geosiyosatning tarixiy bosqichlari

DOC 108,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1459787127_64239.doc geosiyosatning tarixiy bosqichlari reja: 1. geosiyosiy tadqiqotlarning ilmiy-uslubiy masalalari 2. geosiyosiy jarayonlar borasidagi asosiy mumtoz ilmiy yo'nalishlar. 3. makkinderning geosiyosiy qarashlari. «tarixning jo'g'rofiy o'qi». siyosiy fanlardagi yo'nalishlardan biri – geosiyosat xalqaro munosabatlarda tobora muhim o'rin egallab bormoqda. lekin o'ziga xos ob'ektiv va sub'ektiv sabablarga ko'ra, hozirgacha geosiyosatni ilmiy yo'nalish sifatida asoslash va e'tirof etish masalasi oxirigacha hal qilingani yo'q. bugungi qaltis zamon va makonda mazkur fanning tub mohiyatini tadqiq etish geosiyosiy jarayonlarni anglash nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi. ta'kidlash kerakki, klassik geosiyosatchilar bu fanni nafaqat nazariy, balki amaliy majmua sifatida ham talqin etgan va uni o'z davlatlarining tashqi siyosatini shakllantirishda qo'llashga intilgan. shu tufayli amaliy geosiyosat paydo bo'lgan va u ko'pgina hollarda etakchi davlatlar tashqi siyosatining nazariy asosi sifatida xizmat qilgan. garchi bunday geosiyosat o'tgan asrda yaqqol namoyon bo'lgan bo'lsa-da, g'arb davlatlari aynan x.makkinder yaratgan nazariyaga, uning izdoshi – s.xantington va z.bzejinskiylarning ta'limotiga tayangan holda dunyoga hukmronlik qilish …

tashkil etadi. albatta, ushbu fanning asosiy predmeti hamda bosh uslubiy tamoyillarini belgilashda mualliflarga turli yondoshadilar. bunday bo'linish tarixiy shart-sharoit, shuningdek, geosiyosatning dunyo siyosati, hokimiyat muammolari va hukmron mafkuralar bilan uzviy bog'liqligidan kelib chiqadi. geosiyosatning umumiylik xususiyati uning tarkibida geografiya, tarix, demografiya, strategiya, etnografiya, dinshunoslik, ekologiya, harbiy ta'limot, mafkura, sosiologiya, siyosatshunoslik tarixi kabi ko'pgina fanlar unsurlarining uyg'unlashuvida namoyon bo'ladi. ammo bu o'z yo'nalishlariga ega bo'lgan ushbu fanlarni faqat geosiyosatga tegishli, deya qat'iy xulosa chiqarishga asos bo'la olmaydi. geosiyosat atamasini fanga kiritgan olimlardan biri – r.chellen geosiyosatni «davlatni jug'rofiy tana yoki hududiy hodisa sifatida talqin qiluvchi doktrina» deb hisoblagan_. mumtoz ta'limotlarni o'rganish orqali geosiyosatni dunyoqarash sifatida talqin qilish va bunday holda uni fanlar bilan emas, balki fanlar tizimi bilan qiyoslash lozimligi o'rtaga chiqadi. geosiyosatning asoschilari bu fanning bosh maqsadi – davlatning rivojlanishi uchun boshqa davlatlar hududini bosib olish zaruratini anglashdan iborat, deya talqin etishgan. zero, ularning fikricha, «allaqachon bo'lib olingan dunyoda hududlarni …

insonning jug'rofiy muhitga bog'liqligi alohida shaxsdan uzoqlashib kishilar guruhiga yaqinlashgan sari namoyon bo'la boradi. shuning uchun ham muayyan g'oyaviy poydevorning mavjudligiga qaramay, geosiyosat tom ma'nodagi mafkuraga, to'g'rirog'i “ommaviy mafkuraga” aylana olmagan. uning xulosa va uslublari, tadqiqot predmeti va asosiy qoidalari ijtimoiy va tarixiy harakterdagi umumbashariy qonuniyatlariga baho berish, strategik rejalashtirishning ulkan muammolari bilan shug'ullanuvuchi ijtimoiy qatlamlar uchungina tegishli bo'lishi mumkin. geosiyosiy makon juda katta o'lchovlarda namoyon bo'lishi tufayli geosiyosat ham davlatlar, xalqlar va hokazo umumlashgan voqeliklar bilan bog'liq ijtimoiy guruhlarga mo'ljallangan. mumtoz tadqiqotlarda geosiyosat jug'rofiy hukmronlik dunyoqarashi, uning shakl va ko'rinishlari hamda bunday hukmronlikni o'rnatish qoidalari, mezonlari va tamoyillari haqidagi fan sifatida ta'riflanadi. inson ijtimoiy jihatdan yuksalib borgan sari geosiyosat uning uchun ahamiyat, mazmun va manfaat kasb etib boradi. geosiyosat siyosatdagi hukmron doiralar uchun yaratilgan fan bo'lib, bu fan bilan faqat mamlakatlar va millatlarni boshqarishda faol ishtirok etadigan yoki shunday maqsad yo'lida harakat qilayotgan kishilargina shug'ullanib kelganligiga tarix shohiddir. geosiyosat …

