буюк британия геосиёсий мактаби

DOC 86,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452182404_63259.doc буюк британия геосиёсий мактаби режа: 1 а.мэхэн 2 хэлфорд маккиндер 3 н.спайкмен. машғур асарлари: «тарихда денгиз кучлари (1660—1783)» (1890), «денгнз кучларининг француз революцияси ва империясига таъсири (1793—1812)» (1892), «денгиз кучлари марказида америка манфаатлари: бугун ва келажак» (1897), «осиё муаммолари на унинг ҳалқаро сиёсатга таъсир этиши» (1900), «денгиз кучлари ва унинг урушга муносабати» (1905). америкалик альфред мэхэн геосиёсат оламига ҳеч қандай геосиёсатшунос олимларнинг таъсирисиз мустақил равишда кириб келган. у ф.ратцель, р.челлен, ф.науман ёки х.маккиндер сингари олим эмас, ҳарбий соҳада ишлаган. шу боис асарларида назарий "геосиёсат" атамасини қўлламаган, бироқ унинг ўртага ташлаган мулоҳазалари нафақат услубий жиҳатдан, балки таҳлилий ёндашуви ва якуний ҳулосалари геосиёсий муҳитга тўла мос келади. а.мэхэн "денгиз кучларининг тарихга таъсири (1660 — 1783)" номли асарида цивилизация тарихида денгиз омилининг катта эканлигига урғу беради. у ёки бу халқларнинг ўз хаётида денгиздан фойдаланиш даражаси ўша халқларнинг нечоғли фаровонлиги ва бошқаларга таъсир этиш кучига содир ёки қодир эмаслигини кўрсатиб беради. бундай давлатлар …

акалардан бири сифатида қайд этилади. а.мэхэннинг концепцияси нафақат геосиёсий муаммоларни таҳлил ва тасниф этиб келаётган илмий муҳитга, балки жаҳон сиёсатида етакчи ўринларда турган давлатлар раҳбарларининг режаларига ҳам муайян даражада таъсир ўтказган. а. мэхэн учун сиёсатнинг асосий куроли савдо ҳисобланади. шунинг учун ҳарбий юришлар натижаси курраи заминда савдо цивилизациясининг ривожланиши учун қулай имкониятларни яратиб бериши лозим. савдо бу иктисод. иктисод учун эса куйидаги уч о мил ни муҳим деб билади: кемалар қатновининг йулга қуйилганлиги (товар ва ҳизмат кўрсатиш алмашинувини йулга кўйиш) мустамлакалар (жахон миқёсида товар алмашиш ҳаракатини йўлга қўйган ишлаб чиқарувчилар) ҳар бир давлат узининг геосиёсий макомига эга. давлат геосиёсий имкониятларини аниқлаш қуйидаги олтита жиҳатларда намоён булади: давлатнинг географик жойлашуви, яъни унинг денгизга туташганлиги, денгиз коммуникация тизимига чиқиш имкониятлари қурукликдаги чегаралари, стратегик йўлларни назорат килишга ва рақибга ўз денгиз кучлари билан қарши чиқишга қодирлиги; давлатнинг «жисмоний конфигурацияси, яъни давлатнинг қирғоқ бўйи ҳудудлари, портлар сони ва уларнинг жойлашуви. давлатнинг ҳалқаро савдо тармоқларига …

(бизга давр жиҳатидан яқинрори) эса буюк британиянинг xvii — xix асрларда жаҳон сиёсатида тутган ўрнидир. шунингдек, а.мэхэн юқорида келтирилган жиҳатлар асосида буюк британиянинг наполеон францияси устидан ғалабасини унинг географик жиҳатдан орол холатида жойлашганлигидан ва давлатнинг европа, осиё, африка минтақаларини туташтириб турган денгиз йўлларини ўз назоратига кирита олганлиги билан изоҳлайди. давлатнинг денгиз кучига айланиши бир қатор параметрлар билан белгиланади. а.мэхэн денгиз кучида мужассам бўлиши керак бўлган қуйидаги параметрларни кўрсатади: яъни денгиз кудрати, ҳарбий флот, савдо флоти, харбий-денгиз базалари (дунёдаги муҳим нуқталарда назоратни ўрнатиш). а.мэхэн «денгиз куч — қудрати» тушунчасини эркин «денгиз савдоси» билан боғлайди. "ўз навбатида эркин «денгиз савдоси» учун фақат давлатнинг ҳарбий-денгиз флотигина кафолат бўла олиши мумкин. а.мэхэн мулоҳазаларини янада чуқурлаштириб, «денгиз кучларини цивилизациянинг истиқболга эга бўлган муҳим бир тури сифатида қайд килади. мэхэн концепциясининг яна бир аҳамиятли томони шундаки, унда биринчи бўлиб геосиёсий тузилишнинг умумсайёравий ҳаритаси берилган. у жаҳон сиёсатида муҳим бўлган макон — «шимолий ярим доирани қуйидаги кўринишда …

