жамият ва унинг тизимлари

DOC 123,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354797770_40651.doc жамият ва унинг тизимлари www.arxiv.uz режа: 1. ижтимоий тизим тушунчаси. 2. жамиятдаги ўзаро ижтимоий алоқадорлик ва ижтимоий ташкилотлар. 3. ижтимоий муносабатлар, ижтимоий мавқе (статус), ижтимоий санкция ва ижтимоий роль тушунчалари. 4. маънавият ижтимоий тизим сифатида. жамият – кишилар ҳаётий фаолиятининг тарихий ривожланиш шакли бўлиб, ўз тузилиши жиҳатдан мураккаб тизимни ташкил қилади. бизнинг ҳозирда яшаб турган жамиятимизни социал тизимнинг муайян конкрет шакли сифатида, унинг функционал ва ривожланиш қонуниятини, ҳар бир бўлакчаларининг, социэтал турларининг ўзига хос томонларини, ўзаро муносабатларини илмий жиҳатдан ўрганиб, тўғри бошқариш муҳим аҳамиятга эгадир. чунки, ўз вақтида кейинги оқибати олдиндан социологик асосда таҳлил қилинмаган ва олди олинмаган нуқсонлар жамият тараққиётида салбий из қолдиради. бизнинг ўз истиқлол ва тараққиёт йўлимиз республиканинг ўзига хос турмуш тарзини, шарт-шароитлари ва хусусиятларини, халқ анъаналари ва урф-одатларини ҳар томонлама ҳисобга олишга асосланганлиги социологик тадқиқотларда ўз аксини топмоғи зарур. 1. ижтимоий тизимлар. бу ҳақда қисман олдинги мавзуда тушунча берган эдик, бу мвзуда эса назарий таълимотларга …

лишда ижтимоий тизим ўзгариши ташқи кучлар таъсири орқали тушунтирилиб, кўпроқ психологик омилларга эътибор берилган. иккинчи йўналиш: марксистик социологик маълимот бўлиб, бунда ижтимоий тизим ички зиддиятлар асосида, ички куч таъсири орқали тушунтирилиб, материалистик моҳиятга эга бўлган моддий муносабатларнинг белгиловчи ролига асосий эътибор қаратилган. ушбу мавзуни ёритишга биз ҳар иккала таълимотнинг ўзига хос томонларини, хусусиятларини тушинтириб уларнинг афзал ва камтик жиҳатларини китобхон эътиборига ҳавола этамиз. 2. жамиятдаги ўзаро ижтимоий алоқадорлик ва ижтимоий ташкилотлар. жамиятнинг ижтимоий таркиби – ижтимоий тизимлар ва уларнинг элементлари ўртасидаги ижтимоий алоқалар турини ташкил қилиб, ижтимоий муносабатлар мафкурасини ифодалайди ҳамда турли ижтимоий гуруҳлар, меҳнат тақсимоти, ижтимоий институтлар ҳарактерини акс эттиради. жамият, унинг тизимлари ўзига хос таркибий тузилишга эга бўлиб уларнинг асосий компоненти инсон ҳисобланади. кишилар ижтимоий ҳаётнинг турли соҳаларида – иқтисодий, ижтимоий, сиёсий, маънавий, оила-турмушда фаолият кўрсатадилар. уларнинг асосида ижтимоий таркиблар тузилади. ижтимоий тизимларнинг мураккаблиги, таркибидаги элементларнинг сони кўплиги билан эмас, асосан, бу элементлар ўртасидаги ўзаро алоқа ва муносабатлар …

рихий ижтимоий тизим таркиби ўзаро сифат ва хусусиятлари билан фарқ қилади. жамиятнинг ижтимоий таркибини социологик жиҳатдан ўрганишда уни уч маънода: энг умумий, махсус кенг ва хусусий тор маънода олиб қараш зарур. умумий маънодаги ижтимоий таркиб-жамиятнинг бир бутун таркибини ташкил қилади. бу ижтимоий таркибнинг элемент сифатида жамиятнинг ижтимоий муносабатларига мос тушувчи иқтисодиёти, сиёсати, идеологияси каби соҳалар киради. иккинчи, махсус, кенг маънодаги ижтимоий таркибга ижтимоий тарихий бирлик мажмуаси ва улар ўртасидаги алоқа, муносабатлар киради. бу таркиб миллий-этник, ижтимоий-демографик, мутахассислик ихтисослик ва бошқа шу каби соҳалар киради. тор маънодаги ижтимоий таркиб тушунчасига меҳнат жамоалари, ҳудудий бирлик, нисбатан тез ўзгарувчан гуруҳлар киради. бозор муносабатларининг таркиб топиши жараёнида ўзбекистон ижтимоий таркибида кескин ўзгаришлар рўй бермоқда. бу ўзгаришларни юқорида кўрсатилган уч методологик босқич бўйича социологик тадқиқ қилиш – асосий масалалардан бири бўлиб қолмоқда. «социологиянинг умумназарий муаммолари» асарида америкалик социолог парсонс, жамият таркибий тузилишининг функционал моделини ишлаб чиқди. унга мувофиқ, ҳар қандай ижтимоий тизим қўйидаги тўртта таркибий …

