ўзбекистонда ганч ўймакорлиги санъатининг ривожланиши

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405492255_55697.doc www.arxiv.uz ўзбекистонда ганч ўймакорлиги санъатининг ривожланиши ана шу ёдгорликларни муҳофаза қилиш амалга ошириладиган кейинги тадбирларга асос бўлди. ўзбекистонда осориотиқаларни сақлаш муассасалари самкомстарис, туркколлстарис, средазкомстарис, узкомстарис едгорликларни ҳисобга олиш, ўрганиш таъмирлаш бўйича катта ишларни бошлаб юборди. кўпгина архитектура ёдгорликларини, меъмор, санъатшунос олимлар ва усталар қайта тиклаш, таъмирлаш ишларини бошлаб юбордилар. архитектура ёдгорликларини тиклашда ганч ўймакор усталар ўз кучқувватларини аямадилар. 1918 йили туркистон жумҳуриятида «ҳунармандлар бўлими» ташкил этилди. бу бўлимнинг мақсади ҳунармадчилик бўйича изланишлар олиб бориш, иқтисодий статистик маълумотларни қайта ишлаб чиқиш, ишлаб чиқаришга тарқатиш, мактаблар ташкил қилиш, ўқув устахоналарини ташкил этиш, музейлар, ҳунармандлар бирлашмаси (артели) ташкил этиш, қўлда ишланган ишларга маблағ ажратиш ва бошқалар. 1918—1920 йилларда ҳунармандлар комитети тошкентда ўлкашунослик ҳунармандлар ташкилоти, ўқув намунавий устахоналар ва ҳунармандлик ишлари бўйича музей ташкил этди. ўқув намунавий устахонасида халқ амалий санъати турлари дурадгорлик, гилам тўқиш, газлама тўқиш, кулолчилик, чарм ишлаш, наққошлик, ганчкорлик ва ҳоказолар бўйича инструктор тайёрлаш керак эди. музейни ташкил қилишдан мақсад …

илик артелларига раҳбарлик қилиш ва янги артеллар очиш эди. 1930 йилда самарқандда ҳунармандчилик ишлаб чиқариш техникуми очилиб у ерда халқ амалий санъати турлари бўйича кўпгина ганч ўймакор усталар, наққошлар, кулоллар ва бошқа усталар етишиб чиқди. ўзбекистон ҳунармандлари ўз ишлари билан 1925 йилда парижда кейин лейпцигда, 1927 йилда жаҳон бўйича, 1937 йилда парижда «санъат ва техника қозирги кунда» деган кўргазмаларда иккита «гран при», иккита кумуш медаль ва битта олтин медаль билан мукофотландилар. бу совет ҳукуматининг ўша вақтда халқ амалий санъатига бўлган катта ғамхўрлиги эди. 1939 йилда нью-йоркда «мир будушего» кўргазмаларига ҳам ўзбекистон халқ амалий санъати усталари қатнашиб диплом олдилар. ганчкор усталар архитектура ёдгорликларини; мураккаб муқарнасларни, нозик ганч ўйма ишларини қайта тикладилар. улар минораи калон (xii аср), магоки аттор мачитини, (xii аср), xvii асрда қурилган шердор, xvii асрда қурилган абдулазизхон мадрасасини ва шунга ўхшаш архитектура ёдгорликларига қайта ҳаёт бахшида этдилар. бу мураккаб ишларда жумҳуриятимиздаги ганчкор усталар ўз кучи, қуввати ва билимини аямади. …

ҳақиқатдан ганч ўймакорлик санъати ўзбекистонда ўзига хос миллий анъанага эга. кишиларни ганч ўймакорлик санъатига бўлган ҳурмати янада ошди. 1939 йили самарқандлик ва бухоролик усталар тошкент шаҳар навоий кўчасидаги «музкомедия» театри биносини ганч ўймакорлиги билан безадилар. бу бинони безашда уста ширин муродов, уста шамсиддин ғофуров, уста абдурақим ґаётов ва бошқалар қатнашдилар. усталар бинонинг ички ва ташқи қисмларини намоён, панжаралар, устунлар ва бошқа жойларини ажойиб ганч ўймакорлиги билан безадилар. ўзбекистон олий совети президиуми биносининг ганч ўймакорлик ишларини тошкентлик тошпўлат арслонқулов безади. европача усулда устунларнинг юқори қисмини, намоёнлар, рута, занжира, шарафалар билам безади. улуғ ватан уруши вақтида ҳам ўзбекистонда ҳунармандчилик ишлаб чиқариш корхоналари ишларини давом эттираверди. ҳукумат шундай оғир кунларда ҳам халқ ҳунармандчилигига катта эътибор бериб кўпгина қарорлар чиқарди. ўқув комбинатида усталар тайёрлаш давом эттирилди, ўша даврдаги энг оғир кунларда бешёғоч майдонида муқимий номли театр қурилди. бу бинони қурилишига марғилонлик уста меъмор ўзбекистон фанлар академиясининг фахрий аъзоси юсуф али мусаев бошчилик қилди. театр …