ри xx аср мобайнида дунёнинг куплаб давлатларида нашр килинди. гарчи а.мэхэн яшаган даврда ақш жаҳонда етакчи сиёсий куч марказларидан ва "денгиздаги цивилизация имконият"га эга давлатлар қаторига кирмасада, адмирал келажакда айнан ақш етакчи денгиз куч марказларидан бирига айланиб, дунё тағдирига албатта таъсир ўтказади, деган хулосага келади. ушбу мулохазалар билан бир каторда ҳарбий —денгиз флоти адмирали ушбу асарида "денгиз цивилизацияси" учун асосий қарама —қарши цивилизация евросиё минтақаси — биринчи ўринда россия ва хитой, иккинчи ўринда эса германия бўлади, деб кўрсатади. евросиё куч марказларига (россия, хитой, германия) қарши курашиш учун у "анаконда" принципини кенг миқёсда уларга қарши тадбиқ, этиш керак дейди. амалиётда бу принцип жахон урушида антанта давлатлари кўмагида евросиёнинг ҳарбий қирғок бўйларидан бошланган бўлса, иккинчи жаҳон урушида бу ҳаракат марказий европа томон суқилиб кирди. илгари сурилган концепциянинг амалий кулами "совуқ уруш" мобайнида ақш ва ссср қарама — қаршилиги орқасида ўзининг муайян юқори босқичига кўтарилди. ақш бу даврда евросиёнинг нафақат харбий — жанубий …

ндернинг (1861-1947) бутун илмий фаолияти борлиқда кечаётган ҳар қандай муносабатларнинг ўзаро алоқадорлигини аниқлаш ва шархлашга бағишланган. бу жиҳатдан у xix аср оҳирида буюк британияда янгича географик қарашларнинг асосчиси бўлган. х.маккиндер ҳам ф.ратцелга ўхшаб сиёсий географиянинг буюк давлатлар — сиёсий кучлар хаётида тутган ўрнига катта эътибор берган. «британия ва британ денгизлари» (1902) номли асар х.маккиндернинг туркум геосиёсий асарларининг биринчиси ҳисобланади. унда олим буюк британиянинг жахон геосиёсий ҳаритасида тутган урнини аниқлашга ҳаракат қилган. х.маккиндер ўзининг биринчи эссесида (тарихнинг географик ўзаги, 1904) а.мэхэннинг денгиз коммуникациясининг аҳамияти борасидаги карашларини янада ғоявий жихатдан тўлдирди. унингча, тарихнинг ҳар бир даври "денгиз" ва "қуруқлик'ни қўлга киритган (назоратига олган) халқлар ўртасидаги доимий конфликтдан иборат. конфликтларнинг ўчоғи жаҳон тарихий воқеаларининг маркази бўлган евросиёдир. мана шу маконда "буюк осиё болгалари" денгиз халқлари билан кураш олиб боришга шайланади. х.маккиндер биринчи эссесида евросиёнинг юраги (маркази) деганда "чўллар ва ўрмонлар" ўзаро туташган россиянинг марказий қисми ва бугунги ўрта осиё минтақасини назарда тутади. минтақани …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "буюк британия геосиёсий мактаби"

1452182404_63259.doc буюк британия геосиёсий мактаби режа: 1 а.мэхэн 2 хэлфорд маккиндер 3 н.спайкмен. машғур асарлари: «тарихда денгиз кучлари (1660—1783)» (1890), «денгнз кучларининг француз революцияси ва империясига таъсири (1793—1812)» (1892), «денгиз кучлари марказида америка манфаатлари: бугун ва келажак» (1897), «осиё муаммолари на унинг ҳалқаро сиёсатга таъсир этиши» (1900), «денгиз кучлари ва унинг урушга муносабати» (1905). америкалик альфред мэхэн геосиёсат оламига ҳеч қандай геосиёсатшунос олимларнинг таъсирисиз мустақил равишда кириб келган. у ф.ратцель, р.челлен, ф.науман ёки х.маккиндер сингари олим эмас, ҳарбий соҳада ишлаган. шу боис асарларида назарий "геосиёсат" атамасини қўлламаган, бироқ унинг ўртага ташлаган мулоҳазалари нафақат услубий жиҳатдан, балки таҳлилий ёндаш...

Формат DOC, 86,5 КБ. Чтобы скачать "буюк британия геосиёсий мактаби", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: буюк британия геосиёсий мактаби DOC Бесплатная загрузка Telegram