sotsiologiyaning ob’ekti va predmeti

DOCX 32.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1692445910.docx [bookmark: _goback]sotsiologiyaning obâekti va predmeti fanning shakllanish jarayoni malum bir bilimga ehtiyojni anglashdan boshlanadi. buning natijasi uchun esa insondan yangi faoliyat shakli talab qilinadi. sotsiologiyaning ilmiy jarayonga olib chiqilishi o. kont nomi bilan bogliqdir. u yangi fan tomoni â«sotsiologiyaâ» deb ataladi. xix asrning 30-yillarida chop etilgan â«pozitov falsafa ruhiâ» kitobi yangi ijtimoiy fanini paydo bolishidan darak berdi. shu vaqtdan boshlab sotsiologiyaning obekti va predmeti tarif qilish boshlanadi. fanning obekti va predmetini aniqlash tadqiqot metodini belgilash, tarixiy taraqqiyoti va malum bilimlarga erishish darajasi bilan oâsha fanning mavqeini belgilab olish mumknn boâladi. sotsiologiyaning mustaqil fan sifatida kechroq paydo boâlishi, boshqa fanlarga nisbatan yosh boâlganligidan uning obekti va subekti muammosi hozirgi kunda ham eng dolzarb muammodir. chunki bu masala sotsiologiyaning vazifasini aniqlab beradi. hozirgi kunda, fandagi boâlinish (differensiya) jarayoni tuganlanmagan bir sharoitda shuningdek sotsiologiyaning faoliyat koâlami aniq belgilanmagan bir vaqtda, uning obekti va predmetini aniqlash qiyin masaladir. mana shuning uchun hozirgi vaqtda …

ni va rivojlanish tendensiyalarini hisobga olish kerak. biroq, bu masalani xal qilishdan oldin obekt va predmet tushunchasini ilmiy tahlil qilish kerak. 10 chunki koâpincha bu tushunchalar aralashtirib ishlatiladi, har qanday fanning obekti bu oâziga hos reallik, alohida aloqalar, munosabatlar va xodisalar boâlib, tadqiqot qilishlik jarayoni ana shularga qaratilgan boâladi. masalan, fizikannng obektga tabiatdagi fizik jarayonidir. ximiyaning obekti â tabiatning himik elementlarini oâzaro munosabatidir. agarda tabiatshunoslik fanlarining tadqiqot obektini aniqlash masalasi unchalik qiyinchilik tugâdirmasa, biroq, sotsial fanlarning tadqiqot obektini aniqlash ancha murakkabdir. chunki ular jamiyatdagi turli munosabatlarni tekshiradilar, ayniqsa jamiyatdagi manaviy faktori tekshirish juda murakkabdir. shunga qaramay sotsiologiya hamma sotsial voqelikni emas, balki boshqa fanlar tekshirmaydigan sotsial voqelikni aniqlab olishimiz kerak. shu bilan birgalikda sotsiologiyada integral yonalishlar huquq. sotsiologiyasi, madaniyat sotsiologiyasi, siyosat sotsiologiyasi va boshqa sohalar rivojlanishi. bu masalani hal qilish uchun yuqoridagi ushbu bilimlar orasida qanday umumiy munosabat bor degan savolga javob berish kerak. mamlakatimiz tadqiqotchilari orasida turli sotsial fanlarning …

beradi va boâlar aynan shu fan uchungina hususiyatli hisoblanadilar. shuning uchun fanning alohida hususiyati uning predmetiga muvofiq belgilashadi, obektni esa umumiy deb qabul qilish mumkin degan fikrlar bilan kelishib boâlmaydi. voqelikning alohida bir qismi boâlgan: mehnat, turmush, oila, tub manodagi iqtisodning, psixologiyaning va sotsiologiyaning obektlari emasdir. fanning obekti bolib faqat hususiy qonuniyatlarga ega boâlgan maxsus sohalargina mavjud boâladilar. fanlarning obektlari bir hil boâlmaydi. yuqorida koârsatilib oâtilgan sohalar turli hil sotsial fanlarning obektlaridir. psixologiyaning obekti bevosita mehnat, turmush yoki oila emas, balki hissiy emotsional olam yoki xuddi shu sohalarda kechayotgan psixik jarayonlardir. iqtisodning obekti bu moddiy farovonlik, oilaning 11 turmush darajasi, yani turmush, oila munosabatlarining iqtisodiy aspektidir. demak fanlar oârtasidagi farq; nafakat predmet sohasi boâyicha, balki obekt boâyicha hamdir. sotsiologiya fanini rivojlanish jarayonida uning obekti va predmeti ham oâzgarib takomillashib borayapti. obekt va predmet hamma vaqt birbirlari bilan uzviy bogliq chunki obekt mohiyatini tushunish fandagi asosiy masalalarni belgilaydi. mana shuning uchun …

