кавказорти халқлари (арманистон, гуржистон) архитектураси

DOC 53.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662581027.doc кавказорти халқлари (арманистон, гуржистон) архитектураси ўрта асрлар архитектураси ва маданиятида кавказ халқлари, жумладан, арманистон, грузия, озарбайжон халқлари архитектураси ҳам алоҳида ўринни эгаллайди. бу халқлар архитектураси қадимги маҳаллий архитектура анъаналарига эга бўлган, ўрта асрнинг муҳим маданият ўчоқларидан ҳисобланади. улар византия ва эроннинг ютуқларидан фойдаланиб, ўзига хос архитектура яратдилар ва жаҳон маданияти хазинасини бойитдилар. кавказортида феодал муносабатлар жуда эрта ривожланди. бу ердаги иқтисодий жихатдан тараққий этган айрим районларда iv-v асрлардаёқ феодализмга ўтиш жараёни сезиларли бўлди. лекин унинг тўлиқ қалабаси бирмунча узоққа чўзилди. кавказ халқлари архитектурасининг дастлабки гуллаган даври v-vii асрларга тўқри келади. iv асрдан бошлаб, арманистон, грўзия, сўнгра озарбайжоннинг шимолий қисмида христиан дини тарқалди. натижада махаллий дин билан боқлиқ бўлган кўпгина ёдгорликлар вайрон қилинди. христиан дини, айниқса, арманистон ва грузия мустаҳкамланиб, бу давлатларнинг сурия, кичик осиё ҳамда шарқий рим империясининг бошқа маданият ўчоқлари билан алоқасини янада кучайтирди. шу билан бирга, бу ерларда махаллий шароит талабидан келиб чиқиб, меъморлик, тасвирий ва амалий …

а бўлиб, унинг меъморлик хажмлари ўртага қараб баландлашиб боради. черков биносининг тўрт томони ўзига фронтонлар билан тугалланади. бинонинг ташқи зинасимон композицияси интерьернинг ички характерга мос келади. ибодатхоналар кўп холда тошдан ясалган. уларнинг ташқи томони тош плиталари билан пардозланган ҳамда декоратив хайкалтарошлик санъати билан безатилган. арманистон ва грузия архитектурасининг ўзига хос томонлари хайкалтарошлик, меъморлик нақшлари, рангтасвир ва турли хилдаги амалий-декоратив санъатда ҳам яққол намоён бўлди. жумладан, хайкалтарошлик санъати византияга нисбатан салмоқли ўринни эгаллади. нақшлар мавзу ва услуб жиҳатидан ранг-баранг. рангтасвир иконаграфик фарқи билан бирга, ўзига хос бадиий стилистик хусусиятларга ҳам эга. илк ўрта аср меъморлиги тўғрисида iv-v асрларда қурилган биноларнинг қолдиқлари маълумот беради. бу даврда қурилган христиан ибодатхоналари, асосан, бир нефли ва уч нефли бўлиб, уларнинг томи ярим цилиндрик равоқлар билан беркитилган ёки текис ёпилиб, икки нишабли бўлган. илк базилика типидаги христиан ибодатхоналари чўзиқ, деворлари силлиқ, яхши текисланган тўртбурчак тошлардан қурилган. улар стилобат устига ўрнатилган. христиан динининг ривожланиши у билан боқлиқ …

ган. унинг тўрт томони абсида билан тугалланган. бинонинг ташқи томони яхлит, салобатли. у ўзининг аниқ нисбати, девор фактурасининг ёқимли қилиб ишланганлиги билан характерланади. бино силуэти яхлит ва аниқ тўзилиши билан хотирада яхши сақланади. ибодатхона саккиз қиррали барабан билан тугалланган. арманистон меъморлигида, асосан, плани тўртбурчак ёки квадрат бўлган марказий ибодатхоналар билан бирга, vii асрда қуббали-ротонда деб номланган ибодатхоналар кенг тарқалди. шундай ибодатхоналардан бири авлиё григорий ибодатхонаси ёки звартноц характерлидир. бу ибодатхоналарнинг ҳамма томони тенг бўлган бутсимон планда, унинг учлари эса абсида билан тугалланган. лекин бу ибодатхона юқоридагидек тўртбурчак ичида эмас, балки қалин девор билан айлантирилган девор ичига жойлаштирлган. ташқи кўринишдан у юқорига кичрайиб борувчи уч цлиндрик барабани эслатиб, томлари конуссимон қилиб ёпилган. бино деворлари арк, бўртма нақшлар билан безатилган. звартноц ибодатхонаси, унинг бадиий безатилиш услуби кейинги кавказорти халқлари архитектураси тараққиётида муҳимўринни эгаллайди. ибодатхоналар мозаика ва деворий суратлар билан безатилган. араблар томонидан vii асрда арманистон ерларининг забт этилиши архитектура тараққиётига тўсик бўлиб, …

