сомонийлар даври санъати ва меъморчилиги

DOC 53.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404904370_54971.doc сомонийлар даври санъати ва меъморчилиги режа: 1. сомонийлар даврида ўрта осиё 2. сомонийлар даври санъати, маданияти ва меъморчилиги 1. сомонийлар даврида ўрта осиё тарихий маълумотларга кўра сомонийлар сулоласи ўрта осиёда «сомонийлар давлати»ни тузиб, бу давлатни 875-999 йилгача бошқариб келадилар. сомонийлар давлати араб халифалигини тугаши билан ўз ҳукмронлигини ўрта осиёда бошлайди. уни пойтахти бухоро, унга қарайдиган самарқанд, нишопур, марв, урганч, хева, балх, ғазна каби шаҳарлар эди. унга сейистон, журжон, решт, чогонён, иефижоб, гарчистон, табаристон (мозандарон)лар хам тобе булган. ер ва суғориш иншоотлари давлат қўлида бўлган. унинг давлатни бошқариши марказлашган сиёсат бўлиб, вилоятлар марказга, туман-қишлоқлар вилоятга бўйсунарди. бу даврда халқни аҳволи оғирлашади. халқ қўзғолонлари бошланиб кетади. 913 йили табаристонда, 930 йили бухорода, 944 йили хоразмда катта-катта қўзғолонлар бўлиб ўтди. маҳаллий ҳукумдор ва феодаллар ҳам сомонийларга қарши чиқа бошладилар. х асрни охирида феодал тарқоқлик кучайиб кетди. мамлакатни четки ўлкалари бўлиниб кетди. 999 йилга келиб турклар бухорони оладилар ва сомонийлар давлатига хотима берадилар. …

фойдаланилди. сомонийлар кўплаб масжид, мадраса, мақбаралар қурдирди. арк-қалъалар бунёд этди. махмуд музаххибнинг хиротдаги ижодидан бизгача факат «алишер навоий» портрети етиб келган холос. лекин биз ана шу асар билан навоийнинг хакикий тимсолини тасаввур киламиз. чунки асар гоят оригинал, унда адабиётларда тасвир этилган навоий тимсоли тула намоён булади. аммо бу асар алишер навоийнинг узига караб ишланганми ёки рассомни тасаввури асосида яратилганми, бу бизга номаълум. айрим санъатшуносларни – «бу асар беҳзоднинг навоий портретлари асосида яратилган» деган хулосалари хам бор. 1507 йили хиротни шайбонийхон томонидан босиб олингач, махмул музаххиб хиротдан бухорога кучиб келади ва бу ерда ўз ижодий фаолиятини давом эттиради. махмуд музаххиб бухорода xvi асрнинг 20-йилларида камолиддин беҳзоднинг нафис тасвирий санъат услубига асосланган ижодий мактабини ташкил этади. xvi асрнинг 40-70 йилларида махмуд музаххиб ижодини гуллаб-яшнаган даври булиб, баракали ижод килади. бухорода ишлаган 30 дан ортик миниятюра асарлари дунё санъатшуносларига маълумдир. аммо, махмуд музаххиб асарларининг халига кадар хаммаси тупланмаган ва топилмаган, топилганлари хам алохида …

к алохида эътиборда булади. унинг ижоди ўрта осиё тасвирий санъати ривожида ўзига хос ўрин эгаллайди. мухаммад мурод самарқандий. ўрта аср ўзбек миниатюра санъатининг йирик вакили, кўзга кўринган мусаввири - мухаммад мурод самарқандий xvi асрда яшаб ижод этган атоқли рассомлардан биридир. мухаммад мурод ўзининг юксак истеъдоди, гоят кучли тасвирий қобилияти ва асарларини жонли, ифодали, реаллиги, юксак бадиийлиги билан шухрат қозонган миниатюрачи рассомдир. исмоил сафавий табриздан чекинаётган вақтда ўзининг севимли мусаввири беҳзодни барча шарт-шароитни яратиб берган ҳолда шаҳар четидаги ғорлардан бирига яшириб кетади. исмоил сафавий табризни қайта эгаллаб олгач, беҳзод ўз ижодини давом эттиради. 1522 йили исмоилнинг фармони билан беҳзод сафавийлар салтанати кутубхонасига бошлиқ этиб тайинланади. беҳзод табризда руҳий-маънавий жиҳатдан анча оғир аҳволда яшади. чунки, беҳзод учун табриз бегона юрт эди. яна бу ерда доимо жангу-жадаллар, нотинч ҳаёт ва шунга кўра ижод борарди. яна беҳзодни душманлар ўғирлаб кетмаслиги учун у доимий назоратда турарди. лекин бу ерда ҳам беҳзод ўнлаб истеъдодли шогирдлар етиштирди. …

хир муйкалам сохиблари мактабига айланди. беҳзод ижоди такрорланмас, ғоят нафис, ғоят улкан, ғоят юксакликда бўлдиким, унга етадиган устоз масаввирни хали дунё кўргани йук. у хирот, табриз, самарканд, бухоро, хева, дехли, кобул, техрон ва бошка унлаб шарк миниатюра мактаблари ижодига бадиий замин ва гоят кучли асос яратиб кетди. унинг бадиий-ижодий мактаби халига кадар миниатюра ихлосмандларига кувонч, ижодкорларига илхом беради. махмуд музаххаб (шайхзода махмуд). истеъдодли рассом, килкалам сохиби, миниатюра санъатьининг мохир ижодкори – махмуд музаххиб бухорода тугилган (тугилган йили номаълум). вафоти бухорода тахминан 1565-1570 йиллар. у мирак наккош ва беҳзоддан таълим олган ва улар билан бирга хусайн бойкаро саройида наккошлик килган. у наккошликнигина эмас, миниятюра санъатини хам пухта эгаллаган етук рассом сифатида донг таратган. у наккошликда «олтин суви юритувчи» - яъни «музаххиб» тахаллуси билан катта наккошлик ижод йулини босиб утади. бухорода 943 йили «дор ул-мулк» саройи, ўнта девонхона қурилади. сомонийлар санъати ва меъморчилигида муҳим ўрин эгаллаб, ўрта аср меъморчилигини нодир намунасига айланган …

ти ва меъморчилиги. (дастур). т. 1994 й. 51 50

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "сомонийлар даври санъати ва меъморчилиги"

1404904370_54971.doc сомонийлар даври санъати ва меъморчилиги режа: 1. сомонийлар даврида ўрта осиё 2. сомонийлар даври санъати, маданияти ва меъморчилиги 1. сомонийлар даврида ўрта осиё тарихий маълумотларга кўра сомонийлар сулоласи ўрта осиёда «сомонийлар давлати»ни тузиб, бу давлатни 875-999 йилгача бошқариб келадилар. сомонийлар давлати араб халифалигини тугаши билан ўз ҳукмронлигини ўрта осиёда бошлайди. уни пойтахти бухоро, унга қарайдиган самарқанд, нишопур, марв, урганч, хева, балх, ғазна каби шаҳарлар эди. унга сейистон, журжон, решт, чогонён, иефижоб, гарчистон, табаристон (мозандарон)лар хам тобе булган. ер ва суғориш иншоотлари давлат қўлида бўлган. унинг давлатни бошқариши марказлашган сиёсат бўлиб, вилоятлар марказга, туман-қишлоқлар вилоятга бўйсунарди. бу даврда халқни аҳво...

DOC format, 53.5 KB. To download "сомонийлар даври санъати ва меъморчилиги", click the Telegram button on the left.

Tags: сомонийлар даври санъати ва меъ… DOC Free download Telegram