iyatini tushunishni takomillashtirib bermoqda. demak sotsiologiyada obektni masalasini tushunish quyidagilardan iborat: fanning differensiallashuv jarayoni, shu jumladan sotsiologiyaning alohida bir bilimlar sistemasi ekanligi tugallanmagan. shuning uchun sotsiologiyaning obekti va predmetiga berilgan tarif toâliq, va qatiy boâlmaydi. sotsiologiya strukturasining murakkabligi bu muammoni hozirgi zamon bilimlari darajasinging turli koâlami, turli xil ziddiyatli konsepsiyalar, empirik tadqiqotlarni oâziga hosliligini nazarda tutishlik talab qiladi. sotsiologiyaning obektini va predmetini aniqlash hozirgi zamon fanining murakkab tuzilishini aks ettirish kerak. psixologiyaning obekti va predmeti biridir, biroq; turlicha yondoshish, turli aspektda analiz qilish bilan farq qilinadi. yuqorida aytganimiz kabi sotsiologiyada eng umumiy tadqiqot makro va mikro sotsiologiya nuqtai nazaridandir. siyosat sotsiologiyasi huquq sotsiologiyasi va boshqalar fanlarninng rivojlanish jarayonida oâziga xos obekt va predmet talab qilinadi. mana shu manoda sotsiolognyaning oâziga xos fan sifatida boshqa ijtimoiy fanlar sohasida tutgan oârni aniqlanadi. sotsiologiyaning obekti va predmetini qoâlash ilmiy-nazariy ahamiyatgagina ega boâlmasdan, balki bilish ahamiyatga ham egadir. bu masalani hal qilish sotsiologiyani fan …

liy, axloqiy koârinishlardan iborat. sotsial oila birlik sifatida namoyon boâladi. chunki uning taraqqiyoti sotsial bosqichlarning asosini qayta tiklaydi. sotsiologiyaning obekti shu asosda tushuntiriladi va uning predmeti shunga muvofiq talqin qilinadi. bu esa garmoniya tashkil qilish qonuniyatlari va ijtimoiy taraqqiyot evolyutsiyasidir. boshqacha qilib aytganda u jamiyatni boshqaruvchi tafakkur qonuniyatlari, ratsional vositalardir. o. kontni fikricha obekt va predmet qarama-qarshilikdan iboratdir. uningcha sotsial reallikning tabiiyligi aqliy evolyutsiyaning natijasi sifatida namoyon boladi, demak, obektni naturalistik tushunish, predmetni subektiv-idealistik talqin qilish asosida qarama-qarshilik yuz beradi. o. kont tomonidan sotsiologiyaning obekt va predmetini pozitiv-naturalistik talqin qilish asosida turli xil sotsial oqimlar paydo boâladi: sotsial darvinizm, irqiy-antropologik, bioorganik yoânalishlar va boshqalar shular jumlasidandir. biroq ayrim sotsiologlar pozitivizm doirasidan chiqishga harakat qildilar. bulardan biri e. dyurkgeym (fransuz sotsiologi) sotsiologiyani biologik va psixologik tomonlardan farq, qiladigan oâziga hos tomonini topishga harakat qiladi. â«dastavval har bir sotsial jarayonki muhim ichki sotsial tuzilishini tashkil etadigan muhitni topish kerakâ» deydi u. sotsiologiya …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sotsiologiyaning ob’ekti va predmeti"

1692445910.docx [bookmark: _goback]sotsiologiyaning obâekti va predmeti fanning shakllanish jarayoni malum bir bilimga ehtiyojni anglashdan boshlanadi. buning natijasi uchun esa insondan yangi faoliyat shakli talab qilinadi. sotsiologiyaning ilmiy jarayonga olib chiqilishi o. kont nomi bilan bogliqdir. u yangi fan tomoni â«sotsiologiyaâ» deb ataladi. xix asrning 30-yillarida chop etilgan â«pozitov falsafa ruhiâ» kitobi yangi ijtimoiy fanini paydo bolishidan darak berdi. shu vaqtdan boshlab sotsiologiyaning obekti va predmeti tarif qilish boshlanadi. fanning obekti va predmetini aniqlash tadqiqot metodini belgilash, tarixiy taraqqiyoti va malum bilimlarga erishish darajasi bilan oâsha fanning mavqeini belgilab olish mumknn boâladi. sotsiologiyaning mustaqil fan sifatida kechroq paydo ...

DOCX format, 32.5 KB. To download "sotsiologiyaning ob’ekti va predmeti", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsiologiyaning ob’ekti va pre… DOCX Free download Telegram