n. geosiyosatning asosiy qoidasi yer yuzasining jug'rofiy tuzilishi hamda sivilizatsiyalarning tarixiy turlarga bo'linishida ifodalangan fundamental dualizmning qat'iyligini ifoda etishdan iboratdir. mazkur dualizm «tellurokratiya» («quruqlik kuchi») va «talassokratiya» («dengiz kuchi») ning bir-biriga qarama-qarshi qo'yilishida namoyon bo'ladi. bunday qarama-qarshilikning mohiyati antik davr tarixidagi mashhur savdo sivilizatsiyasi – karfagen (afina) hamda harbiy-avtoritar sivilizatsiya – spartaning (rim) o'zaro munosabatlari misolida yaqqol ko'zga tashlanadi. boshqacha aytganda, bu liberal g'oyaga asoslangan demokratiya va ideokratiya o'rtasidagi qarama-qarshilikdir. mazkur ziddiyat dastlabki paytlardan boshlab uni tashkil qilgan qutblarning qarama-qarshiligi xususiyatiga ega bo'lib davr taqozasiga ko'ra o'zgarib turadi . shunday qilib, butun ijtimoiy tarix ikki unsur, ya'ni «suv» («suyuq», «oquvchi») va «quruqlik» («qattiq», «doimiy») unsurlari atrofida ro'y bergan jarayonlardan iborat. tellurokratiya, makonning muqimligi va undagi asosiy xususiyatlarning barqarorligi bilan harakterlanadi. sivilizasion darajada tellurokratiya insonlarning yirik uyushmalari, xalqlar, davlatlar, imperiyalar bo'ysunadigan o'troqlik, konservatizm, qat'iy huquqiy me'yorlarda namoyon bo'ladi. quruqlikning qattiqligi xalqlarning madaniy hayotiga ham jiddiy ta'sir ko'rsatadi, jumladan, ijtimoiy an'analarning barqarorligi …

driyat hisoblanadi. bunda ma'naviy va huquqiy me'yorlar bir-biri bilan aralashib, nisbiy va harakatchan bo'lib qoladi. sivilizatsiyaning bu turi tez rivojlanadi, tashqi madaniy xususiyatlarni oson o'zlashtiradi, lekin shunga qaramasdan o'zligini saqlab qoladi. insoniyat tarixining asosiy qismi har ikkala yo'nalishning ma'lum cheklangan hududlari doirasida, ammo «tellurokratiya»ning umumjahon miqyosidagi ustuvorligi sharoitida rivojlangan. quruqlik unsuri butun sivilizatsiyaga o'z ta'sirini o'tkazadi, «suv» (dengiz, okean) unsuri esa ayrim paytlarda va muayyan hududlardagina namoyon bo'ladi. quruqlik va suv dualizmi ma'lum vaqtgacha jug'rofiy jihatdan dengiz qirg'oqlari, daryo havzalarida va boshqa hududlar doirasida qolishi mumkin. qarama-qarshilik sayyoraning turli joylarida, turli shakllarda rivojlanadi. ta'kidlash joizki, geosiyosiy qonuniyatlar siyosiy tarix, diplomatiya tarixi hamda strategik rejalashtirish va tahlil etishda ayniqsa qo'l keladi. ushbu fan sosiologiya, siyosatshunoslik, etnologiya, harbiy strategiya, diplomatiya, din tarixi kabi ko'pgina fanlar bilan kesishuv nuqtalariga ega. ayrim mutaxassislar ushbu fanning ko'pgina hollarda iqtisodiyot bilan ham uzviy bog'liqligini nazarda tutib, «geoiqtisodiyot» deb nomlangan fanni kiritish taklifini ilgari surgan. nemis geosiyosiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geosiyosatning tarixiy bosqichlari"

1459787127_64239.doc geosiyosatning tarixiy bosqichlari reja: 1. geosiyosiy tadqiqotlarning ilmiy-uslubiy masalalari 2. geosiyosiy jarayonlar borasidagi asosiy mumtoz ilmiy yo'nalishlar. 3. makkinderning geosiyosiy qarashlari. «tarixning jo'g'rofiy o'qi». siyosiy fanlardagi yo'nalishlardan biri – geosiyosat xalqaro munosabatlarda tobora muhim o'rin egallab bormoqda. lekin o'ziga xos ob'ektiv va sub'ektiv sabablarga ko'ra, hozirgacha geosiyosatni ilmiy yo'nalish sifatida asoslash va e'tirof etish masalasi oxirigacha hal qilingani yo'q. bugungi qaltis zamon va makonda mazkur fanning tub mohiyatini tadqiq etish geosiyosiy jarayonlarni anglash nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi. ta'kidlash kerakki, klassik geosiyosatchilar bu fanni nafaqat nazariy, balki amaliy majmua sifatida ham talq...

Формат DOC, 108,5 КБ. Чтобы скачать "geosiyosatning tarixiy bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geosiyosatning tarixiy bosqichl… DOC Бесплатная загрузка Telegram