arxitektura to’g’risida umumiy ma’lumot

DOCX 20.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1667072830.docx arxitektura to’g’risida umumiy ma’lumot reja: 1. arxitektura to’g’risida tushuncha 2. arxitekturaga xos jihatlar 3. arxitekturaning tarmoqlari 1. arxitektura to’g’risida tushuncha inson faoliyatining qadimiy va nafis sohalaridan biri bu arxitekturadir. arxitekturaga ta’rif bermasdan avval, «arxitektura» so’zining kelib chiqishiga nazar tashlaylik. so’z ildizi «tektura» qurilish san’ati ma’nosini berib, «arxi» qo’shimchasi esa oliy, yuqori darajada degan ma’noni bildiradi. demak, «arxitektura» — qurilishning yuqori bosqichi, ya’ni oliy darajadagi qurilish demakdir. aynan shu ma’noda «arxitektor» o’zbek tilidagi «me’mor» so’ziga yaqin turadi. shuning uchun ham arxitekturaga nisbatan me’morchilik atamasi keng ishlatiladi. arxitektura qurilish san’atining oliy darajasi, biroq har qanday qurilishni ham arxitekturaga tenglashtirish yoki o’xshatish mumkin emas. chunki qurilish juda keng qamrovli so’z bo’lib, arxitekturaga mos bo’lmagan ayrim sohalarni ham o’z ichiga oladi. masalan, temiryo’l qurilishi, yerosti quvurlari yoki shaxtalar qurilishi va hokazo. demak, har qanday qurilish ham arxitektura bo’la olmaydi, lekin har qanday arxitektura negizida, avvalambor, qurilish yotadi. qurilishning arxitekturaga aylanishi uchun u yuqori …

tom, to’siq, panjara, dov-daraxt, tosh kabi) strukturalar yordamida tashkil etiladi. masalan, toshkentdagi «moviy gumbazlar» qahvaxonasi yoki uning yonidagi choyxona binolari g’isht, beton va oyna, to’siq-devor, pol va tom (gumbaz ham tomning bir turi) yordamida atrofdan chegaralanib, yopiq fazoviy muhit hosil etilgan. bu yerdagi xiyobonda tok va so’ri ostida ham qisman chegaralangan muhit hosil qilingan. bundan farqli holda choyxona oldidagi sufa-so’rilar gorizontal tekislik bo’yicha ochiq muhitga ajratilgan. sayr yo’llari ham ochiq muhitdir. ular daraxt, buta, maysa, plita, tosh, suv basseyni, favvora kabilar yordamida rejalangan. yana shuni aytish joizki, «arxitektura» o’zining yaratilishi jihatidan ikki ma’noda ishlatiladi, birinchidan, inson ijodiy faoliyatining sohasi ma’nosida va, ikkinchidan, shu faoliyatning mahsuli ma’nosida. arxitekturaning maqsadi va vazifalari. insonlarning yashashi, ishlashi va dam olishiga mo’ljallanib tashkillashtirilgan makonni yoki muhitni shakllantirish arxitekturaning bosh vazifasidir. biroq, uning vazifasi bu bilan cheklanmaydi. ma’lumki, har qanday muhit odamlar ruhiyatiga, ongining shakllanishiga ta’sir ko’rsatadi. chunki arxitekturada qo’llaniladigan hajmiy shakllar, moddiy muhit biron bir …

issiqlik stansiyalari, ishlab chiqarish korxonalari)dan ham tarkib topadi. umumiy ma’noda arxitektura — bu insoniyatning yashashi va faoliyati uchun sun’iy shakllantiriladigan, amaliy va ma’naviy ehtiyojlarga mo’ljallangan moddiy muhitlar tizimidir. ayni paytda, arxitektura bu san’at hamdir. shu boisdan arxitekturada muayyan hayot tarzi, davr tafakkuri va talabi, muayyan estetik va mafkuraviy ehtiyojlar, g’oyalar majmuasi o’zining moddiy va badiiy ifodasini topadi. arxitektura ko’p qirralidir. u muayyan vazifalarga mo’ljallanib tashkillashtirilgan ichki muhitli binolar, binolar ansambli va kompleksi, shaharlar, qishloqlar, maxsus tashkillashtirilgan tashqi ochiq muhitlar (ko’chalar, maydonlar, istirohat bog’lari, parklar, mahallalar, dahalar)dan tashqari, ichki muhitga ega bo’lmagan, biroq ochiq muhitni tashkillashtirishga xizmat ko’rsatuvchi inshootlar va mo’jaz me’moriy shakllar (monumentlar, obelisklar, tasviriy oynalar, ko’priklar, yo’llar, sohillar, ko’prik yo’llar (puteprovodlar), transport chorrahalari (razvyazkalari), favvoralar, zinapoyalar, to’siqlar va sh.k.) hamdir. ana shu nuqtayi nazardan olib qaraganda arxitektura jamiyatning ijtimoiy, ishlab chiqarish va mafkuraviy ehtiyojlaridan vujudga keluvchi moddiyatdir. aynan ana shu ehtiyojlar arxitektorlar oldiga aniq vazifalar qo’yadi. yaratilgan arxitektura jamiyat …