эндиликда ташқи безак бино деворларидаги текисликка манзарали кўриниш бахш этган. x асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб, ани шаҳри арманистоннинг маданий ва сиесий марказига айланди. бу ерда қўрқон, ибодатхоналар қад кўтарди. булар айниқса, ибодатхоналар, асосан, ўз кўриниши ва плани жихатидан vi-vii асрлардаги меъморлик традитцияларини давом эттиради, баъзан такрорлайди. жумладан анидаги авлиё георгийнинг думалоқ ибодатхонаси звартноцнинг айнан такроридир. x-xi асрлар меъморлигининг ўзига хос хусусиятларидан бири шуки, улар тоғ манзарасига уйгунлаштириб қурилган. табиат ва меъморлик композицияларининг бундай узвий боғлиқ бўлиши, айниқса, черков ансамблларида яхши сезилади (масалан, севан кўли атрофидаги черков ансамбли). гегам тоғларида жойлашган қоя монастири, айриванк монастири ансамбли ёки гегард композицияси ўзига хосслиги билан ажралиб туради. қорга жойлашган бу ансамбль жуда чиройли. қор ичига ўйиб ишланган хоналар ер устига ўрнатилган черков хоналарига ўхшайди. xii-iv асрлар меъморлиги тўғрисида гапирилганда, унда бадиий безакка эътибор кучайганлигини эслаш керак. чунки xii асрдан бошлаб, эндиликда катта йирик бинолар қурилиши тўхтади, ибодатхоналар ўлчами кичрая бошлади. лекин биноларнинг ташқи томонини …

ринишга эга бўлган бино ва табиат манзараси билан уйғунлашиб кетган ва унинг бир бўлаги сифатида идрок этилади. джаври ибодатхонасининг плани бут шаклида бўлиб, унинг чеккаларида ярим айлана абсида мавжуд ва бут квадрат ичига туширилган, бурчакларида хоналар мавжуд. бино композицияси саккиз қиррали баланд бўлмаган барабан билан тугалланган. ташқи девор бўртма тасвир ва нақшлар билан безатилган. марказий қуббали ибодатхоналар типларидан яна бири, тўрт устун устига ўрнатилган қуббали бинолардир. бу устунлар бинонинг марказига қўйилган ва унинг ўзига катта гумбаз ўрнатилган. қуриш санъатининг бу принципини шарқий христиан меъморлигининг катта ютуқи бўлиб, бошқа мамлакатларга ҳам кенг тарқалди ва ривожланди. араб исътелосининг сусайиши грузияда князлик ва подшоликларни вужудга келтира бошлади. натижада бу ерларда миллий бадиий мактаблар шакиллана бошлади. viii-ix асрларда грузия меъморлигида икки қуббали базилика типи шакилланди. бино курлишида паруслардан кенг фойдалана бошланди. грузия архитектурасининг энг гуллаган даври xi-xiii асрларга тўқри келади. бу даврга келиб, грузия яқин шарқдаги энг йирик давлатлардан бирига айланди, моддий ва маънавий …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "кавказорти халқлари (арманистон, гуржистон) архитектураси"

1662581027.doc кавказорти халқлари (арманистон, гуржистон) архитектураси ўрта асрлар архитектураси ва маданиятида кавказ халқлари, жумладан, арманистон, грузия, озарбайжон халқлари архитектураси ҳам алоҳида ўринни эгаллайди. бу халқлар архитектураси қадимги маҳаллий архитектура анъаналарига эга бўлган, ўрта асрнинг муҳим маданият ўчоқларидан ҳисобланади. улар византия ва эроннинг ютуқларидан фойдаланиб, ўзига хос архитектура яратдилар ва жаҳон маданияти хазинасини бойитдилар. кавказортида феодал муносабатлар жуда эрта ривожланди. бу ердаги иқтисодий жихатдан тараққий этган айрим районларда iv-v асрлардаёқ феодализмга ўтиш жараёни сезиларли бўлди. лекин унинг тўлиқ қалабаси бирмунча узоққа чўзилди. кавказ халқлари архитектурасининг дастлабки гуллаган даври v-vii асрларга тўқри келади. iv ас...

DOC format, 53.5 KB. To download "кавказорти халқлари (арманистон, гуржистон) архитектураси", click the Telegram button on the left.

Tags: кавказорти халқлари (арманистон… DOC Free download Telegram