siyosiy inqilob

ZIP 16 pages 702.4 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 702.4 KB

File type ZIP

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1505229379_66806.ppt rossiyadagi inqilobiy voqealar turkiston o`lkasiga ta`siri siyosiy inqilob inqilob inqilob, revolyusiya — tabi-atning biron-bir hodisasi, jamiyat yoki ongning rivojlanishida ro`y beradigan chuqur sifat o`zgarishi (mas, ijtimoiy i., shuningdek, geol., sa-noat, fantexnika, madaniyat, fizika, falsafa va h.k. dagi i.). i. so`zi ko`pincha ijtimoiy-siyosiy tuzumni qo`qqisdan, zo`rlik bilan o`zgartirish maʼnosida ishlatiladi, u asta-sekin, evolyusion tarzda oʻzgartirishlarning aksidir. 1917-yil iyul-oktabr voqealari muvaqqat hukumatning mag’lubiyati rossiya bolsheviklari dohiysi v. lenin shveysariyada muhojirlikda yashar, rossiyadagi inqilobiy voqealar xususida ham gazetalar orqali xabar topgan edi. germaniya hukumati uni o'z mamlakati va finlyandiya orqali petrogradga jo'natishga rozilik berdi. 1917-yilning 3-aprel kuni kechqurun v.lenin petrogradga yetib keldi. rossiyaga kelgan zahoti u mavjud tuzumni «sotsialistik inqilob» yo'li bilan ag'darish dasturini ilgari surdi. lenin tomonidan qo'yilgan vazifa inqilob yo'li bilan yangi hokimiyat o'rnatish va bu hokimiyat vositasida cheklanmagan huquqlarga ega bo'lgan proletariat diktaturasini qaror toptirish edi. amalda u bolsheviklar partiyasining mutlaq hukmronligini o'rnatishni, iqtisodiyotda esa barcha korxonalar, zavod va …

2 / 16

yparvar ziyolilar tomonidan tashkil qilingan "turon" jamiyati tashabbusi bilan 1917 yil 14-martda vujudga kelgan yirik milliy tashkilotlardan biri-"sho'roi islomiya" edi. tashkilot nega bunday nom oldi? 1917 yilda sovetlar (sho'rolar) tashkil qilish-g'oyasi keng tarqalgan edi. joylarda "hamma hokimiyat sovetlarga" degan shior ostida namoyishlar o'tkazila boshlandi. odamlar "endi xalq sovetlar orqali o'z taqdiri va kelajagini hal eta oladi", deb o’ylay boshladi. tashkilotning 1917 yil 14 martdagi yig'ilishda shunday taklif kiritildi: "nega rus ishchi va askarlarida o'z sho'rolari (sovet ma'nosida) bor, biz musulmonlarda esa xech qanday sho'ro yo'q. keling biz ham bugungi majlisda tashkilotimiz nomini "musulmonlar sho'rosi" yoki chiroyli qilib aytganda "sho'roi islomiya" deb aytaylik. shunday qilib, toshkent shahrining mahalliy aholisi o'zi saylangan va unga ishonch bildirgan milliy tashkilotga ega bo'ldi. 1917-yil 14-martda “sho‘royi islomiya”ning majlisi toshkentda boldi. unda tashkilot faoliyatini muvofiqlashtirib turuvchi 15 kishidan iborat rayosat saylandi. rayosat tarkibidan munavvar qori abdurashidxonov (yetakchi), abduvohid qori, mirkomilboy mo’minboev, ahmadbek hoji temirbekov, ubaydullaxo’ja asadullaxo’jaev, …

3 / 16

ilmiy va ijtimoiy jihatdan zamonaga muvofiq islohot fikri tarqatmoq. 2. butun turkiston musulmonlarini bir fikr va bir maslakga kelturmoqga tadbir va harakatlar qilmoq. 3. mamlakatlarning usul idoralari haqida ma'lumot yig'ib, ta'sis majlisiga hozirlanmoq. 4. turkistonning har bir shahar, qishloq va ovullarida mitinglar yasab, siyosiy, ilmiy va ijtimoiy xutbalar o'qitmoq. "sho'roi islomiya" tashkiloti o'z oldiga qo'ygan asosiy maqsad va vazifalarni muvaqqat qonunning quyidagi bandlarida bildirgan: 5. eski ma'murlarni o'rindan oldirib, o'rniga yangi ma'murlar qo'ymoq yo'llarini xalqqa ko'rsatmoq. 6. turkistondagi turli millatlar orasida bo'lgan va bo'ladurg'on ixtilof va shubhalarni bitirib, bir-birlariga yaqinlashtirib, birlashtirmoq uchun tadbir va harakatda bo'lmoq. 7. turli millat va firqalarning komitetlari ila aloqada bo'lib, o'z vakillari vositasi ila musulmon extiyojlarini ul komitetlarga bildirmoq va lozim topganda ulardan yordam so'ramoq. aprel oyining boshlarida o'lkaning boshqa shaharlarida ham “sho'roi islomiya” tashkilotlari barpo etildi. ularning asosiy vazifasi- kelajakda turkiston avtonom (mustaqil) jumhuriyatini barpo etish edi. “shuroi islomiya” tashkiloti "najot", “shuroi islom”, "kengash", …