ikda asar yaratadi, o’zi tanlagan mavzuni grafik uslubda yoki ranglar majmuasida ifoda etadi va tasvirlaydi. haykaltarosh uch koordinatali — eni, bo’yi, balandligi bo’lgan hajmlardan foydalanadi. haykaltaroshlik rassomchilikdan jiddiy farq qilib, asar kartina tekisligida emas, balki asosan hajmlardan foydalanib ifoda etiladi. tomoshabin haykalni nafaqat bir tomondan, balki hamma tomondan ham tomosha qilishi mumkin. biroq, haykaltaroshlikda ham rassomchilikdagi kabi ifodalanayotgan mavzu qurilmaydi, hajmiy shaklda bo’lsa-da, baribir tasvir etiladi. shuning uchun ham bunday san’at turlari tasviriy san’at deb ataladi. arxitektura asarida o’sha uch koordinataga yana to’rtinchisi — vaqt koordinatasi ham qo’shiladi. vaqt koordinatasi arxitekturaning nafaqat tashqi, balki ichki ko’rinishlarida ham ifodalanadi. tomoshabin arxitektura asarini tashqi tomonlardangina emas, balki uning ichki ko’rinishlarini ham tomosha qilish imkoniyatiga ega bo’ladi. arxitekturaning ichki ko’rinishlari yopiq va yarim yopiq ichki muhitdan iborat bo’lib, xonalar, raxrovlar (koridor), rekreatsiyalar, zallar, terrasalar, ayvonlar, ichki hovlilar, qavatlarni bog’lovchi zinapoyalar va shu kabilardan tashkil topadi. demak, arxitektura asari ijtimoiy davrning muayyan bir funksiyasini …

di. arxitekturaning bir-biri bilan chambarchas bog’langan uch jihatlari mavjud. bular mustahkamlik, foydalilik va badiiylikdir. boshqacha qilib aytganda, arxitektura asariga quyidagi talablar qo’yiladi: birinchidan, arxitektura asari insonning foydalanishiga qulay bo’lishi, qanday maqsadda qurilgan bo’lsa, shu maqsadni to’la ado etishi; ikkinchidan, asar o’z-o’zini va unga qo’yilgan yukni ko’tara oladigan, tashqi muhit va tabiat ta’sirlariga chidash beradigan bo’lishi va, uchinchidan, asar ko’rinishi ta’sirli, insonni to’lqinlantiradigan, unga zavq beradigan bo’lishi kerak. bu uch jihatni dastlab antik davr arxitektori va muhandisi mark vitruviy anglagan edi. uning ta’biricha, «har narsa (gap arxitektura asari to’g’risida ketayapti) mustahkamlikni, foydani va go’zallikni nazarda tutgan holda qilinishi kerak». bu yerda «mustahkamlik» konstruktiv jihatni, «foyda» — funksiyani, «go’zallik» esa estetik jihatni ifodalaydi. mazkur uch jihatlarning o’zaro munosabati biri boshqasiga xalal bermaydigan darajada uyg’un va mushtarak bo’lishi kerak. masalan, arxitekturaning konstruktiv jihati uning funksiyasiga yoki estetikasiga zid bo’lmasligi lozim va hokazo. ba’zi tadqiqotchilar zikr qilingan uch jihatga yana to’rtinchisini, ya’ni iqtisodni ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "arxitektura to’g’risida umumiy ma’lumot"

1667072830.docx arxitektura to’g’risida umumiy ma’lumot reja: 1. arxitektura to’g’risida tushuncha 2. arxitekturaga xos jihatlar 3. arxitekturaning tarmoqlari 1. arxitektura to’g’risida tushuncha inson faoliyatining qadimiy va nafis sohalaridan biri bu arxitekturadir. arxitekturaga ta’rif bermasdan avval, «arxitektura» so’zining kelib chiqishiga nazar tashlaylik. so’z ildizi «tektura» qurilish san’ati ma’nosini berib, «arxi» qo’shimchasi esa oliy, yuqori darajada degan ma’noni bildiradi. demak, «arxitektura» — qurilishning yuqori bosqichi, ya’ni oliy darajadagi qurilish demakdir. aynan shu ma’noda «arxitektor» o’zbek tilidagi «me’mor» so’ziga yaqin turadi. shuning uchun ham arxitekturaga nisbatan me’morchilik atamasi keng ishlatiladi. arxitektura qurilish san’atining oliy darajasi, biroq h...

DOCX format, 20.7 KB. To download "arxitektura to’g’risida umumiy ma’lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: arxitektura to’g’risida umumiy … DOCX Free download Telegram