shaxs, jamiyat va davlat sosiologiyasi

DOC 82.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404396386_53245.doc shaxs, jamiyat va davlat sosiologiyasi reja: 1. shaxs va uning ijtimoiylashuvi jarayonlari. 2. shaxs va jamiyat. 3. shaxs va davlat. shaxsning paydo bo’lishi, uning jamiyatdagi o’rni va mohiyati doimo sosiologiya fanining muhim va baqs talab sohalaridan biri bo’lib keldi. insonning mohiyatini dastlabki o’rgangan olimlar xitoydagi konfusiy va uning izdoshari edi. eramizdan ilgari 298-238 yillarda yashagan olim sen-szi shunday deb yozgan edi: «tug’ma xususiyatlar - bu samoviy munosabatlar hosili bo’lib, ularga ta’lim yoki ularni odamning o’zi yaratishi vositasida erishib bo’lmaydi. inson yovuz tabiatga ega. insondagi ezgulik manfaatlar uchun orttirilgan fazilatdir. g’ozirgi inson tug’ilishidan boshlab foyda olishga intiladi. bu shunga olib keladiki, kishilar o’zaro raqobatlashadilar va bir-birlariga yon bermaydilar. shuning uchun ham tarbiya yo’li bilan inson tabiatini o’zgartirish, yaratilgan qoidalar asosida ta’lim berib, ularni adolatlilikka va mas’uliyatlilikka o’rgatish lozim.» abu nasr forobiy «falsafatu aristutolis» («arastu falsafasi») asarida qadimgi yunon olimining inson haqidagi fikrlarini quyidagicha sharhlagan edi: «arastu insonda, qayvonlarda bo’lmagan boshqa …

timoiy mavjudot ekanligidir. inson o’zining eqtiyojlarini qondirish maqsadlarida o’zi kabi insonlar bilan birlashishga intiladi. insonning ijtimoiylashuvi sun’iy xarakter kasb etib, u shaxs sifatida boshqa insonlar o’rtasidagina shakllana oladi. agar u insoniy munosabatlardan holi bo’lsa, o’zidagi yovuzlik yoki hayvoniy tabiatidan xalos bo’la olmaydi. insondagi bu tabiiy xususiyatni abu nasr forobiy quyidagicha ifodalaydi: «g’ar bir inson o’z tabiati bilan shunday tuzilganki, u yashash va oliy darajadagi yetuklikka erishmoq uchun ko’p narsalarga muhtoj bo’ladi, u bir o’zi bunday narsalarni qo’lga kirita olmaydi, ularga ega bo’lish uchun insonlar jamoasiga ehtiyoj tug’iladi.... shu sababli yashash uchun zarur bo’lgan, kishilarni bir-birlariga yetkazib beruvchi va o’zaro yordamlashuvi orqaligina odam o’z tabiati bo’yicha intilgan yetuklikka erishuvi mumkin. bunday jamoa a’zolarning faoliyati bir butun holda ularning har biriga yashash va yetuklikka erishuv uchun zarur bo’lgan narsalarni yetkazib beradi. shuning uchun inson shaxslari ko’paydilar va yerning aholi yashaydigan qismiga o’rnashdilar, natijada inson jamoasi vujudga keldi». shu bilan birga inson fikrlovchi …

ribaga taalluqli bo’lib, u tajribaviy fikrlash, deb ataladi. ular haqiqat yoki yolg’onni, shuningdek, xususiy narsalarga nisbatan yaxshi va yomonni aniqlash uchun xizmat qiladi. g’ozirgi davr sosiologiyasida «inson» deganda yerda yashayotgan mavjudot turlaridan biri tushuniladi. inson alohida olingan tur (homo sapiens) vakilini ifodolovchi umumiy tushunchadir. inson, umuman inson zotining yig’iq obrazi sifatida bioijtimoiy mavjudot bo’lib, u bir vaqtning o’zida ham tabiatga, ham ijtimoiy hayotga mansubdir. gegel ta’biri bilan aytganda, «insonning o’zida bevosita mavjudligi qandaydir tabiiydir, bu uning o’z tushunchasiga binoan tashqidir; faqat o’ziga tegishli tana va ruhini takomillashtirish vositasida, mohiyatan o’zini o’zi anglashi sababli ham u o’zini erkin tutadi, u o’ziga o’zi egalik qilishga kirishadi va ham o’ziga, ham boshhalarga nisbatan bo’lgan munosabatlarda o’ziga o’zi egalik qiladi. bu o’ziga o’zi egalik qilishga kirishish, shuningdek, bu holatni voqyelik deb bilish shuni ko’rsatadiki, inson o’z tushunchasiga binoan (imkoniyat, qobiliyat, moyillik), endi o’zini o’ziniki deb bilishi, o’zini xuddi predmetdek hisoblashi - oddiy o’zini o’zi …