лет катта театри 1947 йили академик архитектор алексей шусевнинг лойиҳаси ва раҳбарлиги остида қуриб битказилди. жаҳонга танилган архитектор — корббзьенни етиштирган франция алексей шусевнинг номини ҳам яхши билади. чунки у 1897 йилда париж академиясининг мусаввирлик соҳаси бўйича талабаси бўлган 1933 йилда тошкентда қуриладиган театр биносининг энг яхши лойиҳаси учун бутуниттифоқ конкурси эълон қилинган, бу конкурсда алексей викторович шусев тавсия этган лойиҳа энг яхши деб топилди. 1940 йилда театр биносининг қурилиш ишлари бошланиб 7 йилда битказилди. а в. шусев 1894 йиллардаеқ қадимий шарқ меъморчилиги билан таниш эди. у ўрта осие бўйлаб ўтказилган археологик экспедицияларда қатнашди, темур даврида қурилган едгорликларни синчиклаб ўрганди. ўша пайтда у шарк, қуешининг тиғи остида товланиб кўзга ташланадиган архитектурани қуради театр биноси архитектурага, ана шу едгорликларга бўлган муҳаббати, билими жуда ҳам қўл келди. улуғ ўзбек мутафаккир шоири алишер навоий таваллудининг 500 йиллиги юбилейининг тантаналари шу тадбирга қўшилиб кетди худди ўша куни театрга мутаффаккирнинг номи берилди театр биносини замонавий …

чкорлик услубида безатилган бухоро, тошкент, фарғона ва самарқанд заллари эса замонавий халқ анъанасига мос бўлган ганч ўймакорлиги билан безатилган хива зали —(архитектор с н полупанов) хива залидаги орнамент нақш андазаларини давлат мукофоти лауреати абдулла болтаев чизган. ганч ўймакорлик ишларини хивалик усталар — с. худойберганов, к. полвонов, б. бобожонов, рўзимат машарипов ва унинг шогирдлари с. ғаландаров, ш. иброҳимов, с. ғодиров, авазов каби усталар миллий бадиий безашда қатнашдилар. улар безаган ўйма ишлар киши қалбига ором ва қувонч бағишлайди. хива зали қадимда ишлатиладиган ганчкорлик услубида безатилган. хива залидаги безаклар медальйн шаклида қилиб ўйилиб, худди хивадаги мойолик (кошин)га ўхшаб кетади. бу ўйма унча чуқур бўлмай жуда майда ўйилган, худди ёғочдан ўйилганга ўхшайди. нақш композициясининг тузилиши спиралсимон, ўзига хослиги билан ажралиб туради. умумий нақш композициялари шаклдор медальонларни такрорланишидан ҳосил бўлган узоқдан ажойиб намоён кўринишига эга. термиз зали —(меъмор а. зайнутдинов.) бу залнинг нақш композицияларини уста ширин муродов термиз стилига мўлжаллаб чизган. ўйма ишларини уста ширин …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистонда ганч ўймакорлиги санъатининг ривожланиши"

1405492255_55697.doc www.arxiv.uz ўзбекистонда ганч ўймакорлиги санъатининг ривожланиши ана шу ёдгорликларни муҳофаза қилиш амалга ошириладиган кейинги тадбирларга асос бўлди. ўзбекистонда осориотиқаларни сақлаш муассасалари самкомстарис, туркколлстарис, средазкомстарис, узкомстарис едгорликларни ҳисобга олиш, ўрганиш таъмирлаш бўйича катта ишларни бошлаб юборди. кўпгина архитектура ёдгорликларини, меъмор, санъатшунос олимлар ва усталар қайта тиклаш, таъмирлаш ишларини бошлаб юбордилар. архитектура ёдгорликларини тиклашда ганч ўймакор усталар ўз кучқувватларини аямадилар. 1918 йили туркистон жумҳуриятида «ҳунармандлар бўлими» ташкил этилди. бу бўлимнинг мақсади ҳунармадчилик бўйича изланишлар олиб бориш, иқтисодий статистик маълумотларни қайта ишлаб чиқиш, ишлаб чиқаришга тарқатиш, мактабл...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистонда ганч ўймакорлиги санъатининг ривожланиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистонда ганч ўймакорлиги с… DOC Бесплатная загрузка Telegram