ijtimoiy tizim va ijtimoiy struktura (tuzilma)

DOC 116.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1706115375.doc ijtimoiy tizim va ijtimoiy struktura (tuzilma) reja: 1. tabiiy va ijtimoiy tizimlar, ijtimoiy tizimlarning turlari 2. jamiyat ijtimoiy-madaniy tizim sifatida 3. jamiyat strukturasi 4. butunlik, tizimlarning integratsiyasi va differentsiyasi tabiiy va ijtimoiy tizimlar, ijtimoiy tizimlarning turlari tizim tushunchasi uzoq tarixga ega, va allaqachon antik davrlardan butun o’zining qismlarining jamlanmasi ekanligi to’g’risidagi tasavvurlar shakllangan. falsafaning rivojlanishi bilan bilimlar tizimlarining o’ziga xos xususiyatlarini ham ochishga bo’lgan urunishlar muvaffaqiyat bilan olib borilgan. tizimlar uchun nafaqat aloqalar va ularni tashkil etuvchi elementlarning o’zaro munosabatlari muhim ahamiyatga ega, balki ularning atrof-muhit bilan chambarchas bog’liqligi, va muhit bilan o’zaro munosabatlarga kirishganda namoyon bo’luvchi tizimning o’ziga xos yaxlitlik jihatlari ham alohida o’rin egallaydi. nisbatan sirtdan qaralganda tizimlar noorganik, organik va mavhum bo’ladi. noorganik tizimlarga fizik, kimyoviy, geologik va boshqa ko’rinishlarda bo’ladi. organik tizimlarga tabiiy, biologik va ijtimoiy tizimlar mansub, mavhum tizimlarga esa – ilmiy bilimlar tizimlari: matematika, kimyo, fizika, biologiya kabilar kiradi. mavhum tizimlar inson tafakkurining …

ir bo’ldi: 35 kun ichida 2850 kv/m muz erishi kuzatildi. bu giroskopik planeta qutblarining almashinishi effektiga olib kelishi, mumkin bo’lib, buning natijasida butun yer yuzini suv bosishi mumkin. golfstrim oqimining tezligi to’satdan pasaydi, va yaqin yillarda uning butunlay to’xtab qolishi taxmin qilinmoqda. eng kuchli to’fonlar, dovullar, tornadolar va suv toshqinlarining soni o’nlab barobarga ko’paydi. 1973-1982 yillar oraligida sodir bo’lga tabiiy ofatlar soni 1500 ta bo’lgan bo’lsa, 1993-2002 yillar oralig’ida bu ko’rsatkich 6000 taga yetdi. ulardan ko’rilgan zarar 2005 yilda 300 milliard dollarni tashkil etib, bu butun jahon bo’yicha o’sha yili iqtisodiyotni rivojlantirish uchun kiritilgan investitsiyalar hajmidan ham oshib ketdi (200 milliard dollarga yaqin). xx asrda texnologiyalarning shiddat bilan rivojlanishi, aholi soninng ko’payishi (3.8 barobarga – 6.2 milliard kishiga), insoniy ehiyojlarning cheksiz darajada ortib ketishi, shuningdek, ijtimoiy-siyosiy omillar (tabiiy jarayonlarga keng miqyosda aralashish, urushlar, qurollanish poygasi) to’laqonli ravishda insoniyatni planetaning ozuqa va mineral resurslarini bitirish yoqasiga olib kelib qo’ydi (jahon aholisining …

siqxona gazlari konsentratsiyasining oshib ketishi emas, balki insoniyat tomonidan ulkan miqdorda antropogen energiya ishlab chiqarilishi planetamizdagi termodinamik o’zgarishi va harorat oshishining asosiy sababidir. ekologik inqirozning barcha sabablari qaytarib bo’lmas, tizimli xarakterga ega bo’ladi, u sivilizatsion ahamiyat darajasiga o’sib chiqadi, chunki jamiyat ichidagi qarama-qarshiliklarni keskinlashtiradi, jamiyat tizimining inqiroziy jarayonlari rivojlanadi: bunga jarayon badavlat va nochor mamlakatlar orasida sodir bo’ladi; sanoat sohasida talabda bo’lgan mahsulotlarning qayta ishlab chiqarilishi, resurslarning qayta sarflanishi tizimida; moliya sohasida – dollar monopoliyasida, dollarning qayta ishlab chiqarilishida; resurslarda – yer postlog’ining ustki qismida joylashgan foydali qazilma boyliklarining sarflanishida; diniy – dunyo dinlari orasidagi o’zaro raqobat; madaniy – adabiyot namunalari, teleko’rsatuvlarning, internet saytlarining noinsoniy xarakterida; harbiy-siyosiy – ommaviy qirg’in qurollarining ko’payishi, va jamiyatning turli tizimlari orasidagi geosiyosiy qarama-qarshilik kabilar kiradi. insoniyatning tirik qolish masalasini hal etish uchun tabiat va inson orasida muvozanat o’rnatish uchun tizimli chora-tadbirlar qo’llanishi kerak. bugungi kunda tabiatni ekspluatatsiya qilish paradigmasidan tabiat bilan koevolyutsiya yo’liga o’tish, …