atning tabiiy taqsimoti va ixtisoslashuvi, shaxslararo munosabatlarning o’ta tabaqalashuvi, o’zaro harakatlar va munosabatlarni norasmiy muvofiqlashtirish, jamiyat a’zolarini bir-biriga tobelik, urug’chilik va qon-qarindoshlik munosabatlari bilan bog’liqligi, boshqaruvdagi primitiv tizimlar imtiyozsiz jamiyat a’zolarining faolligini cheklab qo’ygan bo’lib, bu holat shaxsning ijodiy faoliyat ko’rsatish va fikrlash qobiliyatini rivojlantirishga yo’l bermas, o’zaro munosabatlarning esa biqiq bo’lishini taqozo etar edi. zamonaviy jamiyatning paydo bo’lishi bilan insonning ijtimoiy va siyosiy munosabatlardagi o’rni yuksalib bordi. bu jamiyatlarda o’zaro munosabatlarning bir-biriga ta’sir etish darajasi va mehnat taqsimotining chuqurlashuvi - uning sekinlik bilan yuksak ta’lim va tajribaga, shuningdek, yuqori kasbiy malakaga asoslanishi, ijtimoiy munosabatlarning qonunlar, me’yorlar, shartnomalar asosida muvofiqlashtirshning rasmiy tizimini shakllanishi, ijtimoiy boshqaruvning takomillashgan tizimini yaratilishi, dinni davlat va boshqaruvdan ajratilishi, ijtimoiy institutlarning ko’payishi va rivojlanishi kabi omillar natijasida insonlararo munosabatlar yuksalib, siyosiy institutlarni nazorat etish, inson huquq va erkinliklarini himoya etish, jamiyatda tenglik o’rnatish imkoniyatlari paydo bo’ldi. xx asrga kelib eng takomillashgan va zamonaviy kishilik birliklari fuqarolik …

uqarolik jamiyati shaxs uchun keng imkoniyatlar yaratib, unda har bir shaxs boshhalar bilan birlashishi yoki boshqalar bilan hamkorlikda faoliyat ko’rsata olishi mumkin. fuqarolik jamiyati shu tarzda inson ulug’vorligini yuksaklikka ko’taradi. g’ozirgi zamon rivojlangan mamlakatlarida barpo etilgan fuqarolik jamiyatlari to’g’risidagi tasavvurlardan kelib chiqadigan bo’lsak, u qolda fuqarolik jamiyati bu: - avvalo, jamiyat hayoti faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va ma’naviy sohalarida ixtiyoriy ravishda shakllangan, boshlang’ich nodavlat tizimlarini o’z ichiga qamrab olgan insoniy birlikdir; - ikkinchidan, jamiyatdagi iqtisodiy, ijtimoiy, oilaviy, milliy, ma’naviy, aqloqiy, diniy, ishlab chiqarish, shaxsiy va nodavlat munosabatlar majmuasidir; - uchinchidan, erkin individlar, ixtiyoriy ravishda shakllangan tashkilotlar va fuqarolarning turli davlat organlari tazyiqlari yoki bir qolipga solishlaridan qonunlar vositasida himoyalangan jamiyat bo’lib, unda ular o’zligini namoyon qila olishlari uchun doimiy imkoniyatlarga ega bo’ladilar. shu bilan bir qatorda, hozirgi davrda fuqarolik jamiyatining asosiy belgilari shakllandi. bular asosan quyidagilardan iborat: iqtisodiy sohada: nodavlat tashkilotlar; kooperativ-shirkatlar; ijara jamoalari; aksiyadorlik jamiyatlari; uyushmalar; korporasiyalarning mavjudligi. ijtimoiy sohada: …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs, jamiyat va davlat sosiologiyasi"

1404396386_53245.doc shaxs, jamiyat va davlat sosiologiyasi reja: 1. shaxs va uning ijtimoiylashuvi jarayonlari. 2. shaxs va jamiyat. 3. shaxs va davlat. shaxsning paydo bo’lishi, uning jamiyatdagi o’rni va mohiyati doimo sosiologiya fanining muhim va baqs talab sohalaridan biri bo’lib keldi. insonning mohiyatini dastlabki o’rgangan olimlar xitoydagi konfusiy va uning izdoshari edi. eramizdan ilgari 298-238 yillarda yashagan olim sen-szi shunday deb yozgan edi: «tug’ma xususiyatlar - bu samoviy munosabatlar hosili bo’lib, ularga ta’lim yoki ularni odamning o’zi yaratishi vositasida erishib bo’lmaydi. inson yovuz tabiatga ega. insondagi ezgulik manfaatlar uchun orttirilgan fazilatdir. g’ozirgi inson tug’ilishidan boshlab foyda olishga intiladi. bu shunga olib keladiki, kishilar o’zaro raqob...

DOC format, 82.5 KB. To download "shaxs, jamiyat va davlat sosiologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs, jamiyat va davlat sosiol… DOC Free download Telegram