4 / 16

oyi boshlarida "shuroi islomiya"ga qo'shilib, tashkilot tarafidan uyushtirilgan tadbirlarda qatnashdilar. biroq shu yilning yozida jadidlar (yangi islohotlar tarafdorlari) va qadimlar (eskilik tarafdorlari) orasidagi munosabat keskinlashdi, natijada qadimlar "ulamo" jamiyatini tuzib, turkistonda feodal tuzumni tiklash va uni shariat asosida boshqarish vazifasini o'z oldiga maqsad qilib qo'ydilar. 1917 yilning 7-15 aprel kunlari ishchi va soldat deputatlari sovetlarining i turkiston o'lka s'ezdi bo'lib o'tdi. undagi jami 263 delegatning deyarlik barchasi yevropaliklar vakillari edi. o'lka hokimiyati to'g'risidagi masala muhokamasida bir qancha delegatlar musulmonlarning yagona hokimiyat barpo etish to'g'risidagi istaklarini hisobga olishni talab etdi. s'ezd demokratik respublika tuzishni yoqlab chiqdi-yu, lekin turkiston xalqlari uchun o'lkaga muxtoriyat berish, milliy tengsizlikni tugatish singari masalalarga o'z munosabatini bildirmadi. bu masalalar 9-16 aprelda bo'lib o'tgan turkiston o'lkasi ijroiya qo'mitalari s'ezdida ham ko'rildi. uning 171 delegatidan 99 tasi yevropalik edi. unda delegatlar markazlashtirilgan respublikaga qarshi chiqqan bo'lsalar ham, lekin muxtoriyat faqat madaniy va siyosiy yetuk xalqlarga berilishi mumkin deb hisobladilar. …

5 / 16

lar a’zo edi. qurultoy ishida muvaqqat hukumatning turkiston qo‘mitasi rahbari n.shchepkin va qo'mita a’zolari a.davletshin, s.maqsudiy, m.tinishboyevlar ham ishtirok etdilar. qurultoy turkistonning bo’lajak davlat qurilishi masalalariga ham katta e’tibor berdi. munavvarqori abdurashidxonov, mustafo cho‘qayev va sadri maqsudiylar milliy-hududiy boshqarish g‘oyasi talabiga qarshi chiqdilar. ularning fikricha musulmonlar yer-suv ishlarini boshqarishni o‘zlari uddalay olmaydi. shu bois hozircha madaniy-ma’rifiy masalalardagina muxtoriyatga erishishning o‘zi yetarlidir. umuman ushbu masalada yakdillik bolmadi: turkiston, qirg‘iziston, kavkaz va qrim musulmonlari vakillari qurultoyda federativ jumhuriyat tarafdorlari bo’ldilar. shu boisdan ular o‘zlarini “federalistlar”[1] deb atadilar, volga bo‘yi musulmonlari vakillari esa unitar, ya’ni yagona bir butun qo‘shni respublika tarafdori boiganliklaridan ular tarixda “unitaristlar”[2] nomini oldilar. [1] federal – ayrim mustaqil davlatlarning birlashuvidan tashkil topgan yaxlit bir davlat. [2] unitar – faqat ma’muriy-hududiy qismlarga bo’linadigan yagona davlat tuzilmasi. qurultoy qatnashchilari demokratik va federativ tamoyillar asosida tayyorlanadigan rossiyaning bo’lajak konstitutsiyasida musulmonlar uchun teng huquqlar ishlab chiqishga chaqirdilar. mazkur konstitutsiyada barcha viloyatlar qatorida turkiston …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "siyosiy inqilob"

1505229379_66806.ppt rossiyadagi inqilobiy voqealar turkiston o`lkasiga ta`siri siyosiy inqilob inqilob inqilob, revolyusiya — tabi-atning biron-bir hodisasi, jamiyat yoki ongning rivojlanishida ro`y beradigan chuqur sifat o`zgarishi (mas, ijtimoiy i., shuningdek, geol., sa-noat, fantexnika, madaniyat, fizika, falsafa va h.k. dagi i.). i. so`zi ko`pincha ijtimoiy-siyosiy tuzumni qo`qqisdan, zo`rlik bilan o`zgartirish maʼnosida ishlatiladi, u asta-sekin, evolyusion tarzda oʻzgartirishlarning aksidir. 1917-yil iyul-oktabr voqealari muvaqqat hukumatning mag’lubiyati rossiya bolsheviklari dohiysi v. lenin shveysariyada muhojirlikda yashar, rossiyadagi inqilobiy voqealar xususida ham gazetalar orqali xabar topgan edi. germaniya hukumati uni o'z mamlakati va finlyandiya orqali petrogradga jo'nat...

This file contains 16 pages in ZIP format (702.4 KB). To download "siyosiy inqilob", click the Telegram button on the left.

Tags: siyosiy inqilob ZIP 16 pages Free download Telegram