o’laqonli olib borishlari faqatgina muqobil tabiiy sharoitlardagiga yuz berishi mumkin. t. parsons o’zining jamiyat tizimlari nazariyasida insoniyat mavjudligining birlamchi asosi sifatida tabiatni ko’radi, undan keyin esa organizm ya keyin inson – shaxs – institutlar – va nihoyat yaxlit olingandagi jamiyat keladi. inson faqatgina o’z organizmining o’ziga xos xususiyatlariga mos tushuvchi muayyan tabiiy sharoitlardagina mavjud bo’lishi mumkin. jamiyat butun insoniyatning butun tarix davomidagi evolyutsiyasi kechgan o’sha tabiiy muhitga haligacha ehtiyoj sezadi. j. uayner ta’kidlaganidek “homo sapiens turining barcha vakillari tashqi sharoitlarning o’zgarishiga javoban zaruriy plastiklik (egiluvchanlik) namoyon etishga qodirdir”. biroq, inson tanasi, o’zining ulkan moslashuvchanlik qobiliyati va ko’p sonli adaptatsion mexanizmlariga qaramasdan, cheklangan imkoniyatlarga ega. qachon atrof tabiiy muhitning o’zgarish tezligi inson organizmining moslashuvchanlik qobiliyatidan oshib ketsa, nihoyada insonlarni halok etuvchi patologik o’zgarishlar sodir bo’ladi. aynan shuning uchun ham tabiiy muhitning o’zgarishlari tempi bilan inson va insonlar jamoasining moslashuvchanlik qobiliyatlari tempini moslashtirish va mazkur o’zgarishlarning yo’l qo’yib bo’lish chegarasini aniqlash zaruriyati …

rda ekologik inqirozning kuchayishi bilan sof havo, suv va tuproq tanqisligi tobora kuchliroq sezila boshladi. bugungi kunga kelib tabiatdan ekstensiv (cheksiz) foydalanish davri o’z nihoyasiga yetdi: o’zlashtirilmagan yerlar deyarli qolmadi, sahrolar va cho’llar maydoni tizimli ravishda kengayib bormoqda, o’rmonlar maydoni esa qisqarmoqda, iqlim o’zgarmoqda (global isish, issiqxona effekti), karbonad angidrid miqdori tobora ortmoqda, kislorod miqdori ozaymoqda, ozon qatlami yemirilmoqda. ekologik muammolarning hal etilishi tabiat ustidan “hukmronlik” dan tabiat bilan “hamkorlik” g’oyasiga tomon harakatlanishni talab qiladi. nafaqat tabiatdan narsalarni olish, balki unga ham berish kerak (o’rmonlar daraxtlari o’tqazilishi, hayvonlarning va baliqlarning yo’qolib borayotgan turlarini urchitib ko’paytirish zarur, milliy bog’lar va tabiiy qo’roqxonalar tashkil etish). 1970-yillarning boshlanishi bilan rim klubi dokladlari sifatida taqdim etiluvchi turli global bashoratlar ommalashib ketdi. rim klubi – bu 1968-yilda htp sharoitlarida borlikni va yaxlitlikni saqlab qolish vazifasini o’z oldiga qo’yuvchi xalqaro tashkilotdir. matematik metodlar va kompyuter modellashtirishni qo’llash orqali global bashorat qilishning “g’oyaviy otasi” va asoschisi j. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy tizim va ijtimoiy struktura (tuzilma)"

1706115375.doc ijtimoiy tizim va ijtimoiy struktura (tuzilma) reja: 1. tabiiy va ijtimoiy tizimlar, ijtimoiy tizimlarning turlari 2. jamiyat ijtimoiy-madaniy tizim sifatida 3. jamiyat strukturasi 4. butunlik, tizimlarning integratsiyasi va differentsiyasi tabiiy va ijtimoiy tizimlar, ijtimoiy tizimlarning turlari tizim tushunchasi uzoq tarixga ega, va allaqachon antik davrlardan butun o’zining qismlarining jamlanmasi ekanligi to’g’risidagi tasavvurlar shakllangan. falsafaning rivojlanishi bilan bilimlar tizimlarining o’ziga xos xususiyatlarini ham ochishga bo’lgan urunishlar muvaffaqiyat bilan olib borilgan. tizimlar uchun nafaqat aloqalar va ularni tashkil etuvchi elementlarning o’zaro munosabatlari muhim ahamiyatga ega, balki ularning atrof-muhit bilan chambarchas bog’liqligi, va muhit b...

DOC format, 116.0 KB. To download "ijtimoiy tizim va ijtimoiy struktura (tuzilma)", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy tizim va ijtimoiy stru… DOC Free download Telegram