лар устидан назорат қилади ва уларни тартибга келтиради. парсонс социологик мактаб қарашича, жамият функционал тизимлардан иборат. бу мактаб вакиллари диннинг жамият ҳаётидаги функционал аҳамиятига ҳам юқори баҳо берганлар. дин-жамиятнинг «бир бутун» ҳолда бўлишига хизмат қилади – деб, атеизмга жамиятнинг бир бутунлигини бузувчи номутаносибликни келтириб чиқарувчи омил сифатида қарашган. юқорида келтирилган фикрлардан хулоса қилиб айтиш керакки,жамият ҳаёти ўзининг мураккаб тузилишига эга бўлганлигини ҳисобга олиб, уни фақат бир томонлама асослаш кифоя қилмайди. ижтимоий таркибни эмпирик жиҳатдан социологик тадқиқ қилишда психологик маънавий, субъектив, тарбиявий, аҳлоқий миллий ва бошқа ёндашувлар муштараклигида олиб қараш мақсадга мувофиқдир. ижтимоий ҳодисалар таркибини социологик тадқиқ қилишда ҳаётдан ажралиб қолган, мавҳум, аниқ мазмундан узоқда бўлган умуназарий қарашлар концепцияларни эмас, балки унинг барча мураккаб жиҳатларини, таркибий тузилишини, ижтимоий шарт-шароитларини, тарихий вақт ва миллий хусусиятларини, функционал ва ривожланиш жараёнини ҳисобга олиш зарур. социологияда ижтимоий бирлик тушунчаси ҳам муҳим ўрин тутади. ижтимоий бирлик –деб тарихан шаклланган, нисбатан барқарор ижтимоий алоқалар ва муносабатларга, ўзига …

нарсаларни қўлга кирита олмайди, уларга эга бўлиш учун инсонлар жамоасига эҳтиёж туғилади. шу сабабли яшаш учун зарур бўлган кишиларни бир-бирларига етказиб берувчи ва ўзаро ёрдамлашувчи кўп кишиларнинг бирлашуви орқалигина одам ўз табиати бўйича интилган етукликка эришиш учун зарур бўлган нарсаларни етказиб беради. шунинг учун инсон шахслари кўпайдилар ва ернинг аҳоли яшайдиган қисмига ўрнашдилар, натижада инсон жамоаси вужудга келди» . марказий осиёнинг яна бир буюк мутафаккири абу райҳон беруний ҳам кишиларнинг ижтимоий бирлиги тўғрисида фикр юритиб, шундай деган: «ҳамма гап шундаки, инсон, эҳтиёжларининг кўпчилиги ва ҳимоя воситаларидан маҳрум бўлганда чидамсизлиги ҳамда душманларнинг сероблиги орқасида ўзаро қўллаб-қувватлаш ва ҳар бири ўзини ҳам, бошқаларни ҳам таъминлайдиган ишни қилиш мақсадларида ўз ҳамтавоқлари билан жамият бўлиб бирлашишга мажбур бўлган эди» . жамиятнинг тарихий ривожланиши жараёнидан вужудга келган эл-элат, қабила, уруғ, оила, жамоа каби кишиларнинг ижтимоий бирлиги ишлаб чиқарувчи кучлар ривожланиши ва янги ишлаб чиқариш муносабатларининг таркиб топиши билан халқ миллат каби ижтимоий бирликларга ўз ўрнини …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "жамият ва унинг тизимлари"

1354797770_40651.doc жамият ва унинг тизимлари www.arxiv.uz режа: 1. ижтимоий тизим тушунчаси. 2. жамиятдаги ўзаро ижтимоий алоқадорлик ва ижтимоий ташкилотлар. 3. ижтимоий муносабатлар, ижтимоий мавқе (статус), ижтимоий санкция ва ижтимоий роль тушунчалари. 4. маънавият ижтимоий тизим сифатида. жамият – кишилар ҳаётий фаолиятининг тарихий ривожланиш шакли бўлиб, ўз тузилиши жиҳатдан мураккаб тизимни ташкил қилади. бизнинг ҳозирда яшаб турган жамиятимизни социал тизимнинг муайян конкрет шакли сифатида, унинг функционал ва ривожланиш қонуниятини, ҳар бир бўлакчаларининг, социэтал турларининг ўзига хос томонларини, ўзаро муносабатларини илмий жиҳатдан ўрганиб, тўғри бошқариш муҳим аҳамиятга эгадир. чунки, ўз вақтида кейинги оқибати олдиндан социологик асосда таҳлил қилинмаган ва олди олинмаг...

Формат DOC, 123,5 КБ. Чтобы скачать "жамият ва унинг тизимлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: жамият ва унинг тизимлари DOC Бесплатная загрузка Telegram