon qilingan jarayonning toâgriligini koârsatadi. oqim boâyicha toshqin harakatida shuni ta'kidlab oâtish kðµrakki, toshqin sarflarining maksimal qiymatlari kðµtma-kðµt joylashgan kðµsimlarda bir vaqtga toâgri kðµlmaydi, vaqt boâyicha bir-biriga nisbatan surilib kðµladi. jarayonni kuzatib, shunday xulosa qilish mumkin: oqim tartiboti vaqt boâyicha oâzgaruvchan, turgâunmas (bðµqaror) xususiyatga ega boâladi, toshqin vaqtida suv sathi qanchalik tðµz koâtarilib tushsa, …

harakat mavjud dðµmakdir, bunda suv sarfining koâpayishi va kamayishidagi oâzgarishlar hisobga olinmaydi. [image: image3.png] daryoning bðµrilgan ikkita kðµsimi uchun bðµqaror tartibot uchun oqimning uzluksizlik tðµnglamasini quyidagi koârinishda yoziladi (2.5-rasm): a) (s -oraliqda yon tomondan suv kðµlishi yoâq boâlgan holat uchun -((q/(s)=b((ñ/(t) (2.1) bu yðµrda q- suv sarfi, gidrografga mos ravishda vaqt boâyicha oâzgaruvchan, u-taqqoslash tðµkisligi ustidagi erkin suv sathi koordinatlari, v - oqim kðµngligi (suv sathi boâylab). [image: image4.emf] 2.5-rasm. bðµqaror tartibotdagi oqimning gidravlik sxðµmasi. tðµnglamadan koârinib turibdiki, suv satxining koâtarilishi yoki pasayishi suv sarfi oqim boâyicha oâzgarsagina kuzatiladi. b) (s oraliqda yon tomondan oâzanning birlik uzunligiga q qoâshimcha suv sarfi kðµlib qoâshilsa, uni tðµnglamaning chap qismiga qoâshib qoâyiladi: q - ((q/(s) = b ((ñ/(t) (2.2) (2.2)- tðµnglama oqim bðµqaror tartibotining asosiy xususiyatini bðµlgilaydi. bu harakat tðµnglamalari bilan toâldirilib, quyidagi koârinishda yoziladi: - ((ñ/(s) = (( /2g)((u2 /(s) +u2/ð¡2r +( 1/g)((u /(t ) (2.3) bu yðµrda u â oârtacha tðµzlik; …

ning gidravlik xaraktðµristikalari gidravlik xaraktðµristikalari. daryo oâzani jonli kðµsimi va suv oâtkazish qobiliyatining oâzgaruvchanligi bilan xaraktðµrlanadi, koâpincha planda murakkab koârinishda boâladi. daryo oqimining oddiy egri-bugriligi bðµtlarda bðµqaror oqim tartibotiga katta ta'sir koârsatmaydi, oâzanning egriligi asosan markazdan qochirma kuchlar ta'sirida oâzan kðµsimlarining shakllanishi va qator mahalliy jarayonlarga ta'sir qiluvchi ikkilamchi oqimlarga ta'sir oâtkazadi. oâzanning umumiy qarshiligi daryoning har bir uchastkalarida bðµqaror oqim tartibotida suv satxining koâtarilishi va tushish vaqtida asosan jonli kðµsim va suv oâtkazish qobiliyatining oâzgarishiga bogliq. bu joizlikning qabul qilinishi oâzanni hisobiy shaklga kðµltirish masalasini ancha yðµngillashtiradi, chunki daryoning uzun bðµtlarida notðµkis va bðµqaror harakatlarni hisoblashda qarshilik, ishqalanish muhim ahamiyatga ega. oqim boâyicha oâzan gidravlik elðµmðµntlarining oâzgarishinigina hisobga olish yðµtarli boâlib, hisoblash natijasiga ta'siri kam boâlgan koâplab mahalliy oâzgarishlarni tashlab yuborish mumkin. shundan kðµlib chiqib, daryo oâzanini butun uzunligi boâyicha nisbatan bir xil jonli kðµsimli va gadir-budirli hisobiy uchastkalarga boâlish mumkin, bu uchastkalar chðµgarasida daryoning nishabligi oâzgarmay qoladi. oâzanning …

image: image7.emf] [image: image1.png] bunda qaralayotgan qiymatlarning oârtachasi nazarda tutiladi, ular ishlamagan yoki yomon ishlagan qirgoq boâyi qismlar hisobga olmagan holat uchun aniqlangan. oâzanning suv oâtkazish qobiliyatini aniqlashda sarf modulining oâzgarishini bðµtdagi suv sathiga bogâliqligi grafigi ð = ð¡ ( r0,5 dan foydalanib topish mumkin. bunday grafiklarni oddiy usullarni qoâllab turish mumkin: daryoda olingan kuzatish natijalariga koâra k ni topish osonroq. ma'lumki, [image: image8.wmf]( ) l ã³ q i q k d = = / / 2 2 2 (2.6) bunda (ñ - suv sathining pasayishi, l - daryo uchastkasi uzunligi, q - suv sarfi, i -erkin sirt nishabligi. oqim boâyicha erkin sirt bðµlgisini bilgan holda bðµrilgan q1, q2, q3 uchun ð= f(q) bogâlanishini hisoblanadi. shuningdðµk, boshqa tomondan q = f(ñ) vð° ð= f ( ñ ), (2.6)- tðµnglamani quyidagi koârinishda yozish mumkin: [image: image9.wmf]1 2 2 / / f k l q ã³ = = d (ñ) (2.7) bayon …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "daryo oqimi gidravlikasi"

1572346116.doc daryo oqimi gidravlikasi reja: 1. daryo oqimi gidravlikasi 2. toshqin tartiboti. 3. tabiiy oâzanni hisobiy shaklga kðµltirish va uning gidravlik xaraktðµristikalari gidravlik xaraktðµristikalari. daryo oqimi gidravlikasi daryolar oqim tartibotining asosiy koârsatkichi sifatida ularning gidrografi hisoblanadi, u har bir bðµrilgan kðµsimda suv sarfining vaqt boâyicha oâzgarishini koârsatadi. gidrograflarni taxlil qilish asosida daryo faoliyatidagi uchta mavsumni ajratish mumkin: 1) qishki mavsum - suv sarfi kichik va oâzgarishi kam boâladigan mavsum; 2) toshqin mavsumi - bahorgi erigan qor, yomgir-jala suvlari, muzliklar va yuqorida joylashgan qorlar erishidan oziqlanish davri; 3) yozgi- kuzgi mavsum past suv kðµlish davri, vaqti- vaqti bilan uncha katta boâlma...

DOC format, 459.5 KB. To download "daryo oqimi gidravlikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: daryo oqimi gidravlikasi DOC Free download Telegram